وزيران دفاع و وزارت خارجه ايالات متحده آمريكا و روسيه قرار است در ديدار ماه سپتامبر خود، درباره طرح سپر دفاع موشكى آمريكا در اروپا گفت و گو كنند. در توجيه اين سپر دفاعى، از تهديد كشورهايى مانند ايران و كره شمالى سخن به ميان مى آيد.
توماش كلوانيا، مذاكره كننده ارشد جمهورى چك درباره طرح استقرار رادار سيستم دفاع موشكى، كه اين روزها بيشتر با نام «آقاى رادار» مشهور شده است، به پرسش هاى راديو فردا پاسخ گفته است.
آقاى كلوانياى ۴۰ ساله كه پيشتر سخنگوى واتسلاو كلاوس، رئيس جمهورى چك بوده، از اعضاى بنيانگذار شوراى «چك يورو آتلانتيك» و عضو هيأت علمى دانشكده جان اف كندى دانشگاه هاروارد در رشته تحليل رسانه و ارتباطات، روابط بين الملل و سياست خارجى است.
--------------
اولين گفت و گو ها و تماس ها ميان مقام هاى كشور چك و آمريكا درباره استقرار سپر دفاع موشكى، در سال ۲۰۰۲ آغاز شد. تماس هاى جدى تر هم در سال ۲۰۰۵ ميان مسئولان دو كشور صورت گرفت و از فوريه سال ،۲۰۰۷ مذاكرات گسترده در سطح كارشناسى و سياسى انجام شد. آن طور كه گفته شده، قرار است مذاكرات اساسى درباره طرح سپر دفاع موشكى، به زودى آغاز شود. اصولا توجيه اصلى كشورها براى ضرورت و اجراى اين طرح چه بود؟
توماش كلوانيا: اساسا، دولت ها معتقد هستند كه ديدگاه هاى دولت آمريكا و متحدان آن در دفاع از اين طرح درست است. ما متعقد هستيم اين طرح براى حفاظت از منطقه يورو آتلانتيك يعنى اروپا و آمريكا اهميت ويژه اى دارد.
اما قطعا اختلاف نظرهايى در جزئيات وجود دارد كه بروز مى كند. ما بايد در مذاكراتى عادلانه و در شرايط برابر با ايالات متحده شركت داشته باشيم و به توافق برسيم. اين نكته مبناى تصميم گيرى ما است. اگر بتوانيم در چنين مذاكراتى شركت كنيم و آن را به اطلاع پارلمان چك برسانيم و پارلمان را توجيه كنيم آن گاه در اين طرح شركت و همكارى مى كنيم.
--------------
جرج بوش، رئيس جمهورى آمريكا پيشتر گفته است استقرار سيستم دفاع ضد موشكى در اروپاى مركزى به منظور مقابله با خطر احتمالى كشورهاى «ياغى» از جمله ايران و كره شمالى و براى حفاظت از كشورهاى اتحاديه اروپا و آمريكا است. به نظر شما تهديد احتمالى ايران و كره شمالى تا چه حد جدى است؟
ما همواره گفته ايم كه سيستم سپر دفاع موشكى، تنها بر توانايى ها استوار است نه بر اساس در نظر گرفتن تهديدى از سوى كشورى خاص.
چنين سيستمى قرار است از قاره اروپا و آمريكا حفاظت كند و در مقابل هر كشورى كه اين منطقه ها را با يك يا چندين موشك بالستيك تهديد كند، نقش دفاعى و حفاظتى داشته باشد.
اين سيستم، عليه هيچ كشورخاصى نيست بلكه در مقابل تهديد مناطقِ بى ثباتى است كه ممكن است در آينده ميزبان گروه هاى تروريستى دست يافته به موشك هاى بالستيك، سلاح هاى اتمى يا هر گونه سلاح كشتار جمعى ديگر باشند. ما مى خواهيم در مقابل چنين تهديدى از خود حفاظت كنيم.
البته هم اكنون نه كره شمالى و نه ايران، توانايى حمله موشكى به اروپا و آمريكا را ندارند اما آنها در راستاى رسيدن به چنين ظرفيتى، فعاليت مى كنند.
