با نمايش «بهار با بنفشه مى آيد نوروز با صمد» هنوز در گشت و گذار نوروزى هستم اما چون فروردين از نيمه گذشته است مى توانم گزارشى اجمالى از مراسم نوروزى كه در مسير خود شاهد بودم به عرضتان برسانم.
كارناوال نوروزى ايرانيان در نيويورك امسال با ابعاد گسترده تر و شكوه بيشترى برگزار شد و به يمن آفتابى مطبوع و هوائى ملايم تعداد بيشترى در پياده روهاى خيابان Madison براى تماشا و ابراز احساسات گرد آمده بودند. به تعداد هودج يا تخت روان ها هم امسال افزوده شده بود و گروه هاى رقص كه از شهرهاى دور و نزديك آمده بودند به چند برابر سال گذشته بالغ مى شدند. پايكوبى هاشان شيوه هاى مختلف داشت و موسيقى مثل پوشش و رنگ لباس بانوان طبيعت متنوع و گونه گون مردم ايران زمين را يادآور مى شد.
اما نوروز، پديده اى كه اقوام ايرانى را طى قرون متمادى همه ساله زير چتر صلح و دوستى گرد آورده، متأسفانه در اين كارناوال به يكپارچگى لازم نيانجاميده است. امسال هم كارناوال دومى از ايرانى ها با ابعادى كوچك تر اما با فاصله اى بيشتر به دنبال كارناوال اول راه افتاده بود. از مسئولين كارناوال كوچكتر اگر بپرسيد، منكر اين فاصله و جدائى مى شوند و خود را كارناوال اصلى مى نامند و اگر از دست اندركاران كارناوال اول كه سه چهارم طول دفيله نوروزى را تشكيل مى دادند سئوال كنيد، مى گويند: كارناوال ما سياسى نيست. اما افرادى كه با رژيم مذهبى حاكم سر و سرى دارند- از آنجا كه مذهب و سياست در اين نظام يكى شده است- حضورشان و رفتارشان طبعاً با طبيعت نوروز كه لازم است به دور از وابستگى هاى سياسى، مذهبى بماند، منافات پيدا مى كند و ريشه اين دو دستگى هم همين است.
به هر روى نتيجه اين بگومگوها آن شده است كه برخى از صاحبان مشاغل به جاى آن كه پشت بيرق صنفى خود داخل كارناوال حركت كنند يا به يكى از دو كارناوال بپيوندند، به تماشا ايستادن در پياده روى خيابان را ترجيح بدهند و فقط نظاره گر بمانند!
اما ناظر بى طرفى به من مى گفت اين ترديد و كناره گيرى را مى توان بيشتر به حساب محافظه كارى اين افراد گذاشت. بعضى شان به دليل سفرهاشان به ايران و برخى ملاحظات «بيزينسى» در كارناوال حركت نمى كنند تا تصويرى از ايشان به تهران مخابره نشود. اما همين ها اگر سفره عيد فطرى از طرف عمال رژيم گسترده شود بدون واهمه از عكسبرداران چهار زانو در رديف هاى اول قرار مى گيرند!
اثر اين دو دلى ها بيش از هر جا امسال پشت بيرق صنفى پزشكان ساكن در منطقه به چشم مى خورد. مقايسه حضور آنها در رژه سال اول با امسال تأثير منفى دو دستگى را آشكارتر مى كرد.
روز بعد از رژه نوروزى- دوشنبه بيست و ششم مارچ- در يك گردهمائى عصرانه، شهردار نيويورك به نمايندگان ممالكى كه نوروز را مبناى سال نو مى شناسند- بدون حضور نماينده رسمى جمهورى اسلامى البته- تهنيت گفت و در رابطه با اين جشن دير سال به شوخگوئى پرداخت.
يك هفته بعد يعنى شنبه سى و يكم مارچ با حضور شهردار «تورنتو» مجلسى هم در آن شهر برپا بود و باز هم به بهانه نوروز. اما از حدود ششصد ايرانى شركت كننده در آن مجلس كه علاوه بر شهردار شام هم مى دادند! اكثراً -مثل خود شهردار- نمى دانستند آن گردهمائى يك مناسبت عنوان نشده اى هم مى توانست داشته باشد: دوازدهم فروردين! روزى كه در تقويم هاى چاپ شده در ايران نزديك به سى سال است «روز جمهورى اسلامى» نامگذارى شده است. در اين روز، علاوه بر جشن و سرورهاى فرمايشى كه رژيم در داخل كشور برپا مى كند، در خارج كشور هم با استفاده از غفلت و بى توجهى بسيارى از ايرانيان برونمرزى، چنين مراسمى را به حساب همسوئى و پيوند با آن جشن حكومتى مى گذارند. بگذريم!
در غرب آمريكا، ايرانيان جنوب كاليفرنيا هم در روز يكشنبه بيست و پنجم مارچ با حضورشان در منطقه وست وود، لس آنجلس ركورد تازه و بى سابقه اى در ديد و بازديد دستجمعى خيابانى به جا گذاشتند.
گراميداشت گسترده نوروز هشتاد و شش در خارج كشور مى تواند از جهتى واكنش به اين خبر نگران كننده بوده باشد كه حكومت اسلامى در قبال افزودن به تعطيلات عيدفطر خيال دارد از تعطيلات نوروزى بكاهد. به هر حال ايرانيان در هر دو سوى مرز امسال نشان دادند هر گاه عاملى آئين هاى ملى شان را تهديد كند در حفظ و حراست از آن آئين ها همتى بيشتر و اراده اى استوارتر خواهند يافت. قدرشناس مردمى باشيم كه به رغم عوامل منفى موجود، در حفظ ميراث ملى خود از هيچ تلاشى كوتاهى نمى كنند به ويژه آنها كه امسال شادمانى هاى نوروزى را به سرزمين هاى ديگر هم كشاندند و به نمايش گذاشتند.