چهار روز بعد از آزادى ملوان هاى بريتانيائى كه به نظر مى رسيد نقطه پايان بحرانى چهارده روزه بود و بنا به بعضى گمانه زنى هاى اوليه تأثير مثبتى هم از رئيس جمهور احمدى نژاد در افكارعمومى مردم غرب به جا گذاشته بود، با پخش اعترافات تكان دهنده فى ترنى تنها ملوان زن دستگير شده در يك برنامه پربيننده تلويزيونى، و در حالى كه جنگى رسانه اى به اوج رسيده بود وزارت دفاع بريتانيا نقل خاطرات ملوان ها و فروش آن به موسسات نشر را ممنوع اعلام كرد.
پيش از پخش برنامه تلويزيونى در ساعت هشت و نيم شب- پربيننده ترين زمان تلويزيون- از كانال سوم تلويزيون بريتانيا، اعلام اين خبر كه وزارت دفاع به ملوانان اجازه داده كه خاطرات خود را به رسانه ها بفروشند، بحث و گفتگوهاى تندى را به وجود آورد. بسيارى از نظاميان با سابقه و سياستمداران با تجربه با چنين بدعت بى سابقه به شدت مخالفت كردند. مادر الئنورا دلوگوس نوزده ساله و مدديار تيم پزشكى ارتش بريتانيا كه سه روز پيش در انفجارى در بغداد كشته شده به روزنامه ها گفته بود بچه هاى ما براى افتخار و براى وطنشان رفتند و كشته شدند نه براى پول. اين دردآورست.
سان پر تيراژترين روزنامه بريتانيا صبح دوشنبه با عكس بزرگى از فى ترنى منتشر شد با تيترى كه مى گفت هراس از تجاوز و مرگ داشتم. در صفحات داخلى اين روزنامه عكسى ديده مى شد كه فى آن روسرى آبى رنگى را كه در تهران هديه گرفته و به سر بسته بود با نوك انگشت گرفته، انگار آن را دور مى اندازد و با نفرت گفته بود اين هديه زجرآور.
با اعلام خبر اجازه وزارت دفاع بريتانيا به ملوانان كه خاطرات چهارده روز اسارات خود را بفروشند، جمهورى اسلامى چهار دقيقه ديگر از فيلم هائى كه از ملوانان در دوران اسارات گرفته بود، مانند دفعات قبل از شبكه عربى زبان العالم و بعد سيماى جمهورى اسلامى پخش كرد كه آنان را در حال شوخى و خنده و بازى شطرنج نشان مى داد، هوارد همين تكه را پخش كرد و از خانم ترنى پرسيد در چه حالى بوديد وى گفت گاهى نيمه شب گروه را صدا مى كردند تا غذا بخورند و ورزش كنند. اين فيلم از آن لحظه هاست. وى قبلا مدعى شده بود كه روزهاى طولانى دور از بقيه ملوانان در سلول انفرادى نگاه داشته مى شد. گفت از هر گفتگوى زندانبانانش احساس شكنجه داشت. آنان وى را جاسوس مى خواندند و به حرفش گوش نمى دادند كه مى گفت من سياسى نيستم داشتم وظيفه ام را به عنوان يك سرباز انجام مى دادم. اما آن ها تكرار مى كردند كه مجازات جاسوس مرگ است. من مى خواستم بچه ام را ببينم.
در اين بخش ها از مصاحبه تلويزيونى فى در خانه اش با دختر سه ساله اش نشان داده مى شد كه سر روى شانه وى گذاشته و حداكثر صحنه آرائى براى تأثير گذارى صورت گرفته بود. هوارد با نشان دادن فيلم نامه هائى كه وى از تهران براى هموطنانش و رئيس مجلس نمايندگان فرستاد از وى پرسيد پذيرائى گرم و مناسب بود [بخشى از نامه اول] و او جواب داد حتى يك لحظه. باز فيلمى از ملوانان با لباس هاى خريدارى شده جمهورى اسلامى نشان داده شد، فى توضيح داد ما ناباور در اتاقى نشسته بوديم و از تلويزيون مصاحبه احمدى نژاد را نگاه مى كرديم، تا ساكت شد، چند دقيقه گذشت يكى به ما گفت فرى [آزاد] و ما به هوا پريديم و هم را نوازش كرديم و فقط يك سئوال داشتيم ما كى مى رويم.