مى دانيم كه ايران بر روى موشك هاى باليستيك با برد طولانى تر دارد كار مى كند. پرسش اين است كه چرا ايران بايد به چنين موشك هائى نياز داشته باشد؟ از سوى ديگر هم مى دانيم كه دست كم ۲۵ تا ۳۰ كشور جهان هم اكنون در حال ارتقاى توانايى خود در زمينه موشك هاى بالستيك هستند.
اروپا و آمريكا بايد خود را در مقابل هر گونه تهديد احتمالى درآينده، ۲۰ تا ۳۰ سال ديگر، آماده سازند. كسى نمى داند كه در شمال آفريقا يا خاورميانه چه رخ خواهد داد و با چه تهديدهايى مواجه خواهيم بود ولى بايد مطمئن باشيم كه در مقابل هر گونه تهديدى با استفاده از موشك هاى بالستيك آمادگى داريم.
--------------
روسيه با استقرار سپر دفاع موشكى آمريكا در اروپاى مركزى مخالف است و آن را تهديدى عليه روسيه مى داند. مسئولان روسيه حتى تهديد كردند كه در صورت انجام چنين طرحى، روسيه نيز موشك هائى را به سوى اروپا نشانه مى رود. از سوى ديگر روسيه نزديك به يك سال پيش موشك هاى زمين به هواى موسوم به «تورام يك» به جمهورى اسلامى ايران فروخت كه با مخالفت كشورهاى ديگر از جمله آمريكا رو به رو شد. اما مسكو اين اقدام را كاملاً قانونى خواند و گفت رضايت يا نارضايتى هيچ كشورى در اين مورد، به روسيه ربطى ندارد. شما در اين زمينه چه فكر مى كنيد؟
ما هم از اين كار روسيه راضى و خشنود نيستيم. آمريكا هم خشنود نيست اما خب اين كارى است كه روسيه مى كند.
--------------
ببينيد فعاليت ايران درزمينه انرژى هسته اى موضوع جديدى نيست. اما چگونه آمريكا، لهستان و جمهورى چك، مقطع زمانى كنونى را براى استقرار سيستم دفاع ضد موشكى در اروپاى مركزى برگزيده اند؟
ما معتقديم ايران احتمالا قادر به تهديد اروپا و حتى آمريكا از طريق موشك هاى بالستيك قاره پيماى خود خواهد بود.
پيش بينى مى شود كه ايران تا حدود سال ۲۰۱۵ به چنين توانايى برسد و اگر همه چيز به خوبى پيش برود، سيستم سپر دفاع ضد موشكى ما دو سه سال پيش از اين تاريخ حاضر و آماده فعاليت خواهد بود. در نتيجه، اين اقدام ما چندان هم زود هنگام نيست.
ما فقط مى خواهيم آماده مقابله با هر گونه تهديدى باشيم و مى خواهيم بتوانيم گروه هاى تروريستى يا كشورهاى بى ثبات و يا برخى رژيم هاى ياغى را از دستيابى به سلاح هاى موشكى و تهديد عليه ما برحذر و بازداريم.
سيستم سپر دفاع ضد موشكى ما فقط دفاعى است نه هيچ چيز ديگر و قصد تهديد هيچ كشورى را نداريم.
--------------
نقش روسيه را در طرح اجراى سيستم دفاع ضد موشكى آمريكا در اروپاى مركزى چگونه مى بينيد و رويكرد جمهورى چك درباره نقش روسيه چه خواهد بود؟
ما بسيار مايل به همكارى روسيه در اين طرح هستيم و روسيه پيشنهاداتى را هم دراين زمينه دريافت كرده است. آمريكا و روسيه سال ها است كه در اين زمينه مذاكره كرده اند.
اخيراً جرج بوش با ارسال نامه اى به ولاديميرپوتين، رئيس جمهورى روسيه پيشنهاد كرد كه تيمى متشكل از كارشناسان آمريكايى و روسى، برخى از اين پيشنهاد ها را بررسى كنند.
