آيت الله على خامنه اى، رهبر جمهورى اسلامى و فرمانده كل قواى مسلح ايران، روز شنبه دهم شهريور ماه، يحيى رحيم صفوى را از فرماندهى سپاه پاسداران بركنار و به جاى وى محمد على جعفرى را به اين سمت منصوب كرد.
آيت الله خامنه اى در حكمى خطاب به محمد على جعفرى، فرمانده جديد سپاه پاسداران، اعلام كرد: «با توجه به تجارب با ارزش و سابقه درخشان شما در دوران هاى گوناگون و در رده ها و مسئوليت هاى متنوع سپاه پاسداران انقلاب اسلامى، جنابعالى را با اعطاى درجه سرلشگرى به فرماندهى اين سازمان انقلابى و خدمتگزار منصوب مى كنم.»
در حكمى ديگر، رهبر جمهورى اسلامى، يحيى رحيم صفوى را به عنوان مشاور خود منصوب و از ۲۸ سال خدمت وى قدردانى كرد. در اين ميان، توضيحى در مورد اينكه چرا اين تغيير صورت گرفته، داده نشده است.
اما سايت بازتاب كه نزديك به محسن رضايى، فرمانده پيشين سپاه پاسداران، به شمار مى رود، در مطلبى در خصوص اين تغيير و تحولات نوشته است كه «سردار صفوى صرفا با اشاره به طولانى شدن ماندگارى خود، از ماهها پيش تمايل خود به كناره گيرى از فرماندهى سپاه را اعلام كرده بود كه سرانجام با اين درخواست وى موافقت شد.»
محسن سازگارا، فعال سياسى و يكى از بنيانگذاران سپاه پاسداران، در مورد تغييرات در اين نيرو به راديو فردا گفت كه هنوز براى اظهار نظر در اين باره زود است، اما افزود: «تغيير و تبديلى اين چنين و اعلام خبر آن در ساعت نه و نيم شب، به طور قطع، نشان از تصميمى فوق العاده دارد.»
وى در اين زمينه به سه نكته اشاره كرد و گفت: «نخست اين كه مرتضى رضايى، جانشين فرمانده كل سپاه، كه مدت ها نيز در فرماندهى اطلاعات و حفاظت اطلاعات سپاه قرار داشت، مرد نيرومند سپاه و بسيار نزديك به آيت الله خامنه اى است. هنگامى كه مرتضى رضايى به سمت قائم مقام فرماندهى سپاه در سال گذشته منصوب شد، خيلى از صاحب نظران معتقد بودند كه او با يحيى صفوى اختلاف دارد و احتمالا دير يا زود باعث تعويض او خواهد شد.»
دومين نكته اى كه محسن سازگارا به آن پرداخت، اين بود كه محمد على جعفرى، كه به عزيز جعفرى نيز معروف است، شوهرخواهر محمد باقر ذوالقدر است، كه قبلا جانشين فرمانده كل سپاه بود و اكنون قائم مقام وزير كشور است.
اين فعال سياسى اضافه كرد: «همين گروه اخيراً هم توانستند عليرضا افشار، فرمانده پيشين بسيج را، به سمت معاون سياسى وزير كشور برسانند. بدين ترتيب، انتصاب سردار جعفرى به فرماندهى سپاه، دست ذوالقدر و دوستان و باند او را كه درصدد تسخير مجلس آينده نيز هستند، بازتر مى كند و سپاه را بيش از پيش به مسائل سياسى آغشته خواهد كرد و مسير قدرت طلبى سپاه در اركان سياسى و اقتصادى كشور، هموارتر، و شتاب آن بيشتر مى شود.»
سومين نكته، به گفته محسن سازگارا، اين است كه «سپاه در معرض خطر جاى گرفتن توسط آمريكا در فهرست سازمان هاى تروريستى قرار دارد، به خصوص عمليات برون مرزى سپاه كه توسط نيروى قدس انجام مى گيرد، بسيار زير ذره بين است.»
وى افزود: «حال با توجه به اين كه سردار جعفرى در دو سال گذشته در مركز استراتزيك سپاه بوده، يعنى درست همان جايى كه اين قبيل برنامه ها طراحى مى شود، مى توان احتمال داد كه با اين تغيير، سپاه آرايش جنگى به خود مى گيرد.»
