جان بولتون، نماينده پيشين ايالات متحده آمريكا در سازمان ملل متحد مى گويد: نظام كنونى حاكم بر ايران به كنار نهادن داوطلبانه فعاليت هاى حساس هسته اى و برنامه توليد سلاح هاى اتمى هرگز تن در نخواهد داد.
جان بولتون بر پايه همين استدلال تأكيد مى كند، كه رژيم جمهورى اسلامى در ايران بايد تغيير يابد و حكومتى جاى آن را بگيرد كه برگزيده حقيقى مردم ايران در انتخاباتى آزاد باشد.
جان بولتون، يكى از چهره هاى شاخص جناح معروف به «بازها» در آمريكاست و با هرگونه نرمشى در برابر حريفان مخالف است. آقاى بولتون، پنجاه وهشت ساله، ماه دسامبر گذشته، در پى افتادن زمام اكثريت كنگره آمريكا به دست حزب دمكرات، از مقام خود به عنوان نماينده دائمى ايالات متحده در سازمان ملل متحد، كناره گيرى كرد چون اطمينان داشت كه اكثريت دمكرات مجلس سنا و نمايندگان آمريكا به ابقاء او در آن مقام رأى مثبت نخواهد داد.
جان بولتون، در گفت و گويى ويژه با راديو فردا، به پرسش هاى مربوط به تحولات پرونده هسته اى ايران و موضع ايالات متحده آمريكا براى اقدامات بعدى، پاسخ گفته است.
آقاى بولتون، ناو هواپيما بر اتمى «جان سى استنس» به تازگى به ناو هواپيمابر «دوايت دى. آيزنهاور» در درياى عمان پيوسته است. بسيارى از تحليلگران استدلال مى كنند كه هدف از حضور نظامى انبوه آمريكا در منطقه خليج فارس و درياى عمان، بى گمان، نمى تواند شكست دادن شورشيان عراقى، براى مثال در استان انبار در غرب عراق باشد. به گفته همين تحليلگران، هدف، و اى بسا تنها هدف از اين حضور نظامى انبوه حمله به جمهورى اسلامى است. با اين تحليل موافقيد؟
جان بولتون: اين ناوهاى هواپيمابر، به دليل شرايطى كه نيروهاى ائتلاف در عراق با آن روبرو هستند، و نيز به دليل گردش معمول نيروها، در آن جا هستند اما من همچنين فكر مى كنم حكومت تهران اين موضع آمريكا را بايد جدى بگيرد، كه مى گويد: اگر ايران روند غنى سازى اورانيوم را، آن چنان كه قطعنامه شوراى امنيت خواستار آن است، متوقف نكند، تمامى گزينه ها روى ميز خواهد بود.
چين و روسيه تا امروز از تحريم و مجازات سنگين جمهورى اسلامى، تا اندازه اى كه آمريكا خواستار آن است، اكراه داشته اند. حكومت تهران هم، تا امروز، در حالتى پيكار جو و بى اعتناء به قطعنامه ۱۷۳۷ شوراى امنيت سازمان ملل متحد كه جمهورى اسلامى را به توقف فعاليت هاى حساس هسته اى ملزم مى كند، بر جاى مانده است. در چنين شرايطى، چين و روسيه در پرداخت به مسأله حكومت تهران تا چه اندازه آماده پيشروى هستند؟
به نظر من، روسيه و چين گرم حفاظت از حكومت ايران در برابر تأثير كامل تحريم و مجازات اقتصادى بوده اند. اين موضع، به نظر من، امكانات شوراى امنيت را براى اعمال واقعى تحريم و مجازات موثر حكومت ايران، تضعيف كرده است. اين براى شوراى امنيت مطلوب نيست، و معنايش اين است كه ايالات متحده و ديگرانى كه از تلاش حكومت ايران براى دستيابى به سلاح هاى هسته اى نگران اند، در خارج از شوراى امنيت دست بكار خواهند شد چون اگر اين شورا نتواند اقدام كند، ما نمى توانيم اجازه دهيم كه اين عجز در اقدام، در مسووليت ما براى حفظ اتباع آمريكايى و دوستان و متحدانمان اخلال كند.
شمارى از منتقدان موضع آمريكا در قبال جمهورى اسلامى مى گويند، ايالات متحده با پذيرش حضورش در كنفرانس امنيت عراق، كه قرار است روز دهم مارس (نوزدهم اسفند ماه جارى تشكيل شود)، در برابر حكومت تهران چندان نرمش نشان داده است كه اين پذيرش و تن در دادن را، شمارى از تحليلگران شكاف و تركى در ديوار موجود ميان واشينگتن و تهران دانسته اند.
اين كنفرانسى كه اعلام شده، در واقع، طرحى است كه دولت عراق داده و پيشنهاد كرده است. اين طرح متكى بر الگوى گردهمايى و پيمانى است كه چند سال پيش، براى افغانستان شكل گرفت، و در آن، تمامى قدرت هاى منطقه اى هم مرز با افغانستان شركت كردند. در نتيجه، من اين كنفرانس را با كنفرانس افغانستان نامتشابه نمى بينم، و نيت از برگزارى آن، در واقع، ايجاد درى از پشت نيست كه از راه آن، آمريكا با ايران گفت و گو كند.
