دانشكده مطالعات شرقى و آفريقايى-سواس- واقع در لندن در اواخر ماه اوت در گزارشى در مورد احتمال حمله به ايران و عواقب آن منتشر كرده است.
دن پلش، مدير مركز مطالعات بين المللى و ديپلماسى «سواس» و مارتين بوچر مشاور بين المللى نويسندگان اين گزارش هشتاد صفحه اى هستند. «سواس» خاطر نشان كرده كه اين گزارش نظرات اين نويسندگان است و نظر اين مؤسسه را منعكس نمى كند.
نويسندگان اين گزارش مى نويسند كه در دنيا بسيارى در مورد اين موضوع سخن مى گويند كه مقابله ايران و جامعه بين المللى بر سر موضوع هسته اى، مى تواند منجر به جنگ بين آمريكا و ايران شود.
اين دو پژوهشگر سعى مى كنند در گزارش خود اين نكته را روشن سازند كه اگر اقدام نظامى عليه ايران صورت بگيرد، چگونه خواهد بود و چه نتايجى خواهد داشت.
موضوع بحث اين گزارش به هيچوجه در مورد برنامه انرژى هسته اى ايران و روابط اين كشور با ساير كشورها نيست.
به نوشته اين گزارش، آمريكا آمادگى نظامى كامل براى حمله به ايران عليرغم مشكلات اين كشور با بكارگيرى حداقل نيروهاى زمينى را دارا است و مى تواند در ظرف چند روز ده هزار هدف را در ايران منهدم كند.
اين گزارش مى افزايد كه آمادگى نظامى براى حمله به ايران وجود دارد بدون آن كه آمريكا سر و صدايى در اين مورد كند ولى در اين مورد كه آيا عزم سياسى براى حمله به اين كشور وجود دارد يا نه، اين رازى است كه فقط برخى از مقامات ارشد دولت بوش از آن آگاهى دارند.
اين گزارش با ارائه نقل قول هاى مختلفى از سياستمداران نظاميان و روزنامه نگاران آمريكائى سعى مى كند نشان دهد كه طرح حمله به ايران از ديرباز وجود داشته است.
به نوشته اين مقاله ژنرال وسلى كلارك مى گويد در پنتاگون ژنرال ديگرى، در سپتامبر ۲۰۰۱ به وى گفت كه دولت بوش در نظر گرفته است كه به هفت كشور در مدت شش سال حمله كند: عراق سوريه لبنان ليبى سومالى سودان و ايران.
اين گزارش مى افزايد از ميان هفت كشور ذكر شده، چهار كشور عراق، سوريه، لبنان، ليبى و سومالى دچار تحولات اساسى و يا تغييراتى قابل توجه در سياست خارجى خود در رابطه با امريكا شده اند.
طبق اين گزارش پت بوكانان، سياستمدار محافظه كار آمريكائى، در نشريه «آمريكن كانسرواتيو» اعلام كرد كه ديك چنى معاون رياست جمهورى آمريكا خواستار طرح نقشه حمله به ايران و استفاده از بمب اتمى در اين مورد براى سال ۲۰۰۵ بود.

آيا حمله به ايران قابل تصور است؟
به نوشته اين گزارش، برخى با ارائه دلايلى سعى مى كنند حمله به ايران را به دليل عواقب ناشى از آن و واكنش ايران غير قابل تصور نشان دهند. دان پلش و مارتين بوچر مى گويند افرادى كه حمله به ايران را امكان پذير نمى دانند مى گويند هر گونه حمله محدود براى تخريب سلاح هاى كشتار دستجمعى بوده و ايران فرصت واكنش خواهد داشت.
به گفته اين افراد، ايران عبور و مرور كشتى هاى نفتى را در تنگه هرمز و خليج فارس مختل خواهد كرد، به اسرائيل و كشورهاى واقع در خليج فارس و پايگاه هاى آمريكائى در عراق حمله موشكى مى كند.
نويسندگان گزارش اين دلايل را رد كرده و چنين استدلال مى كنند: «استراتژى اوليه يك اقدام نظامى براى جلوگيرى از حمله متقابل دشمن را در نظر مى گيرد. نيروى هوائى- دريايى و موشك هاى زمين به زمين و سيستم دفاع ضد هوائى ايران بدون آسيب نخواهند ماند.
سياست آمريكا تغيير رژيم ايران از طرق سياسى و جلوگيرى از دست يافتن اين كشور به سلاح هسته اى از طريق تمام راه ها است.»
اين گزارش مى افزايد «جلوگيرى ايران از توليد سلاح هاى كشتار جمعى شايد از طريق تغيير رژيم و يا مبدل كردن ايران به يك (دولت ناكام) امكان پذير باشد. چون به غير از اين دو طريق تمامى فرضيات بر اين استوار است كه حمله به مكان هائى كه توليد سلاح هاى كشتار دستجمعى در آنجا صورت مى گيرد فقط مى تواند چند سال برنامه ايران را به عقب بياندازد.»

