گزارشگران بدون مرز، گروه بين المللى مدافع حقوق روزنامه نگاران، روز سه شنبه (۱۶ اكتبر) رده بندى جهانى آزادى مطبوعات در ۱۶۹ كشور جهان را منتشر كرد.
كشورهاى اروپايى (ايسلند رتبه يك)، صدر اين جدول را به خود اختصاص داده اند و به گفته اين گروه بين المللى خارج از اين منطقه هيچ كشورى از جهان نبوده كه رسانه هاى آن با سانسور و خشونت مواجه نباشد.
براى اولين بار در شش دوره گذشته اريتره به جاى كره شمالى در آخرين رده قرار گرفته است و به غير از روسيه فقط كشورهاى بزرگ صنعتى جهان (گروه ۸) بوده اند كه در زمينه آزادى مطبوعات پيشرفت داشته اند.
با اين حال فقط دو كشور عضو گروه هشت- آلمان (در رده ۲۰) و كانادا (در رده ۱۸) در ميان بيست كشور اول فهرست گزارشگران بدون مرز قرار دارند.
گروه گزارشگران بدون مرز در جدول رده بندى سال ۲۰۰۷ خود ايران را در رده ۱۶۶ قرار داده و گفته است كه نظام جمهورى اسلامى با داشتن بيشترين تعداد روزنامه نگاران زندانى در منطقه خاورميانه بار ديگر در اين جدول سقوط كرده است.
افغانستان با اين كه در رده بندى امسال جايگاه پايين ترى نسبت به سال گذشته داشته، با كسب رده ۱۴۲ اين جدول همچنان در مقايسه با ايران وضعيت بهترى در زمينه آزادى مطبوعات داشته است.
اين گروه مدافع حقوق خبرنگاران مى گويد با اين كه موارد نقض آزادى مطبوعات در آمريكا كمتر شده، اين كشور به خاطر در بازداشت نگه داشتن سامى الحج، خبرنگار سودانى شبكه قطرى الجزيره در اردوگاه گوانتانامو از سال ،۲۰۰۲ بدون وارد كردن هرگونه اتهام به وى، نتوانسته است در رده بالاتر اين جدول قرار بگيرد.
۲۰ كشورى كه در انتهاى رده بندى قرار دارند، ۷ كشور آسيايى (پاكستان، سرى لانكا، لائوس، ويتنام، چين، برمه، كره شمالى)، ۵ كشور آفريقايى (اتيوپى، گينه استوايى، ليبى، سومالى، اريتره)، ۴ كشور از خاورميانه (سوريه، عراق، سرزمين هاى فلسطينى، ايران) ۳ كشور از مجموعه شوروى سابق (روسيه سفيد، ازبكستان، تركمنستان)، و كوبا در آمريكاى جنوبى هستند.
گزارشگران بدون مرز به ويژه درباره وضعيت برمه (در رده ۱۶۴) ابراز نگرانى كرده و گفته است: «با سركوب خشونت بار تظاهرات اخير هيچ آينده روشنى براى آزادى هاى بنيادين در اين كشور متصور نيست. روزنامه نگاران در زير چتر سانسورى همه جانبه به كار مشغولند.»
اين گروه بين المللى مدافع حقوق خبرنگاران از خلف وعده مقامات چين (در رده ۱۶۳)، كه گفته بودند اصلاحاتى را به اجرا درخواهند آورد، ابراز تاسف كرده و بعيد دانسته كه در چنين شرايطى آزادى خبرنگاران در اين كشور ميسر باشد.
روسيه در رده ۱۴۴ نسبت به سال گذشته پيشرفتى در اين جدول نداشته است. به گفته گزارشگران بدون مرز قتل آنا پوليتكوفسكايا در اكتبر ،۲۰۰۶ مصونيت از مجازات براى قاتلان روزنامه نگاران، نبود كثرت گرايى در رسانه ها به ويژه رسانه هاى صدا و تصويرى باعث شده كه وضعيت آزادى بيان در روسيه همچنان در پايين جدول رده بندى آزاى مطبوعات قرار بگيرد.
تعدادى از كشورهاى غير اروپايى به ۵۰ كشور نخست جدول رده بندى آزادى مطبوعات گزارشگران بدون مرز پيوسته اند. موريتانى (در رده ۵۰)، اروگوئه (در رده ۳۷) و نيكاراگوئه (در رده ۴۷) از جمله اين كشورها بوده اند.
