در حالى كه بسيارى از مسلمانان در عراق، ايران و كويت از اعدام صدام حسين اظهار خوشحالى كردند، برخى ديگر از مسلمانان در شمال آفريقا، اردن و فلسطين در مرگ او به سوگ نشستند.
چنين رويكرد متفاوتى نسبت به اعدام صدام حسين در بين مسلمانان نشان مى دهد كه آنها هر كدام از زوايه سود و زيان خاص خود به امور جهان مى نگرند و در مجموع توجه چندانى به سود و زيان همكيشان خود ندارند.
در اين ميان واكنش فلسطينى ها به اعدام صدام حسين مثال زدنى است. فلسطينى ها بيش از ساير اعراب خود را سوگوار صدام حسين نشان دادند.
طبق گزارش رسانه هاى بين المللى، صدها تن از مردم جنين و بيت لحم و ساير شهرهاى فلسطينى در كرانه باخترى رود اردن با برپايى خيمه هاى عزا در خيابان ها به سوگ صدام حسين نشستند و عليه جورج بوش، رئيس جمهور آمريكا، نورى مالكى، نخست وزير عراق، و مقتدى صدر روحانى تندرو شيعه شعار دادند.
سوگوارى فلسطينى ها در مرگ صدام حسين شايد طبيعى به نظر برسد چرا كه رئيس جمهور سابق عراق، يكى از جدى ترين حاميان فلسطين به شمار مى رفت.
در واقع فلسطينى ها چندين دهه متحد نزديك صدام حسين بودند و در برخى مراحل، اين اتحاد را به بهاى از دست دادن متحدان ديگر حفظ كردند.
براى نمونه با وقوع انقلاب ايران در سال ۱۳۵۷ خورشيدى (۱۹۷۹ ميلادى) نظام برآمده از انقلاب نزديكترين روابط را با سازمان آزاديبخش فلسطين (ساف) برقرار كرد و رهبران انقلاب از ياسر عرفات رئيس فقيد ساف در تهران به گرمى استقبال كردند.
عرفات بر سر دو راهى ايران و عراق
در آن مقطع، چرخش كامل سياسى ايران از صورت متحد نزديك آمريكا و دوست اسراييل به سمت دشمنى با آنها، براى ياسر عرفات غنيمتى باورنكردنى بود بخصوص اينكه در همان زمان انور سادات رئيس جمهور وقت مصر، با امضاى پيمان كمپ ديويد با اسراييل، زمينه انزواى ساف را در سطح جهان فراهم آورده بود.
خوشحالى آقاى عرفات از چرخش سياسى ايران به سمت فلسطين اما چندان دير نپاييد، زيرا با آغاز جنگ عراق و ايران در شهريور سال ۱۳۵۹ رهبر ساف پس از يك دوره تلاش ناكام ديپلماتيك براى ميانجى گرى بين دو كشور، در نهايت مجبور شد بين آيت الله خمينى و صدام حسين يكى را انتخاب كند و او بدون هرگونه پرده پوشى صدام حسين را انتخاب كرد.
حمايت ياسر عرفات از صدام حسين در جنگ هشت ساله ايران و عراق، سبب بروز خصومت بين ساف و جمهورى اسلامى شد.
رهبران جمهورى اسلامى با همذات دانستن صدام حسين و ياسر عرفات با رهبران اسراييل و آمريكا، تلاش كردند تا مسأله فلسطين را از رهبران ساف جدا نشان دهند و حتى ادامه جنگ با عراق را حركتى ضد اسراييلى و با هدف آزادى بيت المقدس معرفى كنند.
رهبران ساف نيز به نوبه خود در برابر اين رويكرد جمهورى اسلامى واكنش خشمگينانه اى بروز دادند به طورى كه صلاح خلف (ابواياد) رهبر بلندپايه فقيد ساف، شعار دولت ايران مبنى بر «راه قدس از كربلا مى گذرد» را به مسخره گرفتن آرمان فلسطين دانست.
جنگ با ايران؛ خصومت با اسرائيل
با پايان يافتن جنگ ايران و عراق، در روابط تهران و ساف تحول چشمگيرى روى نداد، اما روابط ساف با عراق مستحكمتر شد چرا كه صدام حسين به اتكاء به زرادخانه سلاح هاى موشكى و شيميايى خود كه در طول جنگ با ايران به آنها دست يافته بود، در صدد برآمد كه قدرت نظامى خود را براى بيرون راندن اسراييل از سرزمين هاى اشغالى كرانه باخترى و نوار غزه، به كار گيرد.
