گفته مى شود كه رويكرد نيروى انتظامى با جشن هاى چهارشنبه سورى امسال متفاوت از گذشته است
مراسم چهارشنبه سورى كه از جشن هاى باستانى ايرانيان محسوب مى شود و طى ۲۸ سالى مورد سرزنش جمهورى اسلامى قرار داشته است در شرايط متفاوتى از سال هاى گذشته برگزار مى شود.
فرمانده پليس پايتخت در تهران اعلام كرده از برگزارى اين جشن استقبال مى كند و نيروى تحت امرش با جوانان و مردمى كه در خيابان و در محدوده محل زندگى شان آتش روشن مى كنند و به شادى مى پردازند، برخوردى نخواهد كرد.
در سالهاى گذشته كميته هاى انقلاب و سپس نيروى انتظامى كه جايگزين آن شد با برگزارى اين مراسم كه ريشه در آيين مهر ايرانيان باستان داشت برخورد مى كردند. گرچه برگزارى مراسم چهارشنبه سورى مطابق قوانين جمهورى اسلامى جرم محسوب نمى شود اما با ديدگاه حاكم كه برگزارى مراسمى از اين دست را نوعى تبليغ آيين هاى باستانى ايران مى داند در تضاد قرار داشت و از ديد حكومت نوعى ضد ارزش تلقى مى شد.
اما چهارشنبه سورى امسال با توجه به تحولاتى كه نظام اجتماعى حاكم بر ايران شاهد آن است با رويكردى متفاوت از سوى حكومت مواجه شده و نهادهايى كه تا كنون روى چندان خوشى به برگزارى اين مراسم نشان نمى دادند، خانواده ها را دعوت به برگزارى اين جشن در كنار يكديگر كرده اند.
از جمله نيروى انتظامى از شهردارى ها خواسته تا براى برگزارى جشن محل هائى را در اختيار مردم قرار دهد و از سوى ديگر راديو و تلويزيون دولتى كه ديدگاه هاى رسمى را بازتاب مى دهد به توليد و پخش برنامه هائى درباره تاريخچه اين مراسم پرداخته است.
در شرايطى كه در سه دهه اخير به دليل حاكم شدن ايدئولوژى اسلامى و انقلابى و به دنبال آن سختگيرهاى اجتماعى و مخالفت با برگزارى جشن هاى ملى و باستانى همچون چهارشنبه سورى كه اگر نه ممنوع اما از سوى حكومت پديده اى مذموم بود، نوعى سرخوردگى در ميان جوانانى ايجاد كرد كه حاكميت انتظار تأثير گذارى دينى بر آنان داشت اما ناكام بود.
انقلاب و جابه جايى ارزش ها
دلزدگى هائى كه اين فشارها با توجيه هاى مذهبى و دينى از سوى حاكميت ايجاد كرد باعث نوعى رجعت به آيين هاى باستانى و ملى از سوى كسانى شد كه جذب ايدئولوژى حاكم نشدند. اين بازگشت تا آنجا پيش رفت كه رسوم فراموش شده اى همچون جشن تيرگان (آغاز تابستان) و مهرگان (آغاز خزان) و يادبود هاى باستانى از جمله روز درگذشت كوروش پادشاه نامدار ايرانى در سالهاى اخير توجه بسيارى از ايرانيان را جلب كرده است و جشن هائى همچون شب يلدا با اهميتى بيشتر از گذشته برگزار مى شود. در گوشه و كنار شهر هر كس به قدر تأثير خود، اطرافيان را به برگزارى اين جشن دعوت و ترغيب مى كند.
با وقوع انقلاب اسلامى صفت هائى همچون وطن پرستى و ملى گرايى كه در حكومت پهلوى ارزش و هنجار تلقى مى شد و مسولان و دولتمردان براى اثبات وفادارى خود به حكومت خود را با چنين صفاتى معرفى مى كردند به سرعت به ضدارزش بدل شد و جاى آن را گرايش ها و صفت هائى مذهبى از جمله «مومن» و «خدا جو» و «مسلمان» و امثال اينها گرفت كه از ديدگاه رسمى تنها جغرافياى محدود وطن را شامل نبود بلكه جهان اسلام را در بر مى گرفت.
به نظر مى رسد كه برگزارى اين جشن ها و تأكيد بر اهميت آن به مرور در سال هاى اخير خود به عنوان اعتراضى غير سياسى به رفتار محدود كننده حاكمان تبديل شده كه برگزارى چنين مراسمى را نوعى وطن پرستى و ملى گرايى و ياد آور سياست هاى دولت پهلوى مى دانستند و انقراض چنين پديده هاى را آرزو داشتند.
با اصرار طبقه متوسط كه با سختى هاى فراوان و در اضطراب و گاه دلهره به برپايى آتش در خيابان و برگزارى مراسم چهارشنبه سورى اقدام مى كردند و سپس با ايجاد فضاى نسبتا باز سياسى و اجتماعى در دوره هاى بعدى نظير سال هاى رياست جمهورى محمد خاتمى، برگزارى مراسم چهارشنبه سورى با زحمت كمترى براى شهروندان ميسر شد.
به سوى تقويت احساسات ملى
اما طى ماه هاى اخير با شتاب گرفتن تحولات بين المللى مربوط به ايران و مطرح شدن پرونده اتمى جمهورى اسلامى كه سطح تنش را تا مرز يك رويارويى احتمالى نظامى افزايش داده است، سياست رسمى را به سوى تقويت عرق ملى و ميهنى براى مقابله با هرگونه درگيرى نظامى احتمالى كشانده است.
ذكر پى در پى نام محمد مصدق نخست وزير نامدار ايرانى و متولى ملى شدن صنعت نفت كه طى ۲۸ سال گذشته با بى مهرى از سوى حكومت مواجه بوده و مقايسه ملى شدن صنعت نفت با دستيابى به انرژى اتمى، از سوى كارشناسان تلاشى در جهت افزايش احساسات ملى تعبير مى شود.
اين موضوع اهميت خود را آنجا بيشتر نشان مى دهد كه تلاش ها براى كم رگ كردن اهميت چنين روزهايى نزد افكار عمومى تا آنجا پيش رفت كه در دوره پنجم مجلس شوراى اسلامى تعطيلى رسمى سالروز ملى شدن صنعت نفت از تقويم حذف شد اما با مخالفت گسترده دوباره به حالت سابق برگشت.
به نظر مى رسد كه نوعى رسميت يافتن جشن چهارشنبه سورى نزد جمهورى اسلامى و اعلام اينكه شهردارى و پليس به برگزارى مراسم شادمانى مردم كمك مى كند، غير از آنكه تلاشى براى بى اثر كردن اعتراض به سختگيرى هاى اجتماعى در قالب برگزارى اين جشن ها باشد، با هدف بالا بردن روحيه ميهنى و تقويت ملى گرايى باشد كه تا كنون از سوى حكومت مغضوب بود.