ممكن است مكمل هائى براى طرف اروپايى اين ماجرا ارائه داده شود. نمى دانيم كه روسيه در پذيرفتن يا نپذيرفتن اين پيشنهادها چقدر جدى است زيرا دست كم تا جايى كه من مى دانم هنوزهيچگونه جواب قطعى و ويژه اى نداده است.
اما اميدواريم روسيه دريابد كه اين برنامه هيچ چيزى عليه روسيه ندارد و مشاركت آنان در اين طرح تنها در راستاى توسعه منطقه تحت پوشش محافظتى اين سيستم در اروپا و آسيا است.
--------------
طبق نظرسنجى هاى اخير حدود ۶۵ درصد از مردم جمهورى چك مخالف استقرار سيستم رادار ضد موشكى در خاك كشورشان هستند. اصولا مخالفت افكار عمومى با اين مسئله به چه عواملى باز مى گردد؟
يكى از عوامل، فاكتور احساسات است. ما درباره حضور نيروهاى نظامى خارجى صحبت مى كنيم يعنى حدود ۱۰۰ سرباز خارجى در خاك جمهورى چك.
اين كشور خاطره خوشى از حضور سربازان خارجى ندارد. اما اين بار مسأله فرق مى كند. اين بار، سربازان خارجى متعلق به كشورهاى متحد و دوست هستند و اگر قرار باشد كه اين اتفاق بيافتد آنان از سوى پارلمان چك دعوت مى شوند كه با هرگونه حضور نظامى خارجى ها در خاك جمهورى چك در گذشته متفاوت است.
به هر حال كسانى هستند كه هنوز حمله سربازان روسى و آلمانى را فراموش نكرده اند و هيچ تصور ديگرى هم از حضور نظامى به جز اين ندارند.
دليل ديگر اين مخالفت ها، ديرجنبيدن دولت چك در تغيير افكار عمومى است. اين اتفاق بايد خيلى پيشتر از اين مى افتاد و دولت بايد خيلى پيشتر درراستاى جلب افكار عمومى و آگاهى دادن به آنان اقدام مى كرد.
--------------
شما نزديك به دوماه پيش به سمت مسوول روابط عمومى و توسعه استراتژيك در زمينه طرح استقرار رادار در جمهورى چك منصوب شديد. از نظر شما اهميت تاسيس چنين دفترى چيست؟
من مسئول روابط عمومى اين دفتر و توسعه و اجراى قوانين استراتژيك هستم. به اين معنى كه با اعضاى پارلمان و سناتورهاى چك گفت و گو مى كنم و ضمن توضيح موضع دولت، پشتيبانى آنان را جلب مى كنم.
اين دفتر بايد چندين ماه پيش تاسيس مى شد. گروه ها و موسسات مخالفى هستند كه برخى از آنها در خارج تاسيس شده اند و دست به انتشار اطلاعات نادرست درباره رادارها مى زنند.
به عنوان مثال آنها از «ضررهاى رادار براى سلامتى و محيط زيست» سخن مى گويند كه هيچكدام درست نيست. ما دلايل علمى زيادى آماده كرده ايم كه در اختيار افكار عمومى مى گذاريم. ما بايد در موقعيتى قرار گيريم كه بتوانيم مذاكرات مثبتى داشته باشيم و اميدواريم تا فصل پاييز گام هاى مهمى برداريم.
--------------
جمهورى چك قصد دارد در ازاى همكارى در استقرار سيستم دفاع ضد موشكى آمريكا در خاك خود چه امتيازاتى از اين كشور بگيرد؟
خب، من قصد ندارم استراتژى مذاكره جمهورى چك را به طور عمومى اعلام كنم، اما همين قدر بگويم كه ما فهرستى شبيه ليست خريد تهيه نكرده ايم!
خواسته هاى ما بيشتر درباره تقويت سطح همكارى سياسى واقتصادى با آمريكا و براى پيشبرد دسترسى بيشتر كارخانه هاى چك به تكنولوژى و مراكز تحقيقات علمى در اين كشور است.