اما آقاى بولتون، واقعاً فكر مى كنيد كه اين فشارهاى آمريكا بر حكومت تهران اثرى هم بر روى سران جمهورى اسلامى دارد؟
من واقعاً در چشم انداز نمى بينم كه حكومت كنونى تهران از تلاش در راه دستيابى به سلاح هاى هسته اى داوطلبانه دست بر دارد. ترديد نيست كه سران جمهورى اسلامى به قطعنامه هاى آژانس بين المللى انرژى اتمى، يا به قطعنامه هاى شوراى امنيت كه به اتفاق آراء تصويب شد، اعتنائى نكرده اند، و اگر آن ها همچنان در يك چنين مسيرى پيش بروند، كه به نظر مى رسد مطمئناً چنين كارى را خواهند كرد، پس، به نظر من، جز اين كه گام هاى ديگرى برداريم، گزينه اى نخواهيم داشت. من شخصاً فكر مى كنم كه حكومت تهران، تا زمانى كه بر سر قدرت است، به پى گيرى سلاح هاى هسته اى ادامه خواهد داد، كه اين يكى از دلايلى است كه من بيشتر خواستار تغيير رژيم و نظام حاكم بر ايرانم، و رژيمى را بر آن ترجيح مى دهم كه حكومتى حقيقتاً مردمسالار، و براستى بازتاب خير و رفاه مردم ايران باشد.
آقاى بولتون، شما به «گام هاى ديگر» اشاره كرديد. چه «گام هاى ديگرى؟» مثلاً حمله نظامى به ايران؟ آن چنان كه پرزيدنت بوش بارها گفته است كه براى رفع بحران هسته اى جمهورى اسلامى، گزينه بهره گيرى از قدرت نظامى را روى ميز كارش نگاه خواهد داشت و حمله به جمهورى اسلامى را منتفى نخواهد دانست؟
به نظر من، رئيس جمهورى، وقتى مى گويد هيچ گزينه اى را كنار نمى گذارد، كاملاً جدى است، و در واقع، ديك چينى، معاون رئيس جمهورى، چند روز پيش، با پژواكى از گفته هاى سناتور مك كين، ياد آور شد كه هر چند هيچ كس به بهره گيرى از نيروى نظامى تمايلى ندارد اما تنها چيز بدتر از كاربرد نيروى نظامى، اين است كه رژيم حاكم بر تهران به سلاح هسته اى دست يابد. بنا بر اين، من فكر مى كنم اگر حكومت ايران واقعاً درك مى كرد كه ايالات متحده درباره امكان بهره گيرى از نيروى نظامى چه احساس شديدى دارد، سياست هايش را تغيير مى داد، اما اگر حكومت تهران برنامه اى براى تغيير سياست هايش نداشته باشد، من بى ترديد فكر مى كنم كه گزينه نظامى، گزينه اى است كه بايد روى ميز بماند.
اما آقاى بولتون سران جمهورى اسلامى عميقاً معتقدند كه نيروهاى آمريكايى در آن چه به گفته آنان «مرداب و باتلاق عراق» است، گرفتار و زمين گير شده اند، و در نتيجه، واشينگتن در موضعى نيست كه با حمله به ايران، و درگير شدن در جنگى تازه در منطقه اى بى ثبات، نيروهايش را به اصطلاح بيش از اين «كش بدهد» و در فشار بگذارد.
من گمان نمى كنم در بهره گيرى از گزينه نظامى در مقابله با برنامه هسته اى ايران، نيازى به نيروهاى روى زمين باشد، به نظر من، پاى نابودى تاسيسات هسته اى در ميان خواهد بود، و اين كار را از راه هاى مختلف ديگرى مى توان انجام داد. در نتيجه، اگر من در حكومت ايران مى بودم، جوجه ها را پيش از آخر پاييز نمى شمردم.
و مى رسيم به مسأله حقوق بشر در ايران... مدافعان حقوق بشر معتقدند كه اين حقوق در حد گسترده اى در ايران آشكارا نقض مى شود. به گفته همين مدافعان، بحران هسته اى جمهورى اسلامى سياستگذاران دولت آمريكا را چندان به خود مشغول كرده كه پرونده نقض گسترده حقوق بشر در ايران را عملاً كنار گذاشته، و حتى به گفته اى، آن را بايگانى كرده است؟
من قوياً اميدوارم كه مردم چنين فكرى نكنند چون مى دانم كه نگرانى و آگاهى از وضع حقوق بشر در درون ايران، براى آمريكا، به خصوص براى جامعه آمريكايى هاى ايرانى تبار بسيار بسيار شديد است. در نتيجه، هر چند خطير ترين قضيه براى امنيت ملى آمريكا، خطر هسته اى و پشتيبانى حكومت تهران از تروريسم است، اما، وضع حقوق بشر در ايران، به نظر من، در انديشه آمريكايى ها جاى والايى دارد.
