دولت بريتانيا به والدين هشدار داده است كه احتمالا بين «بيش فعالى» (Hyperactivity يا ADHD)، در كودكان و مصرف خوراكى هاى حاوى افزودنى ها ارتباط مستقيم وجود دارد.
آژانس نظارت كننده بر كيفيت مواد غذايى بريتانيا (Food Standard Agency)، در جديدترين تحقيق خود در اين زمينه سيصد كودك را- كه در انتخابشان قاعده خاصى را دنبال نكرده بود- مورد مطالعه قرار داده است.
در جريان اين تحقيق، محققان اين سازمان دولتى متوجه شدند كه اين كودكان پس از نوشيدن نوشابه هاى حاوى مواد افزودنى عمدتا از روى تفكر رفتار نمى كنند و رفتارشان بيشتر غريزى است؛ آنها همچنين تمركز فكرى ضعيفى دارند.
محققان اين سازمان اكنون به اين نتيجه رسيده اند كه كم يا حذف كردن مواد افزودنى از رژيم غذايى كودكان به ويژه كودكان بيش فعال براى آنها مفيد خواهد بود.
اما كارشناسان تغذيه مى گويند تغيير در داروهاى مصرفى و نه رژيم غذايى، ممكن است منجر به بهبود علائم بيش فعالى در كودكانى شود كه شديدا بيش فعالند.
دكتر اندرو ويج، عالى رتبه ترين محقق آژانس نظارت بر كيفيت غذايى بريتانيا، گفت: «ما توصيه هاى قبلى خود را بازنگرى كرده ايم و به مصرف كنندگان مواد غذايى مى گوييم كه اگر كودكى علائم بيش فعالى دارد حذف افزودنى ها مانند رنگ هاى غذايى از رژيم غذايى او ممكن است مفيد باشد.»
با اين حال وى اضافه كرد كه عوامل متفاوتى از جمله ژن ها، تولد زودرس، محيط زيست و نحوه پرورش كودك موجب بيش فعالى در او مى شود.
گروه هاى بريتانيايى كه براى ترويج غذاى سالم فعاليت مى كنند مى گويند كه هشدار جديد اين سازمان كافى نيست و بايد بيش از اين بر زيان هاى مواد افزودنى تأكيد مى كرد.
«اما هاكريج»، از «انجمن خاك» (The Soil Association)، سازمان غير دولتى كه براى بهبود كيفيت مواد غذايى به طور گسترده در بريتانيا فعاليت مى كند، مى گويد كه آژانس دولتى «اف اس اى» بايد براى جلوگيرى از گسترش بيمارى بيش فعالى در كودكان نقش موثرترى را اتخاذ كند و سياست هاى جديدى را براى محدود كردن مواد افزودنى در خوراكى هاى توليد شده در اين كشور معرفى كند.
«فدراسيون غذا و نوشيدنى در بريتانيا» (Food and Drink Federation)، كه سخنگوى توليدكنندگان مواد غذايى در اين كشور است، توصيه تازه آژانس دولتى «اف اس اى» را پذيرفته اما مى گويد كه آزمايش هائى كه توسط اين سازمان صورت گرفته نشان نداده است كه افزودنى ها به چه طريقى مورد استفاده قرار گرفته اند.
جولين هانت، يكى از مسئولان اين فدراسيون گفت: «توليد كنندگان مواد غذايى در بريتانيا به خوبى مى دانند كه مصرف كنندگان چه نگرانى هائى در مورد افزودنى هاى غذايى و و نوشيدنى دارند. خيلى مهم است كه به مصرف كنندگان مواد غذايى گفته شود كه نتيجه تحقيق جديد دانشگاه ساتهمپتون به اين معنى نيست كه هر نوع افزودنى براى سلامت افراد خطرآفرين است.»
كنترل رفتار
تحقيق جديد دولت بريتانيا در مورد تاثيرات مواد افزودنى غذاها بر كودكان و احتمال ايجاد اختلال بيش فعالى در آنها، اولين نمونه از اين دست تحقيقات نبوده است.
اما در اين تحقيق جديد، كه دانشگاه ساتهمپتون مأمور اجراى آن شده بود، از گروه هاى سنى مختلف استفاده شد كه همه داوطلبان لزوما بيمارى بيش فعالى نداشته اند.
در اين مطالعه به كودكان معمولى سه ساله و هشت يا نه ساله سه نوشيدنى متفاوت داده شد كه مقدار افزودنى ها (مثلا رنگ) آنها بيشتر يا برابر نوشيدنى هاى تجارى بود يا اصلا هيچگونه افزودنى در تهيه آن به كار نرفته بود.
ميزان بيش فعالى اين كودكان پيش و پس از مصرف نوشيدنى ها اندازه گرفته شد و نمودارهاى به دست آمده نشان داد كه نوشيدن نوشيدنى حاوى مقادير بالايى از افزودنى ها در مقايسه با نوشيدنى عارى از افزودنى ها، «تاثير نامطلوب چشمگيرى» در رفتار و تمركز فكرى كودكان داشته است.
كودكان بزرگسال تر پس از نوشيدن نوشيدنى دوم (با ميزان افزودنى مشابه نوشيدنى هاى تجارى) تاحدودى رفتارهاى بيش فعال نشان دادند، هرچند كه ميزان اين اختلالات در كودكان مختلف متفاوت بوده است.
پرفسور جيم استيونسون، كه هدايت اين تحقيق را برعهده داشته، در گزارشى در مجله علمى لانست آورده كه اين مطالعه نشان مى دهد كه آميخته اى از رنگ هاى افزودنى در غذاها در كنار ماده نگهدارنده بنزوئات سديم (كه در تنقلات و بستنى ها استفاده مى شود) با افزايش اختلال بيش فعالى در ارتباط است.
وى افزوده است: «با اين حال والدين نبايد نتتيجه گيرى كنند كه حذف اين مواد از رژيم غذايى كودكانشان از ابتلا به بيش فعالى جلوگيرى مى كند. ما مى دانيم كه خيلى عوامل ديگر در ايجاد اين اختلال نقش دارند اما لااقل عامل افزودنى ها را مى توانيم از دايره عوامل كمك كننده حذف كنيم.»
پرفسور استيونسون همچنين گفت كه اين امكان وجود ندارد كه دقيقا بگوئيم كدام ماده در بين افزودنى ها عامل اصلى در ايجاد يا افزايش بيش فعالى است.
در بريتانيا، بيش فعالى بيشتر در ميان پسرها ديده مى شود و بين پنج تا ده درصد از كودكان در سن تحصيل تا حدى دچار اين اختلال رفتارى هستند.
بيش فعالى مى تواند موجب شود كه كودكان در امر تحصيل با مشكل روبرو شوند و رفتارهاى اخلال گرانه در مدرسه داشته باشند.