اسلام شيعى ازدواج موقت را كه قراردادى صرفاً شخصى و بى نياز از ثبت است توصيه مى كند. نه زوجه موقت از مرد ارث مى برد و نه بچه هاى احتمالى از پدر نامعين خويش. دادن گواهى تولد به بچه هاى ناخواسته ازدواج موقت براى مقامها تبديل به معضلى شده و اخبار حكايت از اين دارد در مشهد، شهرى كه ميعادگاه چنين روابط بيرون از ازدواجى است، هزاران كودك به اين سبب كه پدر آنها حاضر به اعلام والد بودن خويش نيست از نظر مدارك هويت در تعليق اند.
گرچه تقريباً تمام مذاهب اسلام سنى همواره مخالف چنين كارى بوده اند، برخى فقهاى داخل دستگاه حكومت در ايران دست به تلاشهايى زده اند تا با توسل به روابط سبك غربى پيش از ازدواج، به اين كار ظاهرى مدرن بدهند. مدافعان ازدواج موقت مى گويند روابط ثبت نشده دختر و پسر مى تواند مصداق ازدواج موقت باشد، به اين شرط كه اذعان كنند اين كار را طبق اصول شرع انجام مى دهند. بنا به گفته اى در زبان فارسى، وقتى يك لا نرسيد آن را دو لا كردند يعنى سعى در حل يك مسئله با پيچيده تر كردن. دعوايى بر سر اينكه اسم يك عمل را چه بگذارند.
اينكه آيا اصل اسلام ازدواج موقت را روا مى داند يا نه، بحثى فقهى و بيرون از حيطه اين نوشته است. از نظر فرهنگى، مانع آشتى جهان بينى هاى ناهمخوان اين است كه روابط جنسى پيش از ازدواج بخشى از سبك زندگى خرده فرهنگى غربى است و اين خرده فرهنگ از بازگشت به آنچه به نظرش ماقبل مدرن مى رسد امتناع مى ورزد.
خرده فرهنگ مذهب گراى سنتى صراحتاً به خرده فرهنگ غربى حمله مى كند و آن را اشاعه دهنده فحشا، هرچند در پوششهاى ديگر، مى بيند. خرده فرهنگ اخير تحقير خود نسبت به ازدواج موقت را پنهان نمى كند و آن را روسپى گرى در لفافه اى بسيار نازك تلقى مى كند. بحث به واقع بيشتر برخورد خرده فرهنگ ها حول برخورد رسمى به موضوع است تا نقد اينكه افراد واقعاً چه كارى انجام مى دهند. مى توان انتظار داشت به رغم عقب نشينى ها، تجدد سرانجام پيروز شود، هرچند نتايجى نامطلوب به همراه داشته باشد.

در زمينه اى مرتبط، روحانيون از تعدد زوجات به عنوان راه حل موقعيتهاى غيرقابل حل خانوادگى دفاع مى كنند، گرچه مى كوشند نمونه هاى اين اقدام را از نظاره حيطه عمومى دور نگه دارند. مقامهاى مسئول نظارت بر مطبوعات به نشريات عامه پسند جداً اخطار مى كنند از ورود در حيطه زندگى خانوادگى افراد خوددارى ورزند. همانند تقريباً تمام جوامع، در اين كشور هم كمتر مطلبى به اندازه تركيب شهرت، زرق و برق، پول و سكس دهنها را آب مى اندازد.
در چنين احوالى، نشردادن مطالبى مربوط به روابط بيرون از ازدواج يا چندهمسرى ِ معاصران اغلب سبب بدگمانى مى شود كه مقاصدى سياسى در ميان است. سال پيش هنگامى كه زنى به دادگاه شكايت برد همسرش، يك وزير پيشين فرهنگ، از اداى تعهدى مالى كه هنگام ازدواج بر عهده گرفته بود سر باز زده است، تيتر درشت مطبوعات تهران شد. شاكى عكسها و مداركى ارائه كرد كه نشان مى داد سومين همسر وزير سابق و يكى از دو همسر فعلى اوست. گرچه طبق قانون اسلام مرد مى تواند همزمان شوهر چهار زن باشد، اين جر و بحث توطئه اى سياسى براى بى اعتباركردن وزير سابق تلقى شد. با اين وجود، در حال و هواى انزجار عمومى از ظهور طبقه اى جديد از افراد خام طبع كه عجله دارند با حداكثر سرعت و شدت از زندگى لذت ببرند، وى از نظر سياسى سخت لطمه ديد.
از ديدگاه نظام مقدس عنوانى كه حكومت اسلامى دوست دارد روى خود بگذارد هر بحثى كه اسمى از زنان در آن باشد بوى نارضايى مى دهد. در سال ،۲۰۰۳ انتشار كتابى درباره خوانندگان زن ايران پيش از انقلاب اسلامى ۱۹۷۹ چنان قوه قضائيه تحت تسلط روحانيون را برآشفت كه نه تنها مؤلف و دخترى كه كتاب را در روزنامه اى معرفى كرده بود، بلكه مأموران سانسور را كه به اين كتاب به عنوان متنى در زمينه تاريخ فرهنگ مجوز داده بودند به دادگاه كشاندند. نظر رسمى اين است كه هيچ گاه چيزى به عنوان خواننده زن وجود نداشته؛ مشتى روسپى بوده اند كه مشتريها را سرگرم مى كرده اند.
