تونى بلر، نخست وزير بريتانيا روز سه شنبه به جمهورى اسلامى ايران هشدار داد كه در صورت شكست مذاكرات، بريتانيا آماده است براى آزادى ملوانان نظامى خود وارد «فاز متفاوتى» شود.
بلر روز سه شنبه و در گفت و گو با شبكه تلويزيونى جى ام تى وى كه بخش هائى از آن از سوى خبرگزارى رويترز گزارش شده است، به مقامات ايرانى هشدار داد كه دستگيرى بريتانيايى ها توسط تهران مى تواند مقابله به مثل هم داشته باشد.
نخست وزير بريتانيا گفت: «وجود هر گونه نيروى نظامى ايرانى در عراق، نقض مأموريت سازمان ملل و تعرض به دولت دموكراتيك عراق است و هيچ دليلى براى حضور نيروهاى ايرانى در عراق نيست.»
تونى بلر افزود: «تلاش ما در اين مرحله اين است كه ملوانان نظامى ما به زودى آزاد شوند و از راه هاى ديپلماتيك براى اين كار استفاده مى كنيم اما اگر جواب نگرفتيم، آمادگى اين را داريم كه وارد» فاز ديگرى «هم بشويم.»
۱۵ نفر از ملوانان نظامى بريتانيا، جمعه گذشته، در حال بازرسى از يك كشتى تجارى در آب هاى خليج فارس و دهانه اروند رود، توسط نيروهاى سپاه پاسداران دستگير وبه تهران منتقل شدند.
جمهورى اسلامى ايران اعلام كرده است كه نيروهاى بريتانيا حريم دريايى ايران را نقض كرده و وارد مرز آبى ايران شده اند.
دولت بريتانيا و دولت عراق خبر داده اند اين ادعاى ايران را رد كرده و گفته اند كه ملوانان نظامى بريتانيايى در آب هاى عراق مشغول انجام وظيفه بوده اند.
از بلر پرسيده شد منظور وى از حركت به «فاز ديگر» چيست و اگر مذاكرات جواب نداد، چه راه ديگرى را در پيش مى گيرد.
وى در پاسخ گفت: «بايد منتظر بمانيم، اما آنها[جمهورى اسلامى ايران] بايد بفهمند كه ما اجازه نمى دهيم موقعيتى به وجود آيد كه اين اجازه را به خود بدهند سربازان ما را در حالى دستگير كنند كه مشغول انجام وظيفه در مرز آبى عراق هستند و با مأموريت سازمان ملل كار خود را دنبال مى كنند.»
تونى بلر در ادامه خبر داد كه تمركز اصلى و اوليه در برنامه گفت و گو و مذاكره با ايران، سرنوشت «فى تورنى» ، تنها سرباز زن در ميان بازداشت شدگان است كه ۲۶ سال دارد.
نخست وزير بريتانيا كه دو روز پيش و در جشن پنجاهمين سال تاسيس اتحاديه اروپا در برلين، اتهام حضور سربازان بريتانيايى در آب هاى ايران را تكذيب كرده بود، بار ديگر گفت: «ما از تمامى راه هاى ديپلماتيك استفاده مى كنيم تا سربازان ما آزاد شوند و به دولت جمهورى اسلامى ايران بفهمانيم كه اين افراد بايد آزاد شوند و هيچ توجيهى براى ادامه نگهدارى آنها در ايران وجود ندارد.»
دشوارى مكان يابى دقيق محل بازداشت
منطقه اى كه ملوانان نظامى بريتانيايى در آن دستگير شده اند، به لحاظ تاريخى همواره ميان ايران و عراق مورد مناقشه بوده است. فرمانده نيروهاى نظامى بريتانيا در عراق هم پيشتر گفته بود تشخيص دقيق مرز آبى ايران و عراق كار بسيار دشوارى است.
