روز بيست و دوم فرورودين سال ،۸۵ محمود احمدى نژاد، رئيس جمهورى ايران، خبر ورود ايران به «باشگاه هسته اى» را اعلام كرد؛ جشنى دولتى آغاز شد، نامه هاى تبريك منتشر شد، تلويزيون دولتى جمهورى اسلامى بارها سرود «اى ايران» را پخش كرد و برخى از مجلس شوراى اسلامى خواستند كه روز ۲۲ فروردين ماه، به همين مناسبت، تعطيل عمومى اعلام شود.
نه ماه بعد از جشن هاى تبليغاتى «پيوستن ايران به باشگاه هسته اى» ، محمد جواد اردشير لاريجانى، از ديپلمات هاى پرنفوذ جمهورى اسلامى ايران، به خبرگزارى ايرنا گفت: «بايد از ديوار به داخل كلوپ هسته اى پريد، زيرا در آن به طور طبيعى باز نمى شود.»
وى برادر بزرگ على لاريجانى، رئيس تيم مذاكره كننده ايران درباره برنامه هسته اى است و بسيارى، وى را يكى از مشاوران اصلى تدوين مشى سياست خارجى جمهورى اسلامى مى نامند.
اگر چه آقاى احمدى نژاد، ماهها پيش خبر «حيرت انگيز» پيوستن ايران به باشگاه هسته اى را منتشر كرد، اما در نگاه حقوقدانان، آنچه جواد لاريجانى مى گويد، به مناسبات دنياى امروز نزديكتر است. «در باشگاه هسته اى به طور طبيعى باز نمى شود.»
اما «باشگاه هسته اى» چيست كه جمهورى اسلامى ايران براى پيوستن به آن خود را با چالشى جهانى رو به رو ساخته و همزمان، بسيارى از كشورهاى جهان را وحشت زده كرده است؟ و چرا در اين باشگاه «به طور طبيعى» باز نمى شود؟
ورود ممنوع
همانطور كه از نام «پيمان منع گسترش سلاح هاى هسته اى- NPT» پيدا است، اين قرارداد جهانى، با هدف جلوگيرى از ساخت سلاح هاى هسته اى تنظيم شده است.
در سال ۱۹۶۸ ميلادى و در زمانى كه اين پيمان توسط كشورهاى ايرلند و فنلاند نوشته شد، تنها پنج كشور جهان به سلاح هسته اى دست پيدا كرده بودند. در اين پيمان، اين پنج كشور، «كشورهاى داراى سلاح هسته اى- Nuclear Weapons States» يا NWS ناميده شدند.
در پيمان، انتقال تكنولوژى ساخت سلاح هسته اى به كشورهاى ديگر جهان «ممنوع» اعلام شد و از كشورهاى داراى سلاح هسته اى نيز خواسته شد تا در مسير كاهش سلاح هاى هسته اى خود اقدام كنند.
«باشگاه هسته اى» يا چنانكه محمد جواد لاريجانى آن را «كلوپ هسته اى» مى خواند، اصطلاحى ژورناليستى و تا حدى عامه پسند براى توصيف كشورهايى است كه پيش از نوشته شدن پيمان منع گسترش سلاح هاى هسته اى در سال ۱۹۸۶ ميلادى، به سلاح هسته اى دست يافته اند.
كشورهاى چين، روسيه، فرانسه، بريتانيا و آمريكا، اعضاى «باشگاه هسته اى» هستند؛ همان كشورهايى كه به شكلى «دايمى» عضو شوراى امنيت سازمان ملل هستند و البته تنها كشورهاى جهان كه در اين شورا «حق وتو» نيز دارند.
همانطور كه محمد جواد لاريجانى به خبرگزارى ايرنا گفته است، درهاى اين باشگاه، به كلى بسته است. به ويژه براى كشورهايى كه پيمان منع گسترش سلاح هسته اى را امضا كرده اند و به جهان «تعهد» داده اند كه «سلاح هسته اى» توليد نكنند. ايران نيز يكى از ۱۸۸ كشور جهان است كه اين پيمان را امضا كرده است.
ياغى هاى بيرون از NPT
سه كشور هند، پاكستان و اسراييل از امضاى پيمان جهانى NPT خوددارى كرده اند و كره شمالى نيز در سال ۲۰۰۳ ميلادى از پيمان خارج شده است.
