جورج بوش رئيس جمهور آمريكا اين امكان را رد كرد كه نظاميان كشورش در عراق، پنج شهروند بازداشتى ايران را آزاد كنند تا ايران در مقابل، پانزده نظامى بريتانيايى را كه در خليج فارس بازداشت كرده است رها سازد.
بوش در گفتگو با خبرنگاران در كاخ سفيد، هشت ملوان و هفت تفنگدار دريايى بريتانيايى را كه يازده روز است در ايران در بازداشت به سر مى برند، «گروگان» خواند و گفت: «وقتى موضوع گروگانها مطرح است، هيچ بده بستانى نبايد در كار باشد» .
آنچه رئيس جمهور آمريكا «بده بستان» و معاوضه پنج شهروند بازداشتى ايرانى در عراق با پانزده نظامى بازداشتى بريتانيايى در ايران خوانده تاكنون از سوى هيچيك از مقامات ايرانى يا بريتانيايى مطرح نشده و تنها نقل قول رسمى كه در اين زمينه وجود دارد به هشيار زيبارى، وزيرخارجه عراق مربوط است كه گفته اگر آمريكاييها پنج ايرانى را كه دو ماه و نيم پيش در شهر اربيل عراق بازداشت كردند آزاد كنند، اين عمل ايرانيها را به آزادى ملوانان بريتانيايى تشويق خواهد كرد.
با اين حال، زيبارى تأكيد كرده كه همچنان موضوع اين پنج ايرانى را با ملوانان بازداشتى بريتانيايى در ايران بى ارتباط مى داند.
پنج شهروند ايرانى در يازدهم ژانويه (۲۱ دى) گذشته طى حمله نظاميان آمريكايى به دفتر نمايندگى ايران در شهر اربيل در شمال عراق به بازداشت آمريكاييها در آمدند.
دولت ايران اين پنج نفر را ديپلمات مى داند اما دولت آمريكا معتقد است كه اين افراد افسران نيروى قدس سپاه پاسداران بوده و در قاچاق اسلحه به عراق به منظور حمايت از برخى گروههاى مسلح عراقى در جهت افزايش بى ثباتى در اين كشور فعال بوده اند.
دولت عراق اين پنج نفر را ديپلمات نمى داند اما خواهان آزادى آنان است.
وزيرخارجه عراق در تازه ترين اظهارات خود گفته كه براى آزادى اين افراد در تماس دائم با مقامات آمريكايى است و آنان هر بار به او وعده هاى خوبى در مورد آزادى پنج شهروند ايرانى مى دهند.
بى ارتباط بودن مسئله آزادى اين پنج ايرانى با بازداشت پانزده نظامى بريتانيايى و امكان معاوضه آنان پيشتر نيز از جانب مقامات آمريكايى و ايرانى مطرح شده و مقامات ايرانى بارها تأكيد كرده اند كه بازداشت ملوانان بريتانيايى موضوعى حقوقى است و هيچ انگيزه سياسى پشت آن نبوده است.
ايران علت بازداشت ملوانان بريتانيايى را ورود غيرقانونى آنان به آبهاى خود اعلام كرده اما بريتانيا تأكيد دارد كه ملوانها در آبهاى عراق و در حالى كه در چارچوب قطعنامه شوراى امنيت سازمان ملل متحد و با موافقت دولت عراق به عمليات بازرسى و گشتزنى مشغول بوده اند بازداشت شده اند.
آمريكا و اتحاديه اروپا نيز در اين زمينه از موضع بريتانيا حمايت مى كنند.
دو كشور مذاكراتى مقدماتى را براى حل اين مسئله آغاز كرده اند و به گفته آگاهان، شدت لحن مقامات طرفين عليه يكديگر كاهش يافته و نشانه هائى از پيشرفت در حل مسئله به چشم مى خورد.
آن گونه كه دبير شوراى عالى امنيت ملى ايران گفته، ايران خواهان آن است كه هيأتى مأمور بررسى مسائلى كه به بازداشت نظاميان بريتانيايى شده بينجامد، دولت بريتانيا اذعان كند كه ملوانانش وارد آبهاى ايران شده بودند و تضمين دهد كه ديگر چنين اقدامى انجام نخواهد شد.
دولت بريتانيا هنوز به اين خواسته ها پاسخى نداده است.