اين كيفرخواست به منزله پايان يك دوره بود. در بخشى از سياست فضاى باز اواخر دهه ،۱۹۹۰ ناشران مجاز بودند كتابها را با مسئوليت خود به چاپخانه بفرستند. اكنون اوضاع به روزهايى بازگشته است كه مأموران سانسور متن تايپ شده را مى خواندند و روى تكه كاغذى بى نام و نشان و امضا دستور مى دادند كجاها حذف و چه چيزهايى عوض شود.

چه با كتابهايى درباره موسيقيدانان مؤنث و چه بدون آن، پاسخ اين سؤال كه آيا زنان مجازند براى مردان آواز بخوانند روشن نيست. در تهران، زنان در اركستر، از جمله اركستر فيلارمونيك، مى نوازند، در گروه كُر همسرايى مى كنند و ندرتاً براى شنوندگان زن به تنهايى آواز مى خوانند. اما محافظه كاران متنفذ سخت مخالف خواندن زنان براى شنوندگانى اند كه مرد هم در ميان آنها باشد. اما اين محدوديتى انعطاف پذير و قابل كش و قوس است. زمستان پيش، زنان موسيقيدان و خواننده ارمنى از كنسرواتوار ايروان براى شنوندگانى از هر دو جنس در مركز هنرى ارمنيان در وسط تهران برنامه اجرا كردند. اما حتى مردان ارمنى اجازه حضور در برنامه زنان رقصنده ارمنى نيافتند. گرچه مركز هنرى ارامنه از حدى خودمختارى برخوردار است، در مسائل مربوط به عفت عمومى، حرف نهايى را اسلام مى زند.
موسيقى زنان تاكنون محدود به تهران بوده است كه در آن مى توان دخترانى سازبه دست در راه كلاس نوازندگى ديد. اما اين دختران نمى توانند انتظار داشته باشند به اين زودى ها در استانها فرصت روى صحنه رفتن بيابند. در شهرهاى ديگر، حتى كلاسهاى موسيقى وزارت ارشاد گرفتار دردسرند و ملاهاى محلى مؤمنان را عليه خرج كردن بيت المال براى آنچه به نظرشان فعاليتهاى منحرف مى رسد تحريك مى كنند. در مقايسه با شهرستانها، پايتخت كشور ادامه فرهنگ غربى جهانى است.
كانالهاى تلويزيون دولتى موسيقى ايرانى و غربى پخش مى كنند اما هيچ گاه نوازندگان را در حال نواختن نشان نمى دهند. موسيقى جاز يا موسيقى پاپ غربى هم پخش نمى كنند اما قدرى موسيقى پاپ ايرانى به آنتن راه مى يابد. كلاً، موسيقى در حد فاصل بين مجاز و غيرمجاز است؛ وقتى سنگين و رنگين و جدى باشد مجاز شناخته مى شود و وقتى گمان برود هواهاى نفسانى بر مى انگيزد ممنوع است. موسيقى از نوع بى ضرر به اين ضرورت پخش مى شود كه بيشتر مردم به كانالى فاقد هر نوع موسيقى نگاه نمى كنند. رهنمود آيت الله خمينى فقيد ساده و عملى بود: وقتى به دشوارى بتوان گفت يك قطعه موسيقى شهوانى هست يا نيست (صداى مشكوك)، حمل بر صحت كنند. از جمله، آثار موتزارت و كنسرتوى چهار فصل آنتونيو ويوالدى كه كاستهاى غيرقانونى آنها اندكى پس از انقلاب اسلامى به فروشگاههاى تهران راه يافت آزمون عدم تأثير نامطلوب بر مؤمنان را با موفقيت گذراندند. منظور از غيرقانونى، رعايت نشدن حقوق كپى رايت است؛ خود اثر مجوز رسمى دارد.
شنوندگان ميانحال طبعاً مايل به آهنگها و نغمه هاى آشناترند. موزيك پاپ ايرانى همچنان در بازار فروش دست بالا را دارد. گرچه هيچ صداى مونثى اجازه تكثير نمى گيرد، كاست ها و سى دى هاى زنان خواننده پيش ازانقلاب به طور زيرميزى فراوان است. تاكسى، اتوبوس بين شهرى و وسايل حمل و نقل عمومى حين انجام وظيفه اجازه ندارند موسيقى غيرمجاز پخش كنند، اما در خيابانهاى تهران صداى زنان خواننده از شيشه ماشينها، گاه از بلندگوهاى پرقدرت، به گوش مى رسد. دستگاه پخش سى دى از لوازم مورد علاقه رانندگان جوان است. بوق، چراغ، سپر و لوله اگزوز را هم براى جلب توجه ساير جوانان دستكارى مى كنند.
كانالهاى تلويزيون ماهواره ايرانيان مقيم خارج از فرصتى كه ممنوعيت پخش صداى مؤنث در رسانه اى الكترونيك تحت كنترل دولت فراهم كرده است استفاده مى كنند. بيشتر اينها از حوالى لوس آنجلس قطعات يا ويديوهاى كاملى از آواز زنان در برنامه هايشان پخش مى كنند. منتقدان موسيقى ترديد دارند چنانچه زنان خواننده مقيم داخل فرصت رقابت داشتند آثار محصول خارج، با شعر و نغمه هائى نه چندان خلاقانه، بخشى مهم از بازار را از آن خود مى كردند. در واقع، موسيقى صادرات تهران در آن شهرهاى اروپا و آمريكا كه شمار ايرانيان قابل توجه باشد، از جايگاه هنرى بالاترى برخوردار است. گروههاى نوازنده و خواننده ايرانى منظماً به سفرهاى خارجى ِ پررونقى مى روند و از آنها به گرمى استقبال مى شود. اين اجراها، از جمله خوانندگى زنان، را بعداً زيرميزى در ايران كپى مى كنند.