جنگل ها چه شدند؟
بر اساس آخرين آمارها مساحت كل جنگل هاى ايران (طبيعى و دست كاشت) حدود ۲/۱۴ ميليون هكتاراست كه قريب به يك ميليون هكتار آن را جنگل هاى دست كاشت تشكيل مى دهد كه البته در گذشته نه چندان دور، مساحت جنگل هاى ايران به ۱۸ميليون هكتار مى رسيد ولى در اثر افزايش جمعيت، توسعه شهرها و اراضى كشاورزى، ايجاد تاسيسات و صنايع و همچنين تخريب و تجاوز، ميزان آن كاهش قابل توجهى يافته است.
به گفته مسئولان سازمان جنگل ها و مراتع، سالانه ۱۲ ميليون متر مكعب از جنگل هاى كشور تخريب مى شود و اگر رقم بهره بردارى هاى مجاز و غير مجاز را هم به آن اضافه كنيم تازه مى فهميم كه چه مى شود شب مى خوابيم و صبح بيدار مى شويم مى بينيم يك منطقه جنگلى از روى زمين محو شده است، اين در حالى است كه سالانه بايد فقط ۷۰۰ هزار متر مكعب بهره بردارى صورت پذيرد.
دفتر مطالعات زيربنايى مركز پژوهش هاى مجلس شوراى اسلامى، سال گذشته با تهيه گزارشى از وضعيت جنگل ها و مراتع كشور، وضعيت اين منبع حياتى و يكى از مهمترين ثروت هاى طبيعى جهان را بسيار اسف بار توصيف و اعلام كرد: سيل منطقه گلستان كه در سالهاى اخير همه ساله تكرار شده، نشانه بى تدبيرى و كارشكنى است، تحقيقات گسترده به عمل آمده نشان مى دهد كه در سال هاى گذشته هيچ بارش بيش از حدى در اين منطقه وجود نداشته و اين ميزان بارش، هزاران سال است كه در اين منطقه به همين شكل وجود داشته اما از بين رفتن جنگل هاى گلستان باعث بروز سيلهاى خانمان برانداز شده است.
اين گزارش خاطر نشان مى كند كه تخريب گسترده پوشش گياهى جنگل ها عمدتا توسط شركتهايى صورت مى گيرد كه به دولت حق بهره بردارى مى پردازند اما اين حق بهره بردارى كه مثلا در سال گذشته (حدودا) ۳۰۰ميليون تومان بوده تنها در مقياس يك سيل بسيار كوچك، معادل پنج ميليارد تومان خسارت و صدمه به كشور وارد مى كند. مركز پژوهش هاى مجلس ارزش هر اصله درخت را به لحاظ اكوتوريستى (جلب توريست و طبيعت گرد) بيش از ۱۰۰ دلار ذكر كرده و افزود: سياست دولت به ويژه نگاهى كه در سازمان جنگل ها و مراتع درباره جنگل وجود دارد، يك نگاه اقتصادى است و براى خود درخت يا حيوانات جنگلى ارزشى قائل نمى شوند و تنها برنامه اى كه براى بهره بردارى از جنگل وجود دارد اين است كه درخت به پول نزديك شود.
تالاب ديروز باتلاق امروز
در ايران ۲۲ تالاب بين المللى وجود دارد كه از اينها هم اكنون ۷ تالاب اعم از شورگل، انزلى، آلاگل- آلما گل- آجى گل، شادگان، خورالاميه و خورموسى، كميجان و انتهاى جنوبى هامون پوزك- صابرى و هيرمند به دليل حجم بالاى تخريب و آلودگى ها در ليست مونترال يا همان ليست سياه تالاب هاى در حال انقراض قرار گرفته اند. مهار جريانهاى سطحى، عدم رعايت حق آب، اجراى پروژه هاى عمرانى و راه سازى، ورود بقاياى سموم كشاورزى، تغيير كاربرى اراضى تالاب و حواشى آن، شكار و صيد بى رويه، ورود گونه هاى غير بومى، تخريب حوزه هاى بالادست، اجراى پروژه هاى نفتى و. . از جمله عوامل تخريب و نابودى تالاب ها در ايران هستند.