ايران
گزارشگران بدون مرز با اشاره به رده پايين ايران (رده ۱۶۶) در جدول رده بندى آزادى مطبوعات سال ۲۰۰۷ مى گويد: «روزنامه نگاران با برخورد بسيار تهاجمى حكومت كه اجازه بيان هيچگونه انتقاد و يا خواست سياسى و اجتماعى را نمى دهند، مواجه اند.»
اين گروه مدافع حقوق خبرنگاران مى افزايد: «اكنون ۹ روزنامه نگار در ايران در بازداشت بسر مى برند. بسيارى ديگر از روزنامه نگاران به خاطر تهيه گزارش از سنگسار و فساد و يا همكارى و گفتگو با رسانه هاى خارجى بايد پاسخگوى اتهامات واهى اما سنگين باشند كه مى تواند به صدور احكام زندان براى آنها منجر شود.»
روزنامه نگاران در خليج فارس
جدول جهانى رده بندى آزادى مطبوعات گزارشگران بدون مرز، عراق را در رده ۱۵۷ قرار داده است چون روزنامه نگاران در اين كشور «بيش از هر امرى نگران گروه هاى مسلحى هستند كه آنها را هدف قرار مى دهند بدون آنكه مقامات مسئول بتوانند راهى براى پايان دادن اين خطر پيدا كنند. از آغاز جنگ در عراق در مارس ۲۰۰۳ تا به امروز بيش از ۲۰۰ تن از كاركنان رسانه ها در عراق به قتل رسيده اند.»
اما اين گروه بشارت مى دهد كه در برخى از كشورهاى حوزه خليج فارس پيشرفت هائى در زمينه آزادى مطبوعات به دست آمده است: كويت (در رده ۶۳)، امارات متحده عربى (در رده ۶۵) و قطر (در رده ۷۹) قرار گرفته اند.
گزارشگران بدون مرز خبر مى دهد كه مقامات اين كشورها در مواردى نشان داده اند كه موافق باز كردن فضاى مطبوعاتى هستند و با ابتكاراتى سعى داشته اند چارچوب قضائى كشورشان را در جهت آزادى هاى بيشتر تغيير دهند.
اما به گفته اين گروه يكى از مشكلات روزنامه نگاران در اين كشورها خودسانسورى است.
عربستان سعودى (رده ۱۴۸) براى اولين بار از ليست ۲۰ كشور آخر جدول رده بندى گزارشگران بدون مرز خارج شده است چون «در طى يك سال گذشته روزنامه نگاران از آرامش نسبى برخوردار بوده اند.»
وبلاگ نويسان
گروه گزارشگران بدون مرز مى گويد كه اينترنت بيش از پيش با نقض آزادى بيان روبرو بوده است و در سال ۲۰۰۷ بسيارى از كشورها به دليل «نقض فاحش و منظم آزادى تبادل اطلاعات بر روى وب در جدول رده بندى سقوط كرده اند.»
اين گروه مدافع حقوق خبرنگاران از كشورهاى مالزى (در رده ۱۲۴)، تايلند (در رده ۱۳۵) و ويتنام (در رده ۱۴۶)، به عنوان نمونه هائى از سركوب وبلاگ نويسان نام برده و گفته است: «رهبران كشورهاى سركوبگر با همان شدت كه دست اندركاران رسانه هاى سنتى را سركوب مى كنند به وبلاگ نويسان و وب نگاران حمله كرده اند.»
گزارشگران بدون مرز مى افزايد كه دست كم ۶۴ وبلاگ نويس در سراسر جهان زندانى هستند.
گزارشگران بدون مرز براى تهيه اين جدول رده بندى پنجاه سوال را با گروه هاى مختلف در سراسر جهان، از جمله انجمن هاى مدافع آزادى بيان، روزنامه نگاران، محققان، حقوقدانان و فعالان حقوق بشر، در ميان گذاشته است كه پاسخ آنها نمودار وضعيت آزادى مطبوعات در هر يك از ۱۶۹ كشور بوده است.
اين گروه مى گويد كه علت غيبت ديگر كشورها در اين فهرست عدم امكان دسترسى به اطلاعات بوده است.