فى ترنى علاوه بر اين كه نمونه يك افسر جوان بريتانيائى است با موهاى بلوند و پوست سفيد، از آن جهت كه تنها زن گروه بود از اولين دقايق دستگيرى آن ها مورد توجه رسانه هاى جهانى و هم جمهورى اسلامى قرار داشت. تا زمانى كه نامه ها و فيلم مصاحبه وى را جمهورى اسلامى پخش كرد و با واكنش سخت و خشن تونى بلر روبرو شد كه آن را غيرقابل پذيرش و چندش آور خواند. قبل از اين اظهار نظر وزير خارجه و على لاريجانى اعلام كرده بودند كه خانم فى در چند ساعت آينده آزاد مى شود اما بلافاصله بعد از واكنش بلر با پرخاش احمدى نژاد كه گفت «مستكبران به جاى معذرت خواهى تهديد هم مى كنند» و سخن لاريجانى كه پيشنهاد مى كرد دولت بلر از «درشت گوئى» دست بدارد، موضوع آزادى خانم فى منتفى شد. وى در مصاحبه اش گفت كه بعد از چند روز كه در سلولى نگاهدارى مى شد و به او اجازه حمام و شستن دندان هايش هم داده نشده بود و فقط كسانى مى آمدند و به او جاسوس مى گفتند و به او هراس از تجاوز دست داده بود و وقتى كسى وى را اندازه گرفت فكر كرده بود كه براى دوختن كفن است، ادعا كرد كه همه نامه ها و گفته هايش تحت شكنجه روانى بوده است. وى در تمام مدت مصاحبه با اشكى در چشم و با قيافه اى پر از نفرت ماجرا را تعريف مى كرد.
چنين تصورى در مديران جمهورى اسلامى وجود نداشت. رئيس جمهور در مصاحبه خود- به تصور نهايت همدردى- گفت اين چه دولتى است كه مادرى را از كنار بچه خود جدا مى كند و به وسط درياها مى فرستد. دوربين تلويزيون ها در اين لحظه خانم فى را نشان داد كه با شنيدن معناى اين سخنان ابروهاى خود را بالا انداخت. بعد از مصاحبه مطبوعاتى هم موقعى كه فى در لباس خريدارى شده جمهورى اسلامى به محل استقرار رئيس جمهور رانده شد همه نگاه ها و دوربين ها به او جلب شده بود.
دو روز پيش نيز زمانى كه شش ملوان آزاد شده در مصاحبه اى مطبوعاتى به سئوال هاى خبرنگاران پاسخ دادند. رسانه هاى هوادار دولت در تهران اين مصاحبه ها را ساختگى خوانده و سئوالاتى مطرح كردند. از جمله اين كه چرا آنان از روى نوشته مى خواندند. و مهم تر اين كه چرا خانم فى ترنى با آن ها نبود. ظاهرا گمان همگى اين بود كه خانم فى ترنى سخنانى از سر همدردى با زندانبابان خود خواهد گفت.
با پخش مصاحبه مطبوعاتى ديشب تلويزيون كانال سه بريتانيا، گمان مى رفت چالش رسانه اى تهران و لندن باز هم اوج بگيرد اما دقايقى بعد از آن وزارت دفاع بريتانيا با ممنوع كردن ادامه اعترافات و خاطره گوئى ها، گامى ديگر برداشت. قبل از آن روزنامه هاى لندن با چاپ عكس ها و مقالاتى و كارتون هائى با فروش خاطرات سربازان مخالفت كرده اند. و همين بخش از واكنش هاى آنان از طريق خبرگزارى ها در روزنامه ها منعكس شده است.
