خاوير سولانا ديپلمات ارشد جامعه اروپا و طرف گفتگوهاى هسته اى با دبير شوراى امنيت ملى ايران اظهار داشته كه آماده از سرگيرى مذاكره با جليلى است. اظهار امادگى سولانا براى انجام گفتگو با ايران، در حقيقت وا كنش اروپا نسبت به مطالبى است كه روز پيش از آن متكى مطرح كرده و طى آن اعلام داشته بود كه ايران همچنان آماده گفتكو با سولانااست.
ترديد در مورد تغيير سياست ايران داير بر آماده گى براى ادامه گفتگوبا جامعه اروپا و يا اتخاذ سياستهاى تلافى جويانه و قطع گفتگو با اروپا از آنجا ناشى شد كه محمود احمدى نژاد در واكنش به تصويب قطعنامه تنبيهى سوم شوراى امنيت مدعى شده ايران در آينده پيرامون برنامه هاى هسته اى خود تنها با آژانس گفتگو خواهد كرد. اظهارات احمدى نژاد كه تنها با در نظر داشتن مصرف داخلى وبدون توجه به سياستهاى رسمى ايران صورت گرفته بود متعاقبا از سوى وزير خارجه او اصلاح شد و ايران بلافاصله اعلام داشت كه مايل به از سرگيرى گفتگو با جامعه اروپا است.
فارغ از اين نكته كه محمود احمدى نژاد اخيراً عادت به اظهار نظر هاى احساسى با خرجداخلى را افزايش داده و همزمان اطرافيان او نيز (بخصوص الهام سخنگوى دولت) بر ميزان سرعت و امادگى خود براى اصلاح گفته هاى اوافزوده اند، افاضات اخير رئيس جمهور جنجالى ايران بيشتر بدلايل تبليغاتى و بمنظور باصطلاح حفظ ظاهر صورت گرفته بود تا اعلام تغيير سياست ايران در اين زمينه.
به اين دليل، متكى وزير خارجه جمهورى اسلامى كمترين ترديدى در مورد تاكيدبر تغيير نيافتن مواضع ايران بخرج نداد و عملا اظهارا ت روز قبل احمدى نژاد را نقض كرد، هرچند كه وزارت خارجه ايران اصولاً مسئول مذاكرات هسته اى نيست و نقش آن وزارتخانه حتى قبل از بروى كار آمدن دولت احمدى نژاد نيز در مورد پرونده اتمى ايران، به يك نقش ستادى و تشريفاتى تبديل شده بود.
طرف گفتگوهاى اتمى ايران با سولانا دبير شوراى امنيت ملى است كه لاريجانى پيش از كناره گيرى از اين شغل در چهار نوبت با او به مذاكره پرداخته بود. لازم به ياد آورى است كه طى چهار دور گفتگوهاى قبلى مابين ايران و جامعه اروپا كمترين توافقى مابين طرفين بدست نيامده و گفتگو ها عليرغم سازنده خواندن آنها از جانب دوطرف بدون نتيجه ختم شده بود. در تأييد اين شكست، سولانا چندى قبل با اشاره به گفتگو هاى انجام شده با لاريجانى انرا اتلاف وقت خوانده بود. بى نتيجه ماندن اين گفتگوها را لاريجانى نيز چندى پيش طى گفتكوئى با يكرسانه داخلى، بدون اشاره بدلائل آن تأييد كرد بود. با اين وجود هم ايران و هم جامعه اروپا بدلايل متفاوت همچنان مايل به از سر گيرى گفتگو هاى دوجانبه بنظر ميرسند.
هدف جامعه اروپا از انجام اين گفتگوها قانع كردن ايران به قطع غنى سازى اورانيوم و رفع نگرانى جامعه جهانى از ادامه بخشهاى حساس برنامه توسعه اتمى ايران است. در اجراى سياست چماق و هويج، جامعه جهانى و به نيابت از آن، جامعه اروپا، در كنار اعمال فشارهاى اقتصادى سياسى عليه ايران، علاقمند به واگذارى امتيازهائى بوده كه در صورت پذيرفتن شروط اعلام شده، ايران از آنها برخوردارگردد.
