منابع نظامى آمريكا در عراق مدعى شده اند كه مقتدى صدر روحانى تندرو شيعه كه رهبرى گروهى شبه نظامى به نام سپاه مهدى را به عهده دارد، به ايران متوارى شده است.
نزديكان آقاى صدر اصرار دارند كه وى در عراق به سر مى برد و وعده داده بودند كه او براى پايان دادن به شايعات مربوط به فرارش به ايران، در نماز جمعه شهر كوفه حضور خواهد يافت، وعده اى كه البته با عدم حضور مقتدى صدر در نماز جمعه شهر كوفه، عملى نشد.
يكى از مشاوران نورى المالكى نخست وزير عراق گفته است كه مقتدى صدر براى ديدارى كوتاه از ايران، در تهران به سر مى برد، اما به زودى به عراق باز خواهد گشت.
دولت ايران نيز در مورد حضور احتمالى آقاى صدر در تهران سكوت كرده است.
با وجود تناقضات فوق، نمى توان در باره حضور آقاى صدر در ايران يا در عراق و يا در هر نقطه ديگرى با اطمينان سخن گفت: اما اگر خبر حضور او در ايران صحت داشته باشد، اين حركت در شرايط كنونى، از نقطه نظر سياست ايران در برابر بحران عراق چه مفهومى دارد؟
با توجه به فضاى غير شفافى كه پيرامون سياست ايران در برابر عراق شكل گرفته است، فرار احتمالى مقتدى صدر به ايران نيز مى تواند در قالب فرضيه هاى مبهم تفسير شود.
يك فرضيه اين است كه آقاى صدر از بيم عمليات امنيتى مشترك ارتش عراق و آمريكا براى پاكسازى بغداد از وجود شورشيان و شبه نظاميان مسلح، كشورش را ترك كرده است چرا كه وى و گروه شبه نظامى تحت فرمانش يكى از اهداف عمليات امنيتى در بغداد محسوب مى شوند.
اگر اين فرضيه درست باشد بدين معناست كه دولت آقاى مالكى در روابط سياسى خود با مقتدى صدر تجديد نظر كرده و تصميم دارد تا به فعاليت شبه نظاميان وابسته به او در عراق پايان دهد.
گروه مقتدى صدر با در اختيار داشتن ۳۴ كرسى پارلمان و شش وزارتخانه كابينه آقاى مالكى، يكى از شركاى مهم دولت ائتلافى عراق محسوب مى شود و تجديد رابطه دولت با اين گروه، به معناى تجديد سازمان دولت عراق محسوب مى شود.
آقاى صدر در هفته هاى اخير بارها تأكيد كرده است كه قصد درگيرى با نيروهاى آمريكايى را ندارد و با طرح امنيتى بغداد نيز موافق است، با اين همه ترديدى نيست كه شبه نظاميان تحت امر وى كه به تشكيل دادن «جوخه هاى مرگ» و كشتار جمعيت سنى عراق در بغداد متهم هستند، يكى از اهداف عمليات امنيتى را بغداد به شمار مى روند.
جلال طالبانى رئيس جمهور عراق گفته است كه آقاى صدر به منظور عدم درگيرى با ارتش آمريكا و عراق به فرماندهان سپاه مهدى دستور داده است تا خاك عراق را ترك كنند. آقاى طالبانى چنين دستورى را نشانه مثبتى از سوى مقتدى صدر براى پرهيز از خشونت هاى بيشتر در عراق دانسته است.
بر اين مبنا، آيا ممكن است دولت عراق با مقتدى صدر به توافق رسيده باشد كه در طول عمليات امنيتى در بغداد، فرماندهان سپاه مهدى و و آقاى صدر عراق را ترك كنند تا خطر روياوريى نيروهاى مشترك ارتش عراق و آمريكا با اين گروه پيش نيايد؟
اگر فرض فوق درست باشد، ميزبانى احتمالى ايران از آقاى صدر، مى تواند بر اساس توافق با دولت عراق و به منظور كمك به بازگشت آرامش به بغداد و پرهيز از گسترش جنگ هاى فرقه اى در عراق صورت گرفته باشد، توافقى كه نشان از ادامه روابط صميمانه دو كشور دارد.
فرضيه دوم اما اين است كه ايران بدون رضايت دولت عراق، پذيراى احتمالى آقاى صدر و فرماندهان سپاه مهدى شده است تا آنان را از گزند عمليات امنيتى بغداد در امان دارد و پس از پايان عمليات، آنان را به كشورشان گسيل دارد.
در صورت صحت اين فرضيه، سوءظن هاى كنونى در باره نوع دخالت ايران در امور داخلى عراق بويژه در بين آمريكايى ها افزايش مى يابد و روابط تهران و بغداد به سردى مى گرايد.
در روزهاى اخير، افزون بر اتهام هاى آمريكا مبنى بر دخالت سپاه قدس (شاخه برون مرزى سپاه پاسدارن ايران) در مسلح كردن شبه نظاميان عراقى براى كشتن سربازان آمريكايى و دامن زدن به جنگ فرقه اى در عراق، نورى مالكى نيز به صراحت نارضايتى خود را از سياست جمهورى اسلامى در عراق اعلام كرده و ضمن تأييد حمايت ايران از برخى شبه نظاميان، همزمان به تهران و واشنگتن هشدار داده است كه اختلاف هاى خود را در جايى غير از خاك عراق دنبال كنند.
ظاهرا آقاى مالكى پى برده است كه عمليات امنيتى در بغداد كه به صورت گسترده اى به اجرا گذاشته شده است، آخرين شانس وى براى نشان دادن توانايى دولتش در مهار خشونت هاى افسار گسيخته در عراق است، از همين رو، به اعتقاد برخى از ناظران سياسى وى تصميم گرفته است نه به عنوان رهبر يك گروه شيعه، بلكه به عنوان نخست وزير عراق روابط خود را با گروههاى داخلى و كشورهاى خارجى تنظيم كند، امرى كه البته برخى ديگر از ناظران نسبت به ان ترديد دارند.