محسن سازگارا در عين حال تأكيد كرد كه در اين قبيل موارد نبايد احتمال اختلافات و دعواهاى شخصى را نيز از نظر دور داشت، به خصوص كه به گفته او، در كارنامه مديريت آيت الله خامنه اى، سابقه عدم تحمل نظر مخالف وجود دارد، لذا اين تغيير مى تواند ناشى از اختلاف نظر و اختلافى شخصى در يك جلسه نيز بوده باشد.
بررسى تهديدات مختلف عليه جمهورى اسلامى
حسين باستانى، روزنامه نگار، در گفت و گو با راديو فردا، محمد على جعفرى را از فرماندهان باسابقه جنگ عراق و ايران دانست و گفت: «در ساليان گذشته نيز وى رياست مركز تحقيقات راهبردى سپاه را برعهده داشت كه اين مركز نقش خيلى مهمى را در سپاه پاسداران و در تجديد ساختار آن داشته است.»
به گفته وى، موضوعى كه اهميت ويژه اى دارد، تاريخ و چرايى اين بركنارى و انتصاب است.
وى اشاره كرد كه «در ماه ها و هفته هاى گذشته، اخبار مهم و قابل توجهى درارتباط با سپاه انتشار يافت.»
اين روزنامه نگار، احتمال قرار گرفتن نام سپاه در ليست سازمان هاى تروريستى از نظر دولت آمريكا و متهم شدن اين نهاد نظامى به دخالت در مسايل عراق را از جمله اين اخبار دانست و افزود: «در كنار اين مسايل، موضوع مهم اين است كه آيا سپاه در آينده نزديك مجبور خواهد شد در حوزه هائى به درگيرى جدى ترى با آمريكا بپردازد.»
باستانى در بخش ديگرى از اين گفت و گو با اشاره به اينكه «محمد على جعفرى در سال هاى گذشته، به جز امضاى نامه تهديد آميز فرماندهان ارشد سپاه در سال ۱۳۷۸به محمد خاتمى، رئيس جمهورى سابق ايران، كمتر به طور مستقيم وارد مباحث سياسى شده است» گفت: «با اين حال، وى از طريق مركز تحقيقات راهبردى سپاه، هميشه به دنبال انجام تغييرات در سپاه پاسداران، بويژه در موقعيت نيروى مقاومت بسيج، بوده است. نيرويى كه به عنوان يك نيروى جدا از سپاه به حساب مى آيد.»
اين روزنامه نگار گفت: «تئورى مركز تحقيقات راهبردى اين بوده است كه نيروى مقاومت بسيج به عنوان زير مجموعه نيروى زمينى سپاه نقش آفرينى كند. البته وابستگى تنگاتنگ بسيج به سپاه به هيچوجه قابل انكار نيست، ولى اگر چنين تغيير مشخصى روى دهد، بسيج به طور كامل زيرمجموعه سپاه خواهد شد و اين موضوع براى اجراى مأموريت هاى محوله، در زمانى كه نياز به سرعت و تمركز در تصميم گيرى وجود دارد، حياتى است.»
حسين باستانى همچنين گفت: مركز تحقيقات راهبردى با همكارى دانشگاه امام حسين در ساليان گذشته پروژه هاى تحقيقاتى مشتركى انجام دادند و در آنها، تهديدهاى موجود عليه جمهورى اسلامى را در سه سطح بررسى و براى آنها راهكار ارائه كردند.
او اضافه كرد: «در بحث منطقه اى، اين دو مركز تجربه عراق بين دو حنگ سال هاى ۱۹۹۱ و ۲۰۰۳ ميلادى را مورد بررسى قرار داده اند. آنها نتيجه گيرى كرده اند كه اين تجربه نشان مى دهد صدام ۱۰ سال هر آنچه را سازمان هاى بين المللى از او خواستند، انجام داد، اما در لحظه اى كه عراق خلع سلاح شده بود و ديگر چيزى براى دفاع نداشت، آمريكا به بهانه اى به عراق حمله كرد. لذا اين دو مركز گفته اند كه اين موضوع ثابت مى كند جمهورى اسلامى ايران هرگز نبايد آن الگو را پياده كند. زيرا اگر خلع سلاح شود، با آن برخورد جدى اى، شايد در حد تجربه عراق، انجام خواهد شد.»
باستانى اعتقاد دارد كه انتصاب محمد على جعفرى نشانگر اين است كه تحليل ها و راهبردهاى مركز تحقيقات سپاه مورد تأييد رهبرى جمهورى اسلامى قرار دارد.