در طرف مقابل، ايران كه در ابتدا انجام گفتگو ها را وسيله اى براى خريدن وقت و ادامه تلاش در جهت رفع مشكلات فنى تكميل چرخه سوخت اتمى، بخصوص غنى سازى اورانيوم تلقى ميكرد اينك با برخوردارى از نتايج زمان پشت سر نهاده و تاوان اندكى كه پر داخته ادامه گفتگوها را عاملى براى خنثى ساختن فشار هاى بيشتر عليه خود ميبيند. اجراى سياست انجام گفتگو و پرهيز از سازش، در طول يك سال گذشته موجب شد كه ايران به بخش بزرگى از مشكلات غنى سازى اورانيوم فائق آمده و موفق به عملياتى ساختن ۳۰۰۰ سانتريفيوژ بشود. پس از دست يافتن به اين هدف نيز ادامه گفتگو با جامعه اروپا همچنان بعنوان فرازى از سياست اتمى ايران بدون تغيير باقى مانده چرا كه اولا ادامه اين سياست براى ايران كم هزينه است، ثانياً باز نگاه داشتن در ديپلماسى با اروپا ميتواند در شرايط خاص مانع از تشديد بحران شود.
در اين مورد تاكتيك ايران تاكنون مبتنى بر حضور در ميز مذاكره و پرهيز از هر نوع سازش با طرف مقابل بوده است. تصور ايران اين است كه در شرايط كنونى تحمل چماغ كوچك شوراى امنيت كاملاً مقدور و بدليل درامد هاى كلان نفتى چشم پوشى از هويج پيشنهادى نيز ممكن است. جامعه اروپا و شخص سولانا نيز اگر چه با اين جمع بندى و دلايل حضور ايران براى حضور درگفتگوها كاملاً آشنا و نسبت به بى نتيجه ماندن آن در صورت از سرگيرى، داراى اطمينان خاطر اند،. در عين حال بمنظور باز نگاه داشتن در ديپلماسى، از انجام گفتگوها ظاهرا همچنان استقبال ميكنند.
با توجه به اين كه بنظر نميرسد در سياست داخلى ايران تا آينده قابل پيش بينى تغيير قابل ملاحظه اى صورت گيرد، و به احتمال بسيار قوى پس از انجام انتخابات مجلس نيز در قدرت سياسى بر همين پاشنه فعلى خواهد چرخيد، احتمال تغيير در سياست خارجى ايران نيز فعلا منتفى است. از سوئى ايران با تلاش فراوان دست در كار عملياتى ساختن نسل تازه اى از سانتريفيوژهاى موسوم به آى- ار ۳ است كه توانى دوبرابرسانتريفيوژهاى كنونى پى ۱ خواهند داشت. به دليل ايران مصمم به افزايش ظرفيت غنى سازى اورانيوم است و نه كاهش و يا قطع آن. از اين جهت در شرايط كنونى نه تنها زمينه اى براى رسيدن به توافق مابين ايران و با اروپا فراهم نشده، سهل است كه مواضع ايران از اين لحاظ سختر از سابق نيز شده است.
قطعنامه ۱۸۰۳ و اعمال تحريمات تازه شوراى امنيت نيز در كوتاه مدت اثر چندانى بر اقتصاد ايران باقى نخواهد گذاشت. در نتيجه سياست هسته اى ايران دائر بر ادامه غنى سازى اورانيوم و افرايش ذخيره اورانيوم غنى شده بروال سابق ادامه خواهد يافت. در عين حال بنظر نميرسد ايران در شرايطى قرار داشته باشد كه بتواند به تلافى تصويب قطعنامه تنبيهى سوم، به تهديد خود عمل كرده و از ان- پى- تى خارج شود. آعلام امادگى ايران براى از سر گيرى دور تازه اى از گفتگوها، در حقيقت تلاشى است براى پرهيز از بحرانى ساختن دوباره روابط خارجى ايران و علاقمندى براى سازش. آنچه البته به هيچ وجه در دستور كار مذاكره كننده گان اعزامى ايران قرار نخواهد داشت سازش بر سر تعليق غنى سازى اورانيوم است كه شوراى امنيت و جامعه اروپا انجام آنراهدف قرار داده اند. به اين ترتيب در صورت شركت در مذاكرات آتى با سولانا، نماينده گان ايران تنها طرفهاى برنده در مذاكرات خواهند بود چرا كه به اين بهانه ضمن برخوردارى از هزينه سفر و حق مأموريت فوق العاده و تامين درامد ارزى چشم گير، فرصت اقامت در هتلهاى لوكس اروپائى و خريد سوعاتى و رهاورد سفر براى اهل بيت را هم خواهند يافت.
