در گزارشى كه گروه پژوهشى «تيم بين المللى ناظر بر تغييرات محيط زيست» در ماه فوريه منتشر كرده، آمده است: «با توجه به شواهد بدست آمده از افزايش دماى متوسط هوا و اقيانوس و همچنين آب شدن يخ و برف و بالا رفتن سطح آب درياها، ديگر در مورد گرم شدن محيط زيست ترديدى وجود ندارد.»
اگر چه مردم عادى، ممكن است به دليل ابعاد گسترده اين تغييرات متوجه آن نشوند اما در ابعاد كوچكتر مى توانند تغييرات آب و هوايى غير عادى را كه در اطراف محل زندگيشان پديدار شده احساس كنند.
سايت انگليسى بى بى سى در طى يك نظر سنجى كه از ماه دسامبر تا ماه مارس ادامه داشت، از مخاطبان خود در اقصى نقاط جهان خواسته بود تا مشاهدات خود را از تغييرات آب و هوايى در محل زندگيشان بازگو كنند.
انستيتو استراتژى هاى جهانى محيط زيست به درخواست بى بى سى، پيامهاى ارسالى مخاطبان را با در نظر گرفتن داده ها و تحقيقات علمى مربوط به تغييرات آب و هوايى مورد بررسى قرار داد.
اگر چه بسيارى از مخاطبان نظرهاى علمى و سياسى خود را در مورد تغييرات آب و هوايى و نقش انسان در اين مسئله ابراز كرده بودند، اما هدف اصلى از تحليل نظرات اين بود كه مشخص شود علايم مشهود تغيير آب و هوا در زندگى روزمره مردم چه بوده است، فارغ از اينكه عامل اين تغييرات انسان يا پديده هاى طبيعى بوده است.
ارتباط گرم شدن زمين و تغييرات آب و هوايى محلى
نظرات مخاطبان نشان مى دهد كه بسيارى از مردم در گوشه و كنار جهان تغييرات مشهود آب و هوايى در محيط زيست و محل زندگى خود را مربوط به پديده گرم شدن كره زمين مى دانند.
در برخى از موارد اطلاعات و تحقيقات علمى چنين ارتباطى را تأييد مى كند اما در موارد ديگر شواهد كافى وجود ندارد كه بتوان گرم شدن زمين را عامل مستقيم اين تغييرات دانست.
اكثريت نظرات ارسالى از آمريكاى شمالى و اروپا- خصوصا از بريتانيا، از زمستانهاى گرمتر، كاهش بارش برف، آب شدن يخچالها و تغييراتى در حياط وحش و پوشش گياهى حكايت دارد. تغييراتى كه اغلب دانشمندان آنرا مربوط به گرم شدن زمين مى دانند.
از جمله موضوعات ديگرى كه در پيامهاى مخاطبان مطرح شده، اما به نسبتى كمتر، مى توان از تغيير زمانبندى فصول، سرد و گرم شدن شديد هوا و بارش غير عادى برف و باران نام برد. هرچند مطالعات علمى نشان مى دهد كه تأثير گرم شدن زمين روى اين پديده ها چندان قطعى نيست.
تغييرات مشهود در باغچه هاى خانگى
يكى از موضوعاتى كه مورد توجه خاص مخاطبان ساكن آمريكاى شمالى و اروپا قرار گرفته بود، گرماى بى سابقه زمستان گذشته بود. بسيارى از آنها در پيامهايشان از مشاهده گل و ميوه و حشراتى چون زنبور و پروانه در اواسط فصل زمستان صحبت مى كنند.
اغلب دانشمندان براى ارزيابى گرم شدن زمين و پيامدهاى آن، به جاى مطالعه دوره اى كوتاه مدت، دوره اى به مدت چندين سال و يا چند دهه را مورد نظر قرار مى دهند. اما با اين حال اداره هواشناسى بريتانيا مى گويد زمستان گذشته در اين كشور بطور كم سابقه اى سرد بوده بطورى كه با توجه به اطلاعات ثبت شده موجود، تنها يك زمستان سردتر از آن وجود داشته است. اين موضوعى است كه با پيشبينى هاى مربوط به گرم شدن زمين و تغييرات آب و هوايى همخوانى دارد.
اداره ملى هواشناسى آمريكا نيز روند گرم شدن كره زمين را يكى از عوامل مسبب گرماى بى سابقه تابستان سال ۲۰۰۶ در اين كشور دانسته است. تابستان سال گذشته در آمريكا گرمترين تابستانى بود كه در تاريخ اين كشور ثبت شده است.
پروژه اينترنتى «اسپرينگ واچ» كه هدف از آن گرداورى مشاهدات مردمى از نخستين علايم فرارسيدن بهار است، نيز مشاهده زودرس برخى گونه هاى حيوانى و گياهى از جمله انواعى از زنبور عسل و پروانه را تأييد مى كند.
«اسپرينگ واچ» كه توسط بى بى سى و دو سازمان ديگر بريتانيايى اداره مى شود، مى گويد كه ظهور برخى از انواع زنبور عسل آنقدر زودرس است كه آنها فرصت مى يابند دو نسل از خود بر جاى بگذارند. به علاوه محيط زيست آنها نيز طى۳۰ سال گذشته به مناطق شمالى تر بريتانيا گسترش يافته است.