كشور پهناور هند در سال ۱۹۷۴ ميلادى، يعنى شش سال بعد از نوشته شدن پيمان NPT، نخستين آزمايش هسته اى خود را با موفقيت انجام داد و اعلام كرد كه به سلاح هسته اى دست يافته است. هند هم اكنون توانايى ساخت ۱۵۰ كلاهك هسته اى را دارد.
پاكستان، كشور همسايه و رقيب هند نيز در پاسخ به اقدام دولت هند، برنامه ساخت سلاح هسته اى خود را مخفيانه گسترش داد و در سال ۱۹۹۸ ميلادى، اعلام كرد كه به تكنولوژى ساخت سلاح هسته اى دست پيدا كرده است.
هند و پاكستان، هر چند كه هيچ گاه پيمان منع گسترش سلاح هاى هسته اى را امضا نكرده بودند، اما در نگاه حقوقدانان بين المللى، بزرگترين ضربه را به اعتبار اين پيمان نامه وارد كردند.
كشور اسراييل، سومين كشورى كه به رغم تمامى فشارهاى بين المللى، NPT را امضا نكرده است، هيچ گاه با شفافيت كشورهاى هند و پاكستان، برنامه هسته اى خود را براى جهانيان تشريح نكرده است. هم اكنون اين باور وجود دارد كه اسراييل توانايى ساخت سلاح هسته اى را دارد.
كره شمالى در سال ۲۰۰۵ ميلادى، خود مدعى شد كه به سلاح هسته اى دست يافته است.
اين چهار كشور نيز اعضاى «باشگاه هسته اى» نيستند، هر چند كه بى اعتنا به خواست جامعه جهانى، در مسير گسترش سلاح هاى هسته اى در جهان گام برداشته اند.
تبليغات دوگانه ايران
جبهه تبليغاتى ايران بر سر برنامه هسته اى، در داخل و خارج از ايران دو مسير متفاوت را طى مى كند.
تيم مذاكره كننده جمهورى اسلامى ايران، مصر است كه برنامه هسته اى، برنامه اى است براى توليد برق در ايران، اما كشورهاى جهان با استناد به شواهدى چون مخفيانه بودن اين برنامه براى ساليان متمادى يا ارتباطات جمهورى اسلامى ايران با عبدالقدير خان، دانشمند پاكستانى كه در ساخت سلاح هسته اى در اين كشور، «نقش اول» را بازى كرده، مى گويند كه «احتمالا» ايران به دنبال سلاح هسته اى است.
همزمان با به قدرت رسيدن محمود احمدى نژاد، دولت ايران، «دستيابى به انرژى هسته اى» را در اولويت خواسته هاى مردم ايران، طبقه بندى كرده و مدعى است كه براى اين «حق» در حال مبارزه است.
با فرض اينكه سياستمداران ارشد ايرانى در دولت و مجلس، مى دانند كه پيوستن به «باشگاه هسته اى» به معناى ساخت سلاح هسته اى است، تبليغات داخلى، از ابتداى سال ۸۵ تا كنون، حول محور اين اصطلاح خوش آهنگ چرخيده است.
چه نمايندگان مجلس كه در نامه اى به آيت الله خامنه اى، «پيوستن ايران به باشگاه هسته اى» را تبريك گفته بودند و چه رئيس سازمان انرژى اتمى كه سى ام دى ماه، ايران را «يكى از اعضاى باشگاه هسته اى» ناميد، خواسته يا ناخواسته، بر اين موضوع پاى مى فشارند كه ايران خواهان ساخت «سلاح هسته اى» است.
در حال حاضر، بعد از ماهها، اصطلاح «باشگاه هسته اى» در حالى به ادبيات تبليغى سياستمداران جمهورى اسلامى ايران بازگشته است كه بيش از هميشه، موضوع «حمله به ايران» در رسانه هاى جهان تكرار مى شود.
تا پايان فرصت ۶۰ روزه ايران براى توقف غنى سازى اورانيوم، كمتر از دو هفته فرصت باقى است و تلاشى تازه براى تصويب دوره سخت گيرانه ترى از تحريم ها عليه ايران آغاز شده است.
اگر چه برخى كارشناسان رسانه اى معتقدند كه جمهورى اسلامى ايران، در «بازى تبليغاتى داخلى» ، موفق بوده و توانسته حمايت نسبى مردمى را نيز جلب كند، اما در مواجهه با تبليغات غرب، شايد هزينه استفاده از اصطلاح «باشگاه هسته اى Nuclear Club» ، با توجه به معانى شفاف آن، بيش از فوايدش باشد!