امسال براى نخستين بار در طول تاريخ آمريكا يك زن (سناتور هيلارى كلينتون) و يك مرد (سناتور باراك اوباما) به عنوان دو كانديداى رياست جمهورى از حزب دمكرات در انتخابات آن كشور شركت كرده اند.
در حالى كه مرزهاى جنسيت در رابطه با مقام رياست جمهورى در بسيارى از كشورهاى جهان از بين رفته است، اما در آمريكا تا به حال هيچ زنى به عنوان كانديداى رياست جمهورى در رقابت ها شركت نكرده بود.
با اينكه جنبش حقوق مدنى دهه ها پيش به تبعيض قانونى در آمريكا خاتمه داد اما مسئله نژاد در آمريكا همچنان موضوعى حساس به شمار مى ايد و چشم انداز داشتن يك رئيس جمهورى سياه پوست آفريقايى تبار در آن كشور بسيار دور مى نمود.
حال سئوال اين است كه حضور دو كانديداى زن و سياه پوست در اين رقابت ها چه پيامى را درباره تغيير ديدگاه مردم آمريكا نسبت به جنسيت و نژاد در بر دارد؟
هدر ماهر، خبرنگار راديو اروپاى آزاد- راديو آزادى اين موضوع را بررسى مى كند كه آيا هم اكنون با يك نقطه تحول در تاريخ آمريكا روبرو هستيم يا نه.
كاخ هميشه «سفيد»
آمريكا ممكن است به كشورى متشكل از انواع اقوام و نژادهاى جهان معروف باشد، اما كاخ سفيد همچنان «سفيد» بوده است.
از زمان رياست جمهورى جرج واشينگتن در سال ۱۷۸۹ تا كنون، تمامى ۴۳ رئيس جمهورى آمريكا را مردان سفيد پوست تشكيل داده اند. اما در انتخابات پاييز امسال ممكن است آمريكايى ها اين سنت ديرينه را بشكنند.
حزب جمهوريخواه از پيش تعداد كانديداهاى خود را به يك نفر رسانده است. سناتور جان مك كين، كانديداى حزب جمهوريخواه بر اساس استدانداردهاى پيشين هم مرد و هم سفيد پوست است.
اما طرفداران حزب دمكرات با هيجان در انتظارند تا ببيند سرانجام كداميك از دو كانديداى باقى مانده، يعنى كلينتون يا اوباما آراء كافى را جهت رقابت با سناتور مك كين در ماه نوامبر كسب خواهد كرد.
انتظار مى رود كه جواب اين سئوال پس از رقابت هاى گسترده در ايالات بزرگ تگزاس و اوهايو در روز چهارم مارس روشن شود.
در هر صورت اين رويداد به عنوان يك تغيير رفتارعظيم از سوى مردم آمريكا در تاريخ آن كشور به ثبت خواهد رسيد. اما ريشه اين تغيير رفتار چيست؟
جيمز ماندرل، از برنامه مطالعات جنسيت از دانشگاه برنديس در ايالات ماساچوست مى گويد كه معتقد است اين مسئله آنقدر به تغيير تفكر مردم مربوط نيست كه به تغيير زمان ربط دارد.
وى مى گويد: ما اكنون در سياست هاى آمريكا از لحاظ زمانى به مقطعى رسيده ايم كه نياز شديد نسبت به ايجاد تغيير و تحول احساس مى شود و اين نياز، افرادى نظير هيلارى كلينتون و باراك اوباما را مى طلبد. با توجه به اينكه يكى از اين دو كانديدا در رقابت با يك جمهوريخواه سفيد پوست قرار خواهد گرفت، جالب خواهد بود تا ببينيم رأى دهندگان آمريكايى تا چه اندازه مى توانند بر تعصبات و تفكرهاى پيشين خود غالب شوند.
بدون ترديد هر دو كانديدا حس هيجان و مشاركت جديدى را وارد روند دمكراتيك آمريكا كرده اند. اوباما نخستين آمريكايى آفريقايى تبار نيست كه به عنوان كانديدا در رقابت هاى رياست جمهورى آمريكا شركت مى كند.
جسى جكسون تا به حال دو بار در مبارزات انتخاباتى آمريكا شركت كرده است. اما اوباما نخستين آمريكايى سياه پوستى است كه واقعاً ممكن است در اين انتخابات پيروز شود. تاكنون هيچ زنى نيز به عنوان كانديدا در رقابت ها شركت نكرده بود.
راى دهندگان مشخص
اوباما و كلينتون هر دو از سوى گروه هاى رأى دهنده مشخصى حمايت مى شوند. كلينتون در ميان زنان از حمايت قوى برخوردار است، در حالى كه اوباما با حمايت بسيارى از سياه پوستان كشور روبروست.
با اين حال آنها همچنان حمايت اقشار ديگر جامعه را نيز كسب كرده اند. كلينتون در ميان گروه هاى آمريكاى لاتين محبوب است و اوباما درميان مردان سفيد پوست.
ماندرل مى گويد: اين مسئله نشان مى دهد كه آمريكايى ها ديدگاه شخصى خود نسبت به زن و اقليت هاى نژادى در قدرت را به چالش گرفته اند.
