به دنبال درخواست نمايندگان پارلمان بريتانيا از آموزش و پرورش اين كشور براى بازنگرى دروس مقاطع راهنمايى و دبيرستان در انگلستان، مقامات اين وزارتخانه پيشنهاد كرده اند كه اين مدارس مى توانند به جاى زبان هاى اروپايى، زبان چينى يا عربى آموزش بدهند.
طرح پيشنهادى «اداره نظارت كننده بر كيفيت امتحانات و مدارك تحصيلى» (QCA)، روز دوشنبه (پنجم فوريه) تحت بررسى پارلمان قرار مى گيرد.
در حال حاضر مدارس راهنمايى و دبيرستان هاى انگلستان موظف هستند يك زبان اصلى اروپايى را آموزش بدهند.
آلن جانسون، وزير آموزش و پرورش بريتانيا، در اين ارتباط گفته است كه به باور وى افزودن زبانهايى كه مى توانند به پيشرفت اقتصادى و همچنين يكپارچگى اجتماعى كمك كنند، اقدامى درست است.
بنابه اين پيشنهاد مدارس انگلستان لازم نيست كه فقط زبان فرانسه، آلمانى و اسپانيايى آموزش بدهند بلكه مى توانند ماندارين، اردو و عربى را نيز آموزش بدهند.
آقاى جانسون گفت: «نوجوانان بايد بدانند دانستن زبان هاى خارجى به اشتغال آنها در آينده كمك زيادى مى كند. ما اگر مى خواهيم در اقتصاد جهانى رقابت كنيم بايد آموزش زبان در مدارس خود را بهتر و متنوع تر كنيم.»
تب فراگيرى ماندارين
برخى از والدين در بريتانيا- كه شمار آنها در ميان طبقه مرفه انگلستان قابل توجه است- باور دارند كه در ۲۰ سال آينده حضور اقتصادى و بين المللى كشور چين حتى بيش از امروزه خواهد بود و به همين دليل فراگيرى زبان ماندارين براى دوران بزرگسالى فرزندان آنها بسيار مفيد خواهد بود.
البته اين باور كه چين مهيا كننده فرصت ها و مشاغل جديد است تنها به بريتانيا محدود نمى شود.
برت لوجوى، عضو يك مركز آمريكايى آموزش زبان خارجى، مى گويد در اين كشور نيز شمار كودكان و نوجوانانى كه به يادگيرى زبان چينى روى آورده اند، سير صعودى داشته است.
در بريتانيا نهاد دولتى مسئول آمارگيرى مسائل مربوط به آموزش عالى مى گويد تعداد دانشجويانى كه در دانشگاه ها زبان چينى را به عنوان واحد اصلى خود انتخاب كرده اند از سال ۲۰۰۲ تا سال ۲۰۰۵ دو برابر شده است. بيشتر كشورهاى غربى نيز شاهد رشد مشابهى بوده اند.
جورج زانگ، مدير موسسه كنفوسيوس كه از سوى دولت چين براى ترويج زبان ماندارين فعاليت مى كند، مى گويد: «انگليسى زبانها خيلى خوش شانس هستند، چون هر جا بروند كسانى را پيدا مى كنند كه انگليسى صحبت مى كنند. حتى در چين هم اين موضوع صدق مى كند. اما اگر شما مى خواهيد با چين و چينى ها كار كنيد- چه در عرصه تجارت و چه زمينه هاى ديگر- بايد زبان ماندارين را ياد بگيريد تا تفاوتهاى فرهنگى نهفته در تنوع زبانى را بهتر درك كنيد.»
پروفسور ديويد كريستال، كه برنامه اى را در مورد كاركرد زبان و تغييرات آن راه اندازى كرده است، مى گويد: «تنها اهميت اقتصادى چين باعث ترغيب انگليسى زبانان به آموختن زبان ماندارين نشده است. برخى اوقات تغييرات جمعيتى نيز عامل مؤثرى در اين رابطه بوده است.»
وى مى گويد: «كشورهاى غربى، بويژه آمريكا، بريتانيا و استراليا، به طور روزافزونى چند فرهنگى و چند قومى شده اند. شهر لندن در جهان امروز يك نمونه برجسته از جامعه چند فرهنگى است؛ در اين شهر مردم به حدود ۳۰۰ زبان سخن مى گويند. اكنون سنت انحصارى بودن زبان انگليسى تغيير كرده است و به نظر من يكى از عوامل تأثيرگذار زبان چينى بوده است. كسانى كه قبلا مى توانستند به كمك زبان انگليسى راه خود را در جهان بيابند، اكنون احساس مى كنند كه بايد با كسانى كه چند زبانه هستند، رقابت كنند.»
البته بايد در نظر داشت كه با اينكه شمار افراد راغب به يادگيرى زبان ماندارين افزايش داشته، اين به اين معنى نيست كه زبان ديگرى جاى زبان انگليسى را به عنوان يك زبان بين المللى بگيرد. رويدادهاى تاريخى نشان مى دهد كه تمامى زبانهاى مسلط بين المللى پيش از اين به صحنه آمده و رفته اند.
پروفسور كريستال در اين رابطه مى گويد: «به نظر من هر زبانى اين قابليت را دارد كه جايگاه جهانى پيدا كند. اين موضوع بستگى به قدرت مردانى دارد كه به آن زبان سخن مى گويند: قدرت سياسى، قدرت فن آورى، قدرت فرهنگى و قدرت مذهبى. اگر شرايط خاصى روى دهد ممكن است مثلا زبان چينى يا هندى در سطح جهان به صورت جدى مطرح شود. پول سخن مى گويد. در شرايط حاضر زبانى كه به پول آن حرف مى زند، دلار است. اما ممكن است هميشه اين وضعيت باقى نماند.»
براى انگليسى زبانان در اطراف جهان يادگيرى يك زبان خارجى عمدتا يك فعاليت مربوط به اوقات فراغت و يا در حاشيه عرصه اشتغال بوده است. اما وقتى كودكان امروز به بزرگسالى برسند، دست كم براى برخى از آنها، صحبت به زبان چينى ماندارين اهميت بيشترى خواهد يافت. والدين آنها اطمينان دارند كه به اين ترتيب در جهت امواج دريا شنا كرده اند.