واكنش تهران
در سوى ديگر اين چالش، در تهران به دنبال تلاش روزنامه هاى رسالت و كيهان و ايران [سه روزنامه اى كه در هوادارى دولت احمدى نژاد با هم مسابقه دارند] بعد از تعطيلات نوروز به شدت موضع ضد انگليسى گرفته و از زبان نويسندگان خود و يا بسينجى ها و از جمله سهيل كريمى فيلمساز بسيجى خواستار مجازات سخت آن ها شده و آزاد شدن ملوانان سه روز بعد از اسارات در بار پيشين را دليلى بر اين دانسته بودند كه خاتمى و روحانى از لندن پول گرفته اند. اما بعد از شو يك نفره رئيس جمهور و آزادى ملوانان اين روزنامه ها در مقالات خود شروع به تيليغ كردند به اين معنا كه احمدى نژاد با آزاد كردن ملوان ها درايت به خرج داد. در اين ميان دكتر عطاء الله مهاجرانى در مقاله اى نوشت كه از قرار بحران ملوان ها توطئه انگليسى بوده است براى ساختن زمينه حمله به ايران به دست آمريكا. روزنامه كيهان هم اين تحليل را به نوعى ديگر ادامه داد تا جائى كه معاون بين الملل هيأت مؤتلفه اسلامى هم اين موضع را پسنديد و گفت من معتقدم كه ايران بهترين شكل و موقعيت را براى آزادى اين سربازان انگليسى انتخاب كرد. شرايط تصميم گيرى ايران در اين رابطه بهترين شرايطى بود كه مورد اعتراف اروپايى ها و كارشناسان نظامى و رسانه اى غربى واقع شده است. وى در پايان ابراز عقيده كرد؛ هرگونه تحليل كه بيانگر نكته اى غير از حقيقت فوق باشد، مغرضانه و به منظور زير سوال بردن اين اقدام صحيح جمهورى اسلامى ايران است.
روزنامه هاى دوشنبه تهران در گزارش هاى خود از اولين جلسه مجلس در سال نو نوشتند سخنگوى كميسيون امنيت ملى وسياست خارجى مجلس از حضور وزير خارجه در اين كميسيون و بحث پيرامون آزادى ملوانان بريتانيائى گزارشى داده كه نشان مى دهد منوچهر متكى به نمايندگان مجلس گفته سفارت انگليس يادداشتى رسمى به وزارت امور خارجه داده است كه در آن تصريح شده است كه چنين حوادثى تكرار نخواهد شد و چنين يادداشتى به مفهوم پذيرش تجاوز به آب هاى ايران و تكرار نشدن آن است.
به نوشته اعتماد وزير خارجه در مقابل خواست نمايندگان اظهار داشته كه نامه را همراه ندارد. از سوى ديگر سخنگوى وزارت خارجه در مقابل سئوال خبرنگاران گفته است ما اين نامه را منتشر نمى كنيم چون در عرف ديپلوماتيك معمول نيست نامه بين دولت ها منتشر شود.
اما در حالى كه بسيارى از چهره هاى محافظه كار هم در جلسه كميسيون مجلس انتقاد خود را نسبت به شو ازادى ملوان ها و بدرقه آن ها توسط رئيس جمهور اعلام داشته اند جلالى سخن اصلى را گفت وقتى در پاسخ به اين كه «در اين جلسه علت حضور محمود احمدى نژاد و كابينه اش در مراسم بدرقه تفنگداران انگليسى چه اعلام شد» ، گفته برخى در جامعه بين المللى قصد دارند چهره رئيس جمهورى ايران را خشن معرفى كنند، بنابراين محمود احمدى نژاد در بدرقه ملوانان انگليسى شركت كرد تا چهره اى ديگر از وى ارائه شود.