روسيه مى گويد سوخت نيروگاه اتمى بوشهر را برخلاف قرارهاى قبلى در ماه جارى به ايران تحويل نخواهد داد. اين تحول به آن معنى است كه نيروگاه بوشهر كه ايران اصرار زيادى بر راه اندازى هرچه سريعتر آن دارد طبق برنامه در ماه سپتامبر فعال نخواهد شد.
پيمانكار روسى ساخت نيروگاه بوشهر روز دوشنبه يك بار ديگر در تضاد آشكار با اظهارات مقام هاى جمهورى اسلامى گفت كه ايران در پرداخت قسط هاى آن عقب است و آن را دليل تاخير در تكميل نيروگاه دانست.
اين درحالى است كه ايران اصرار دارد همه قسط ها را به موقع پرداخته و حتى مى گويد حاضر است بيش از قرار اوليه بابت تكميل آن بپردازد.
مقام هاى ايرانى ظاهرا به اين نتيجه رسيده اند كه اقدام مسكو داراى انگيزه هاى سياسى و تحت فشار آمريكا صورت مى گيرد.
آيرينا يسيپووا، سخنگوى «اتم استروى اكسپورت» (Atomstroiexport) گفت: «چارچوب زمانى (تكميل نيروگاه) جابجا شده است و بنابراين راه اندازى در ماه سپتامبر انجام نخواهد شد- ما به سادگى قادر به انجامش نيستيم. بنابراين اگر نتوانيم نيروگاه را در سپتامبر راه اندازى كنيم، در آن صورت نمى توانيم سوخت را طبق برنامه قبلى تحويل دهيم.»
طبق توافق ايران و روسيه، سوخت اتمى نيروگاه بوشهر بايد شش ماه پيش از راه اندازى آن تحويل داده شود.
يك سخنگوى «روس اتم» ، آژانس اتمى روسيه، نيز به خبرگزارى آسوشيتدپرس گفت كه راه اندازى نيروگاه حداقل دو ماه عقب خواهد افتاد زيرا ايرانى ها از روز ۱۷ ژوئن قسط ماهانه ۲۵ ميليون دلارى خود را نپرداخته اند.
همزمان با اين تحول، اعضاى دائم شوراى امنيت و آلمان از «پيشرفتى ملموس» در مذاكرات در جهت توافق بر سر نحوه گسترش تحريم ها عليه ايران خبر دادند.
عليرغم نسبت دادن اين تاخير به اختلاف بر سر پرداخت هزينه، ناظران در مسكو به خبرگزارى ها گفته اند كه اين پروژه عملا به خاطر حساسيت هاى سياسى معلق شده است.
مقام هاى ايرانى نيز پس از بى نتيجه ماندن مذاكرات مفصل سه جانبه با شركت «اتم استروى اكسپورت» و مقام هاى «روس اتم» در مسكو كه جمعه پايان يافت، پنهان نكرده اند كه انگيزه روسيه را سياسى مى دانند و عليه اين موضوع به مسكو هشدار دادند.
سخنگوى وزارت خارجه ايران روز يكشنبه ابراز اميدوارى كرد روسيه «وارد سياسى كارى» نشود و غلامرضا آقازاده، رئيس سازمان انرژى اتمى ايران، نيز در همان روز ابراز اميدوارى كرد روسيه براى تكميل نيروگاه اتمى بوشهر وارد بحث هاى سياسى نشود.
آقازاده تلويحا روسيه را به استفاده سياسى از آن متهم كرد: «راه اندازى نيروگاه بوشهر براى ايران مهم است ولى نيروگاه بوشهر تاكنون با تاخيرهاى زيادى مواجه شده اما چون بحث هسته اى ما سياسى است، هر كشورى به تناسب خود از اين مسأله استفاده مى كند.»
قرارداد ساخت نيروگاه بوشهر در سال ۱۹۹۵ ميان ايران و روسيه امضا شد و تكميل آن تاكنون چندين بار به تاخير افتاده است. براساس قرار داد اوليه نيروگاه بايد در سال ۲۰۰۰ تكميل مى شد.
آمريكا از همان ابتدا با اين پروژه مخالف بود و روسيه ظاهرا تحت فشارهاى واشنگتن، از ايران تعهد گرفت زباله سوخت اتمى را پس از مصرف در نيروگاه بوشهر به روسيه بازگرداند.