مهندس انوشيروان نجفى، معاون محيط زيست طبيعى سازمان حفاظت محيط زيست به صراحت معترف است كه كار خراب تر از اينهاست.
گزارش هاى ديگر نيز اين ادعا را به اثبات مى رساند و نشان مى دهد كه وزارت نفت با اكتشافات نفتى و انتقال لوله هاى نفت از داخل تالاب ها و زيست گاه هاى طبيعى، آلودگى هاى زيادى را به اين مناطق تحميل كرده است اما چه حاصل كه زرق و برق دلارهاى نفتى، قدرت تصميم گيرى را از مديران سلب كرده و اجازه نمى دهد كه در برابر طرح هاى نفتى ايستاده و در نتيجه چيزى به نام محيط زيست، محلى از اعراب در مكان هاى اجراى پروژه هاى نفتى ندارد.
چرا سازمان محيط زيست و دستگاه هاى مسئول به رغم اطلاع از چنين تخريب هاى وحشتناكى دست به اقدام جدى نزده و با تخلفات مقابله قابل لمس براى مردم نمى كند؟ آيا دولتى بودن اين سازمان مانعى بر سر راه آن براى برخورد با ديگر دستگاه هاى دولتى محسوب مى شود؟
شكار اكسيژن در شهرهاى بزرگ
آلودگى ها و تخريب محيط زيست به مانند بمب هاى خوشه اى از زمين و هوا سلامت مردم را هدف گرفته و اجازه نمى دهند حتى براى لحظاتى انسانها تنفس كنند، معضل آلودگى هوا امروز به يك تهديد جدى درشهرهاى بزرگ تبديل شده و هر ساله جان بسيارى از انسانها را مى گيرد و بررسى ها نشان مى دهد كه قدمت اين عامل مخرب محيط زيست نيز به مانند بسيارى از عوامل ديگر در ايران زياد نيست و به نوعى آلودگى هوا نيز فرزند ناخلف توسعه ناپايدار برهه اى ازتاريخ اين سرزمين است.
هنوز ميزان آلاينده هاى موجود در هواى تهران به آن حد نرسيده كه مه دود فتوشيميايى شبيه آنچه در لسن آنجلس، لندن و نيويورك در دهه هاى ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ اتفاق افتاده، روى دهد ولى با ادامه چنين روندى، با آن وضعيت فاصله چندانى نداريم.
آلودگى ناشى از گرد و غبار، ترافيك سنگين، وجود خودروهاى قديمى گازوئيل سوز (اتوبوسهاى دولتى)، فقدان سيستم مترو و شبكه حمل و نقل عمومى مناسب و استفاده زياد از خودروهاى شخصى وجود پالايشگاه ها در داخل و حاشيه شهر، استقرار كارخانه هاى آجر سازى، گچ سازى و سيمان سازى در حوالى شهرهاى بزرگ و فعاليت كارگاه هاى كوچك و بزرگ درداخل شهر از جمله علل اصلى افزايش آلاينده ها در هواى كلان شهرها است. در اين بخش هم مى بينيم كه سازمان مسئول، اقدام موثر و مفيدى در جهت خروج خودروهاى فرسوده و محدوديت تردد خودروهاى شخصى كه بيشترين سهم (۷۰ درصد) را در آلوده كردن هوا دارند صورت نداده است هر چند اقدامات مقطعى و جزئى براى خروج چند هزار دستگاه از ميليون ها خودروهاى فرسوده شده است ولى همچنان بدون طرح و راهكار، تردد نوبتى خودروى گزينه اول مبارزه با آلودگى هوا قرار گرفته، گزينه اى كه اغلب كارشناسان شكست آن را قريب الوقوع مى دانند و يا اينكه در زمينه خروج صنايع آلاينده تا شعاع ۱۲۰ كيلومترى از حريم شهرها، اين نهادها هنوز اقدام موثرى انجام ندادند، مسئولان سازمان محيط زيست نيز معترفند. كار به جائى رسيده كه همه مديران جمهورى اسلامى معترفند. اما مردم حق دارند كه ميگويند تا زمانى كه اينها هستند هيچ كارى درست نميشود.