اظهارات صدام حسين مبنى بر تغيير توازن قوا در خاورميانه و لزوم عقب نشينى اسراييل از سرزمين هاى اشغالى، به همان اندازه كه براى فلسطينى ها خوشايند بود، زنگ خطر را براى اسراييل به صدا در آورد.
در اين دوره، اسراييلى ها از امكان حمله پيشگيرانه خود به تاسيسات نظامى عراق سخن مى گفتند و صدام حسين نيز با اشاره به سلاح هاى شيميايى خود تهديد مى كرد كه اگر كشورش مورد حمله اسراييل قرار گيرد، نيمى از اسراييل را ويران خواهد كرد.
در گير و دار تهديدهاى متقابل عراق و اسراييل، صدام حسين در اقدامى كه تحليل گران هنوز هم نسبت به انگيزه آن دچار اختلاف هستند، به خاك كويت لشكر كشيد و آن را به خاك عراق ضميمه كرد.
موشك هاى صدام؛ شادى فلسطينيان
مهاجران فلسطينى ساكن در كويت از حمله عراق استقبال كردند و به همكارى با نيروهاى اشغالگر پرداختند. اين اقدام فلسطينى هاى ساكن كويت خشم ساكنان محلى و ساير اعراب محافظه كار را عليه مجموعه فلسطينى ها برانگيخت و اوضاع زمانى بغرنجتر شد كه ياسر عرفات نيز ضمن خوددارى از محكوم كردن حمله عراق به كويت، عملا در كنار محدود رهبران عرب متحد صدام حسين باقى ماند.
ياسر عرفات در طول اشغال كويت تلاش بسيارى كرد تا آمريكا و متحدان آن را از حمله به عراق باز دارد، اما تلاش او بى نتيجه ماند.
جنگ در اوايل سال ۱۹۹۱ عليه عراق آغاز شد در حالى كه بسيارى از فلسطينى ها مى پنداشتند كه صدام حسين به صورت نيرويى شكست ناپذير در آمده است.
حملات موشكى عراق به خاك اسراييل در طول جنگ، موجى از شور و شادى در بين فلسطينى ها پديد آورد. مردم شهرهاى رام الله، الخليل، نابلس، جنين و بيت لحم و ساير شهرهاى كرانه باخترى و نوار غزه با فرود آمدن هر موشك عراقى به شهرهاى اسراييلى، به پشت بامها مى رفتند و از صدام حسين مى خواستند كه تل آويو را هدف سلاح هاى شيميايى خود قرار دهد.
اين بار هم شور و شادى فلسطينى ها ديرى نپاييد، زيرا پس از چهل روز بمباران بى سابقه عراق توسط آمريكا و متحدانش، صدام حسين نه فقط مجبور به عقب نشينى از كويت شد، بلكه اغلب تاسيسات نظامى و صنعتى عراق از بين رفت و او مجبور شد دوازده قطعنامه تحقيرآميز سازمان ملل را براى خلع سلاح خود و پرداخت غرامت به كويت بپذيرد.
در عزاى حامى؟
پايان جنگ اما براى فلسطينى ها هم مصيبت بار بود. آنها تاوان اتحاد خود را با صدام حسين از طريق اخراج مهاجران فلسطينى از كويت و قطع كمك هاى مالى چند كشور عرب ديگر پرداختند.
با گذشت زمان اما فلسطينى ها سعى كردند كه روابط خود را با كشورهاى محافظه كار عرب ترميم كنند و صدام حسين محكوم به انزوا را به فراموشى بسپارند.
صدام حسين اما در طول انتفاضه دوم نيز با حمايت مالى از عاملان عمليات انتحارى عليه اهداف اسراييلى ظهورى دوباره براى فلسطينى ها داشت، هر چند كه به دليل ضعف بين المللى خود نتوانست سبب تحرك تازه اى در بين آنان شود.
با اين سابقه، شايد چندان غير طبيعى نباشد كه فلسطينى ها براى صدام سوگوارى كنند، اما جاى طرح اين پرسش وجود دارد كه چرا آنان به رنج مردمى را كه در عراق، ايران و كويت قربانى بى رحمى صدام حسين شدند، توجهى ندارند؟
آيا تداوم اشغال سرزمين ها و تحقيرهاى ناشى از آن، هر رهبر ضد اسراييلى را صرف نظر از سياست وى در برابر ملتش، نزد فلسطينى ها محبوب كرده است و يا اينكه، تداوم بيش از حد منازعه اعراب و اسراييل به رهبران مسلمان اين فرصت را داده است كه به رغم سياست هاى سركوب گرانه داخلى خود، با طرح شعارهاى ضد اسراييلى به قهرمان فلسطينيان و برخى ديگر از توده هاى عرب و مسلمان بدل شوند؟