هم اكنون هيأتى از مقامات و كارشناسان شركت اتم استروى اكسپورت، براى گفتگو با مقامات ايرانى پيرامون رفع موانع راه اندازى نيروگاه در تهران به سر مى برد.
بازى هاى ضدآمريكايى تهران
همزمان با اين تحول، يك مقام روس به طور ضمنى و با زبانى تند به ايران هشدار داد اگر به طور كامل و شفاف با آژانس بين المللى انرژى اتمى همكارى نكند، روسيه از حمايت از ايران دست خواهد كشيد.
اين مقام روسى كه از وى نام برده نشد اما هر سه خبرگزارى عمده روسيه سخنان وى را نقل كردند گفت: «متاسفانه ايرانى ها از روابط سازنده ما سوءاستفاده مى كنند و مطلقا قدمى در جهت قانع كردن همكاران ما به هماهنگى و ثبات سياست هاى تهران برنداشته اند.»
مقام هاى بلندپايه مسكو براى فرستادن هاى پيام هاى صريح به دولت هاى خارجى معمولا از چنين كانالى- گفتگو با خبرگزارى ها بدون افشاى نام خود- استفاده مى كنند.
اين مقام روس ايران را متهم كرد با مواضع خشك خود به روسيه لطمه زده است: «ما در زمينه سياست خارجى و تصوير خود (نزد جامعه جهانى) متحمل ضايعاتى شده و مى شويم، درحالى كه آنها (ايرانى ها) محكم در موضع خود ايستاده اند.»
او افزود: «اگر آنها نمى خواهند به سوالات آژانس بين المللى انرژى اتمى پاسخ دهند، بگذاريد خودشان مسئول آن باشند.»
«آنها نمى توانند روابط شيوه مند ما با خود را تا ابد به بازى بگيرند و بايد اين را بفهمند.»
به علاوه وى گفت كه روسيه نمى خواهد ايران «به سلاح اتمى» يا حتى «ظرفيت ساخت آن» دست پيدا كند و قصد ندارد وارد «بازى هاى ضدآمريكايى» تهران شود.
روسيه يكى از اعضاى دائمى شوراى امنيت است و ايران همواره روى كوشش اين كشور براى عدم تصويب قطعنامه عليه خود يا تضعيف چنين قطعنامه اى تا جاى ممكن حساب كرده است.
اين مقام روسى به سوالاتى اشاره داشت كه آژانس بين المللى انرژى اتمى در رابطه با ماهيت واقعى برنامه اتمى ايران دارد و مى گويد به خاطر عدم همكارى كامل ايران قادر به رفع ابهام از آنها نيست.
اهميت سوخت اتمى براى ايران
ايران از روسيه خواسته است تحويل سوخت اتمى را تسريع كند اما مقام هاى مسكو گفتند تحويل سوخت تنها شش ماه قبل از راه اندازى نيروگاه انجام خواهد شد.
تحليلگران مى گويند ايران خواهان دريافت هرچه زودتر سوخت اتمى است تا موضع خود را در گفتگوهاى بين المللى بر سر برنامه اتمى اش تقويت كند و همچنين با جاسازى آن در تاسيسات اتمى اش، آمريكا يا اسرائيل را از هرگونه حمله احتمالى به اين تاسيسات منصرف كند.
روزنامه كامرسانت چاپ روسيه روز دوشنبه نوشت: «وقتى ايران سوخت اتمى را به دست آورد، از موقعيت تازه اى در گفتگوها با جامعه بين المللى برخوردار خواهد شد.»
الكساندر كونووالوف، رئيس مركز ارزيابى هاى استراتژيك مستقر در مسكو، به خبرگزارى آسوشيتدپرس گفت: «كرملين ظاهرا تشخيص داده است كه جلوگيرى از دسترسى ايران به سلاح اتمى از حفظ روابط خوب و ادامه تجارت دو جانبه مهمتر است. رهبران روسيه احتمالا درك كرده اند كه ايران به خط قرمز نزديك شده است.»
ساير صاحب نظران گفتند كه روسيه در حال فرستادن اين پيام به ايران است كه بايد رفتار خود را عوض كند.