ايران نمونه تازه اى از سانتريفوژ ساخته شده در داخل كشور را كه مى تواند مواد را سريع تر از ماشين هاى قبلى تركيب و اورانيوم را غنى كند، در مكان هاى زيرزمينى پهناورى آزمايش كرده است.
به گزارش خبرگزارى آسوشيتدپرس، ديپلمات ها و كارشناسان غربى، مستقر در وين، مركز آژانس انرژى اتمى روز پنج شنبه با اعلام اين مطلب گفتند تعدادى سانتريفوژ پيشرفته با نام تازه «IR-2» در ايران آزمايش شده كه بسته به ميزان غنى سازى اورانيوم، مى تواند براى توليد برق يا ساخت كلاهك هسته اى مورد استفاده قرار گيرد.
روز پنج شنبه، خبرگزارى رويترز نيز گزارشى از آغاز به كار سانتريفوژهاى پيشرفته در ايران منتشر كرده بود، اما در آن گزارش، اين دستگاههاى گريز از مركز، مدل غربى P-2 خوانده شده بودند.
اما كارشناسانى كه به دليل ارائه اطلاعات محرمانه نخواسته اند نامشان فاش شود، به خبرگزارى آسوشيتدپرس گفتند كه تهران آموخته است كه با استفاده از تركيب مواد بازار سياه هسته اى و توليدات داخلى، بر مشكلات تكنيكى غلبه كند و خود دستگاه هاى پيشرفته اى بسازد كه مى توانند در سطوح بالاى توسعه هسته اى، مورد استفاده قرار گيرند.
ايران به دليل متوقف نكردن غنى سازى اورانيوم كه يك درخواست بين المللى است، دو بار از سوى شوراى امنيت سازمان ملل تحريم شده و در آستانه دور سوم تحريم هاست.
روز پنج شنبه، كارشناسى كه با خبرگزارى رويترز مصاحبه كرده بود، گفته بود كه جزئيات موضوع سانتريفوژهاى پيشرفته ايران، در گزارش البرادعى به شوراى امنيت سازمان ملل در اواخر اين ماه ذكر خواهد شد.
ايران مى گويد كه برنامه هسته اى اش صلح آميز است و آن را براى توليد برق به كارخواهد گرفت، اما ديپلمات هاى غربى مى گويند ايران فقط در صورتى مى تواند عدم اطمينان به برنامه هسته اى اش را از بين ببرد كه محدوديت هاى الزام آور و بازرسى ناگهانى متخصصان آژانس را بپذيرد و غنى سازى اورانيوم را متوقف كند.
ايران براى توليد سوخت هسته اى از سيستم دهه هفتادى P-1 با حداكثر سرعت استفاده مى كرد كه كهنه بودن اين سيستم اختلالاتى را در غنى سازى اورانيوم به وجود آورده بود.
تحليلگران معتقدند كه ايران ديگر سانتريفوژهايى كه بر اساس طراحى P-1 هستند را به نيروگاه نطنز اضافه نخواهد كرد.
يك ديپلمات غربى كه به اطلاعات در اين زمينه دسترسى دارد به خبرگزارى رويترز گفت: «ايرانيان استفاده از مدل پيشرفته را آغاز كرده اند. هنوز مشخص نيست كه اين آزمايش ها به چه سطحى رسيده يا دقيقا چند تا هستند، اما ظاهرا ده ها مورد مى توانند باشند.»
مشخص نيست كه آزمايش هاى بدون مواد تا چه حد موفقيت آميز بوده و آزمايش با مواد براى غنى سازى اورانيوم چه وقت صورت خواهد گرفت.
ايران هيچ عكس العملى به اين گزارش ها نشان نداده است.
ديويد آلبرايت، رئيس انستيتوى علم و امنيت بين الملل و بازرس تسليحاتى سابق سازمان ملل گفت: «از جنبه مثبت، اين امر حساسيت بين المللى را افزايش خواهد داد.»
وى اضافه كرد: «اين يك توسعه مضطرب كننده است. ايران ظاهرا در خفا بر روى پروژه سانتريفوژهاى P-2 كار كرده و ممكن است كه حالا به غنى سازى اورانيوم با آن نزديك باشد.»
جمهورى اسلامى ايران در سال ۲۰۰۶ ميلادى براى اولين بار اعلام كرد كه سانتريفوژها را براى غنى سازى اورانيوم با نظارت بازرس هاى آژانس انرژى اتمى، به راه خواهد انداخت كه اين امر تحريم ايران توسط قدرت هاى غربى را به دنبال داشت.
به گفته ديپلمات غربى، آژانس انرژى اتمى از زمانى كه محمد البرادعى ماه گذشته در تهران فرصت يافت كه از يك كارگاه بازديد كند، متوجه سانتريفوژهاى پيشرفته شد.