وى مى گويد: نامزدى هيلارى كلينتون و باراك اوباما در اين انتخابات ما را با دقت و صراحت با پرسش هائى در زمينه جنسيت و نژاد مواجه كرده است. من فكر مى كنم امسال سال حساسى است زيرا سئوالى كه بلافاصله مطرح مى شود اين است كه سياست هاى انتخاب شدن در آمريكا تا چه اندازه به هويت مربوط مى شود؟ آيا مردم صرفا به خاطر زن بودن به هيلارى رأى مى دهند يا نه؟ و همين سئوال را مى توان نسبت به اوباما نيز مطرح كرد. بنابر اين من تصور مى كنم ما صرفنظر از يافتن جواب اين سئوال ها با اين احتمالات روبرو هستيم.
خانم پائولا مك كلين، مدير مركز مطالعات قومى، نژادى و جنسيتى در بخش علوم اجتماعى دانشگاه دوك، در جواب به اين سئوال كه آيا اوباما با توجه به سياه پوست بودن خود مى تواند در انتخابات عمومى پيروز شود يا نه، گفت: من مى خواهم با احتياط اظهار خوشبينى كنم كه تغييرات در آمريكا تا حدى بوده است كه بسيارى از رأى دهندگان سفيد پوست يا آمريكاى لاتين به يك مرد سياه پوست به عنوان رئيس جمهورى كشور رأى مى دهند. اما نتايج هنوز نامعلوم است.
خانم مك كلين فكر نمى كند كه رياست جمهورى اوباما بتواند بلافاصله اختلافات نژادى ميان سياهان و سفيدپوستان را كه همچنان در برخى از مناطق آمريكا، بويژه در مناطق دورافتاده جنوبى كشور وجود دارد حل كند.
اما او معتقد است كه چنين مسئله اى مى تواند نشانگر يك پيشرفت سمبليك بسيار قوى در جامعه باشد.
وى مى گويد: تاثيرى كه من فكر مى كنم چنين انتخابى مى تواند بر جامعه داشته باشد اين است كه چهره ايالات متحده آمريكا چه در داخل كشور و چه در برابر جهانيان متحول خواهد شد. زيرا فردى به نمايندگى از گروهى كه به طور تاريخى در ايالات متحده آمريكا تحت ظلم و ستم واقع شده است، ممكن است به عنوان رئيس جمهورى آن كشور برگزيده شود. اين تصوير سمبليك مى تواند در راستاى انجام يك جستجوى روحى معنوى، به مردم آمريكا كمك كند و بسيارى از تعصبات نژادى ما را به مرور از بين ببرد.
جيل گرينلى، يك متخصص در زمينه جنسيت و سياست از دانشگاه كاليفرنيا در رابطه با تعصبات مردم نسبت به يك رئيس جمهورى زن و اينكه آيا آمريكا عملا آمادگى پذيرش يك رئيس جمهورى زن را دارد يا نه، به سخنگوى فعلى مجلس نمايندگان و دوازده شهردار زنى كه از سال ۲۰۰۰ تا كنون
انتخاب شده اند اشاره كرد. گرينلى گفت: آمريكا آمادگى پذيرش يك خانم رئيس جمهور را دارد.
اما هيلارى كلينتون عليرغم مقام قبلى خود به عنوان كانديداى حزب دمكرات، مسيرى ساده و هموار را پشت سر نگذاشته است.
او بارها مورد انتقادات سخت قرارگرفته است و به داشتن رفتارى بى احساس و خشن، و برعكس در برخى موارد به احساساتى بودن بيش از حد متهم شده است. البته همتاى مرد او نيز كرارا مورد انتقادات سخت از سوى رسانه ها قرار گرفته است.
اين حقيقت كه رسانه هاى آمريكايى تا به حال با مبارزات انتخاباتى يك زن با چنين قدرت سياسى كه كلينتون از آن برخوردار است مواجه نبوده اند نيز در بعضى موارد عواقب دردناكى را براى خانم كلينتون به دنبال داشته است.
گرينلى مى گويد: اما راه براى كانديداى زن بعدى كه بخواهند در انتخابات آمريكا شركت كند به اين دشوارى نخواهد بود.
وى مى افزايد: من فكر مى كنم خانم كلينتون به گونه اى راه را براى كانديداى زن بعدى هموار مى كند. بسيارى از مشكلاتى كه به خاطر زن بودن براى يك كانديداى رياست جمهورى مطرح مى شود به نتايج دراز مدت اجتماعى كردن اين مسئله براى فرهنگى باز مى گردد كه ديدگاه مشخصى را نسبت به زن دارد و اين مسئله درعرض يك شب عوض نخواهد شد. اما من فكر مى كنم نامزدى خانم كلينتون، نامزدى زنان ديگر در انتخابات را ساده تر خواهد كرد.
اوباما نيز به نوبه خود راه را براى افراد بعدى هموار مى كند. همان گونه كه يك ناظر انتخاباتى اظهار داشت، رئيس جمهور شدن اوباما به اين معناست كه مادران سياه پوست براى اولين بار در تاريخ آمريكا مى توانند به فرزندانشان وعده دهند كه آنها نيز ممكن است روزى بتوانند رئيس جمهور شوند و آنگاه اين وعده حقيقت خواهد داشت.