محمد على حسينى، سخنگوى وزارت امور خارجه ايران هم روز سه شنبه اعلام كرد ملوانان نظامى بريتانيايى در وضعيت خوبى به سر مى برند و براى خانم تورنى هم محيطى خصوصى و جدا با حفظ حريم شخصى در نظر گرفته شده است.
مقامات رسمى ايران و بريتانيا در مذاكرات اوليه خود، درباره محل دستگيرى ملوانان نظامى بريتانيايى گفت و گو كرده اند و بريتانيا، نقشه و مشخصات محل دستگيرى و بازرسى كشتى را در اختيار مقامات ايرانى گذاشته است.
كوين آنادال، سخنگوى فرمانده گردان پنجم نيروهاى بريتانيايى كه در عراق مشغول خدمت هستند، به آسوشيتد پرس گفت: «كاپيتان كشتى تجارى هند كه مأموران بريتانيايى مشغول بازرسى آن بودند، بيانيه اى صادر كرده و تأييد كرده كه در زمان توقف در آب هاى ايران قرار داشته است.»
وى در ادامه خبر داد كه نيروهاى آمريكايى با مكان ياب از مكان دقيق كشتى تجارى خبر داشتند اما حاضر نشدند اطلاعات خود را در به صورت عمومى منتشر كنند و گفته اند كه موضوع به دولت بريتانيا مربوط است.
كوين آنادال همچنين خبر داد مقامات نظامى بريتانيا حاضر به گفتن جزئيات مكانى كه نيروهاى اين كشور در آنجا دستگير شدند، نيستند و حاضر هم نشدند خبر بدهند كه آيا اين اطلاعات در اختيار مقامات رسمى ايران هم گذاشته شده يا اين كه فقط به اطلاعات كشتى تجارى هند، اكتفا شده است.
سارا راسل، استاد موسسه نقشه خوانى و مرزيابى دانشگاه نورفولك در ويرجينيا، معتقد است امكان تشخيص مرز آبى در منطقه آبى مشترك ايران و عراق، كارى بسيار دشوار است.
وى گفت: «تمامى آن منطقه مورد ادعاى دوطرفه ايران و عراق است و امكان تشخيص اين مسئله، كار خيلى سختى است.»
از تونى بلر پرسيده شد كه آيا به نظر وى اين كار ايران، پاسخى به فشارهايى است كه براى برنامه اتمى به اين كشور آورده مى شود؟
نخست وزير بريتانيا در پاسخ گفت: «اين دو موضوع، جدا از هم و با يكديگر متفاوت هستند ولى مسئله اين است كه آيا ايران هنوز هم اصرار دارد از قوانين و مقررات بين المللى سرپيچى كند و يا اين كه راه ديگرى انتخاب نمايد.»
در ژوئن سال ،۲۰۰۴ خرداد ،۱۳۸۳ نيز شش ملوان نظامى بريتانيا در ايران دستگير و با چشم بسته در مقابل دوربين هاى تلويزيونى ظاهر شدند. افراد بازداشت شده در آن زمان براساس فيلمى كه از آنها پخش شد، اعتراف كردند كه به صورت غير مجاز وارد آب هاى ايران شده اند. آنها پس از سه روز آزاد و تحويل بريتانيا داده شدند.
مارگارت بكت، وزير امور خارجه بريتانيا هم كه در تركيه به سرمى برد، روز سه شنبه در آنكارا گفت: «ما تلاش داريم موضوع را با رايزنى و ديپلماسى حل كنيم و فكر كنم دو طرف به اين نتيجه رسيده باشند كه حل سريع اين موضوع بهتر و به نفع دو طرف است.»
مقامات جمهورى اسلامى اعلام كردند كه مشغول بررسى اين موضوع هستند كه ورود ملوانان نظامى بريتانيايى به آب هاى ايران، «از روى اشتباه و يا از روى قصد و اطلاع» بوده و پس از آن درباره آنها تصميم گيرى خواهند كرد.