همچنين تحقيقات متعدد نشان مى دهد كه با گرم شدن آب و هوا محدوده جغرافيايى مناسب براى حيات پشه گسترش يافته است. مسئله اى كه مى تواند باعث گسترش بيمارى هائى همچون مالاريا شود.
يك تحقيق زيست شناسان دانشگاه اورگون آمريكا كه در سال ۲۰۰۱ منتشر شد، نشان مى دهد كه پشه ها به دليل گرم شدن آب و هوا دچار تغييرات ژنتيكى شده اند كه باعث طولانى تر شدن بقاى آنها در طول زمستان شده است.
ناپديد شدن يخ و برف
آمريكايى ها و كانادايى ها از زمستانهاى گرمتر و كاهش بارش برف خبر مى دهند.
در حالى كه اين موضوع شامل حال خيلى از مناطق آمريكا مى شود، اما بارش برف در سال گذشته در برخى از مناطق غربى اين كشور و همچنين غرب نيويورك كم سابقه بوده است.
برخى از ساكنان كشورهاى اروپايى و آمريكاى شمالى در پيامهاى خود گفته اند كه دوره يخزدگى سطح درياچه ها و رودخانه هاى اطراف محل زندگيشان نسبت به گذشته كوتاهتر شده است. در تأييد اين مشاهدات مى توان به تحقيقات يك گروه بين المللى از دانشمندان كه در سال ۲۰۰۰ منتشر شده اشاره كرد. تحقيقات اين دانشمندان نشان داد كه نسبت به سالهاى ۱۸۵۰ يخ سطح رودخانه ها و درياچه هاى نيم كره شمالى ديرتر شكل مى گيرد و زودتر هم آب مى شود.
گرم شدن آبهاى روى زمينى با مشاهدات يك كشاورز اهل پنسيلوانيا نيز همخوانى دارد كه كاهش ماهى سردسيرى غزل آلا و افزايش ماهى سردسيرى كپور را گزارش داده بود.
در همين حال، كوهنوردان مى گويند طولانى تر شدن دوره گرمى هوا باعث ناپديد شدن يخ در مناطقى مانند كوههاى آلپ فرانسه شده است. تحقيقات متعددى وجود دارد كه ارتباط ميان آب شدن يخچالها و گرم شدن آب و هوا را تأييد مى كند. دانشمندان در دانشگاه زوريخ در سوييس پيشبينى كرده اند كه تا سال ۲۱۰۰ به دليل گرم شدن زمين ۸۰ تا ۱۰۰ در صد يخ رشته كوههاى آلپ ممكن است آب شود.
خشكسالى و سيلاب
مخاطبان ساكن برخى مناطق انگلستان، غرب آمريكا، آفريقا و استراليا روايتهايى را از كاهش باران و افزايش خشكسالى نقل مى كنند. اين موضوع بخصوص در مورد استراليا صدق مى كند كه در آنجا خشكسالى باعث محدوديت و قطع آب در برخى مناطق شده است.
تحقيقات مركز مطالعات صنعتى و علمى استراليا نشان مى دهد كه خشكسالى در اين كشور عمدتا به دليل تغيير و تحولات طبيعى در آب و هواست اما شدت آن ممكن است به دليل گرم شدن زمين افزايش يافته باشد.
اين تحقيقات با مطالعات مشابه ديگرى كه در ساير مناطق جهان در مورد ارتباط گرم شدن زمين و خشكسالى انجام گرفته سازگارى دارد.
بر عكس، نظر دهندگان ساكن زلاندنو و بخشهايى از آسيا به جاى خشكسالى، از باران شديد و سيلاب حرف مى زنند.
تحقيقات مختلف نشان مى دهد گرمتر شدن آب اقيانوسها در اثر گرم شدن زمين ممكن است هم اكنون باعث تشديد بارش باران در برخى مناطق شده باشد. هر چند در مورد برخى وقايع خاص، مانند سيلاب هاى بى سابقه اى كه نمونه آن در ماه دسامبر و ژانويه در مالزى رخ داد، استفاده از چنين توجيهى دشوار است.
آب و هواى طوفانى و عجيب و غريب
چيزى كه توجه ساكنان سواحل غربى آمريكا و كانادا را به خود جلب كرده آب و هواى طوفانى و عجيب و غريبى است كه در محل زندگى خود شاهد آن بوده اند. مانند سرماى ناگهانى كاليفرنيا در زمستان گذشته كه با بارش كم سابقه برف در بخشهايى از لس آنجلس همراه بود. نمونه ديگر آن طوفانى است كه در ايالت بريتيش كلمبياى كانادا، بيش از ۳۰۰۰ درخت را از جا كند.
با اين حال اغلب دانشمندان هم عقيده اند كه يك موج گرما يا سرماى بخصوص يا يك طوفان بخصوص را نمى توان مستقيما به گرم شدن زمين ارتباط داد.
در واقع، يك تحقيق جديد آلودگى ناشى از كارخانه هاى آسيايى را مسبب اصلى طوفانهاى شديد در ناحيه اقيانوس آرام دانسته است.
اگر چه مربوط دانستن آب و هواى عجيب و غريب و گرم شدن كره زمين چندان هم بى جا نيست. همانطور كه تحقيقات مركز ملى هواشناسى آمريكا و دانشگاه واشنگتن پيشبينى مى كند كه گرم شدن كره زمين احتمالا باعث ايجاد شرايط آب و هوايى غير عادى بيشترى خواهد شد.