ايران ليبى دوم نيست
پژوهشگران سواس در اين گزارش دلايل ديگرى را كه در رد امكان حمله آمريكا به ايران عنوان مى شود مورد بررسى قرار مى دهند:
۱- ايران مانند ليبى عمل كرده و مراكز هسته اى خود را در اختيار سازمان ملل قرار خواهد داد. اين گزارش مى نويسد چنين ايده اى در ميان دولتمردان ايران محبوبيتى ندارد و دولت آمريكا تاكنون تضمين امنيتى به ايران براى حمله نكردن به اين كشور نداده است.
۲- اتحاديه اروپا نقش ميانجى را ايفا مى كند. اين گزارش مى گويد كه مقامات ارشد آمريكائى مانند ديك چنى، معاون رياست جمهورى، و جان بولتون سفير سابق آمريكا در سازمان ملل تلاش هاى اروپائى را بى تأثير دانسته اند.
۳- موانع نظامى چندان زياد است كه آمريكا دست به حمله عليه ايران نخواهد زد. به گفته اين گزارش، «يك ايران اتمى» اين مشكلات را چند برابر خواهد كرد و تلاش آمريكا هميشه براى جلوگيرى از وارد شدن رقيبى جديد در عرصه نظامى بوده است.
۴-ارتش آمريكا در عراق دچار مشكلاتى جدى شده و قادر به عمليات عليه ايران نيست.
اين دو پژوهشگر مى گويند «اگر چه آمريكا در عراق دچار مشكل است ولى نيروى دريايى و هوائى اين كشور چندان درگير جنگ با شورشيان نيستند و مى توانند قواى خود را براى حمله به ايران متمركز كنند.»
۵- ايرانى ها سلاح هاى كشتار دستجمعى را در مناطقى خارج از دسترس و نفوذ نيروهاى خارجى پنهان كرده اند.
اين گزارش با استناد به مقاله سيمور هرش، خبرنگار معروف آمريكائى، در نيويوركر مى گويد كه نيروهاى ويژه آمريكا بارها عمليات نفوذى در ايران انجام داده اند و همچنين ليستى از مراكزى كه بايد مورد هدف قرار بگبرد تهيه كرده اند.
اين گزارش مى افزايد عمليات زمينى محدود از مرزهاى افغانستان، عراق و آذربايجان، ايران در شرايط بسيار دشوارى براى راه اندازى برنامه هسته اى خود قرار مى دهد.
۶- حمله به ايران موجب قيام شيعيان در عراق خواهد بود.
گزارش سواس، خاطر نشان مى كند زمان جنگ ايران و عراق همه شيعيان عراق به جمهورى اسلامى ايران نپيوستند.
۷- جنگ ايران موجب ركود اقتصادى مى شود.
محافظه كاران آمريكائى هوادار جنگ مى گويند جنگ مى تواند موجب توسعه اقتصادى شود ولى برخى از تحليلگران اقتصادى مى گويند كه نفت به بشكه اى ۸۵ دلار رسيده و هزينه جنگ بسيار سنگين خواهد بود.
۸- سياستمداران آمريكا و اذهان عمومى در اين كشور مانع جنگ مى شوند. پژوهشگران سواس مى گويند به جز اعضاى سابق دولت آمريكا مانند زبيگنيو برژينسكى، مشاور امنيت ملى جيمى كارتر، رئيس جمهورى پيشين آمريكا، تقريبا همه سياستمداران آمريكا بر اين باورند كه در صورت لزوم بايد به ايران حمله كرد.

واكنش ايران و عواقب جنگ
در اين گزارش مى خوانيم كه در زمان «جنگ تانكرها» در دوران جنگ ايران و عراق در دهه هشتاد ميلادى آمريكا و ايران حركت هاى نظامى يكديگر را از نزديك دنبال كردند تا شايد در جنگى آينده مورد استفاده قرار دهند.
به گزارش پلش و بوچر، اگر چه اسرائيل به هر ترتيبى مى خواهد مانع دستيابى ايران به بمب اتمى شود ولى حمله نظامى اين كشور فقط به تاسيسات هسته اى ايران ضربه مى زند و نخواهد توانست آنها را نابود كند.
نويسندگان اين پژوهش معتقدند كه اگر چه نيروى دريايى ايران در مقابل حمله آمريكا ناتوان است ولى مهمترين واكنش اين كشور مى تواند از طريق قايق هاى كوچك و سريع مين و موشك هاى ساحل به دريا صورت گرفته و تلفات قابل توجهى به نيروهاى مهاجم تحميل كند.
اين گزارش از ترديد بريتانيا براى حمله به ايران و هم سويى اين كشور با امريكا مى نويسد ولى يادآورى مى كند جك استراو وزيرسابق امور خارجه بريتانيا حمله نظامى به ايران را كاملاً رد مى كرد ولى جانشينان وى امكان حمله نظامى به ايران را رد نكرده اند. در عين حال پلش و بوچر مى گويند چهره ايران در رسانه هاى بريتانيا روز به روز منفى تر مى شود.
اين گزارش ضمن تشريح عواقب حمله آمريكا به ايران مى گويد اگر آمريكا به پيروزى نظامى دست يابد سلطه نظامى خود را بر منطقه گسترش خواهد داد.
اين گزارش مى نويسد كه برخى از نو محافظه كاران از ايران فدرال سخن گفته اند و در صورت حمله نظامى به ايران، آمريكا و احتمالا بريتانيا سعى به مسلح كردن برخى از قوميت ها خواهند كرد.
اين گزارش در نظر مى گيرد كه مردم ايران نيز در صورت حمله مى توانند به حمايت از دولت ايران برخيزند و جنگ بزرگ منطقه اى آغاز شود. در پايان نويسندگان هر گونه حمله عليه ايران را موجب خسارات مالى و جانى بسيار و بى ثباتى منطقه دانسته پيشنهاد مى دهند تمامى كشورها در راه ايجاد يك خاورميانه عارى از سلاح هاى كشتار دستجمعى بكوشند.