الگوى روان- جنسى اجتماعى كه نشان دهنده كيفيت ساختار خلقى و رفتارى جامعه در برخورد با مسئله سكس است اگر چه خود مجموعه اى است از الگوهاى خلقى و رفتارى اعضاء يك جامعه، اما در عمل تطابق الگوى روان- جنسى فردى و اجتماعى جنبه الزامى ندارد و مى توانند هماهنگ نباشند. چرا كه مى بينيم مثلاً در جوامع فناتيك و درهم تابيده، افرادى پيدا مى شوند كه صاحب الگوهاى روان- جنسى مغاير با الگوى كلى جامعه شان هستند يا همچنين ريشه روسپيگرى قرن ها است كه بر زمينه تضاد بين الگوى روان- جنسى فردى و اجتماعى دوام آورده است.
به هر حال اگر براى بررسى الگوى روان- جنسى فردى مى بايست عوامل ژنتيكى، هورمونى و آموزشى را مطالعه كنيم، اما براى ارزشيابى الگوى روان- جنسى اجتماعى مجبور به بررسى مسئله سكس از سه ديدگاه متفاوت هستيم كه عبارتند از: فرهنگ و اخلاق و مذهب. در ميان اين ابعاد بعد فرهنگى كه ويژگى هاى قومى و نژادى را نيز شامل مى شود در حقيقت قالب يا ظرف اصلى است كه در آن فرآورده هاى اخلاق و مذهب قرار گرفته است.
به اين ترتيب مى بينيم كه الگوى روان- جنسى فردى و الگوى روان- جنسى اجتماعى از نظر بعد فرهنگى صاحب يك ويژگى مشترك هستند.
بعد فرهنگى چه در مسئله سكس و چه در ساير زمينه ها بعدى است ثابت با ويژگى هاى قومى، جغرافيائى، تاريخى و بالاخره فولكلوريك هر جامعه كه با مختصات جامعه اى ديگر تفاوت دارد. به همين دليل نفوذ فرهنگى يك جامعه بر جامعه اى ديگر بسيار ضعيف تر از نفوذ اخلاقى و مذهبى است، زيرا در فرهنگ هر جامعه همبستگى بيولوژيكى نيز به چشم مى خورد. اما دو بعد ديگر يكى اخلاق و ديگرى مذهب برخلاف بعد فرهنگى ابعاد ثابتى نيستند و در نتيجه هر كدام مى تواند به عنوان عامل نفوذى يك جامعه در جامعه اى ديگر به كار گرفته شود.
مثلاً در مورد مذهب مى توان به اقليت هاى مذهبى در داخل جوامع اشاره كرد كه با وجود برخوردار بودن از فرهنگى مشترك با ديگر اعضاء جامعه مع الوصف باورهاى مذهبى متفاوتى را ارائه مى كنند و اما در مورد بعد اخلاقى در يك جامعه مى بايست عوامل جانبى مثل كيفيت آموزش، بنيه اقتصادى فردى و اجتماعى هر دو، كار و سيستم خدمات رفاه اجتماعى را نيز در مدنظر قرار داد. مثلاً روسپيگرى كه به عنوان نمونه بارزى از بى بند و بارى اخلاقى تلقى شده است، ريشه در زمينه فقر مالى و رفاه فردى دارد. در اينجا ممكن است اين سئوال انتقادى مطرح شود كه در اين عصر و زمان و در كشورهاى پيشرفته مى بينيم كه روسپيگرى نه تنها تا حدى خود را به زير سايه قانون كشيده است، بلكه روسپيان عصر تكنولوژى هم ديگر آن تن فروشان تهيدست ديروز نيستند. در پاسخ بايستى بگويم كه اين سئوال خود نشان دهنده اين است كه نظرگاه اخلاقى جامعه نسبت به سكس نمى تواند بعدى ثابت و تغييرناپذير باشد.
در روم قديم هم اگر امپراطور «كاليگولا» روسپيگرى را منبع درآمدى سرشار براى حكومت مى دانست و با بستن ماليات بر حرفه تنفروشى عملاً به ترويج فحشاء پرداخته بود اما ديرى نگذشت كه امپراطور «كنستانتين» زير نفوذ كليسا عرصه را آنچنان بر روسپيان بخت برگشته تنگ كرد كه عده اى يا در زير تازيانه تعصب مذهبى از پاى درآمدند و يا در آتش خشم توده سوزانده شدند. نبايستى هم تصور كرد كه اين دو رفتار به قول خودمان نشأت گرفته از اراده ملوكانه بوده است- خير- بلكه تغيير در كيفيت خلق و رفتار يك جامعه در دو زمان با شرايط متفاوت اين صعود و سقوط را به نمايش گذارده بوده است. توجه بفرمائيد كه وقتى صحبت از جامعه مى كنيم مى بايست بپذيريم كه در چهارچوب يك جامعه حداقل سه نسل در كنار يكديگر زندگى مى كنند كه وجه اشتراكشان فقط در بعد فرهنگى است وگرنه كيفيت برداشتشان از ارزش هاى اخلاقى و باورهاى مذهبى الگوهائى خاص هر نسل با تضادهائى كم و بيش آشكار پديد آورده است. اين تفاوت در بازتاب هاى اخلاقى و مذهبى خود مشگلى است بر سر راه يكنواخت ساختن برداشت جامعه از مسئله اى بنام سكس.
به علاوه در جامعه اى مثل جامعه سنتى خودمان كه در آن نسلى پس از نسل از آموزش و آگاهى در مسئله سكس محروم بوده اند، فاصله بين الگوهاى نسلى با توجه به تغيير شرايط بيشتر گرويده است. در چنين شرايطى تنها راه چاره براى يكنواخت سازى و يا حداقل نزديك ساختن الگوهاى نسلى به يكديگر اين است كه نسل جوان و جوانتر را با حقايق بيولوژيكى سكس آشنا ساخت، ضمن اين كه معيارها و باورهاى اخلاقى و مذهبى مغاير با حقايق بيولوژيكى را اصلاح نمود.
جاى تعجب اينجاست كه در جوامع سنتى و درهم تابيده اى از اين دست حقايق و يافته هاى بيولوژيكى و علمى در ساير زمينه ها مثل مغز و قلب و گوارش و غيره باورهاى كهنه سنتى را به كنارى زده اند اما هنوز متأسفانه در وحشت از اين هستند كه مبادا غول سكس از شيشه به درآيد و وسوسه گناه به جانشان ريزد.
امروز در كشور من و شما از جديدترين تجهيزات پزشكى و زبده ترين متخصصين براى تشخيص و احياناً درمان بيمارى ها استفاده مى كنند اما باز هنوز از قبول و پذيرش حقايق و يافته هاى علمى درباره يكى از مهمترين سيستم هاى بدن يعنى سيستم جنسى طفره مى روند.
هنوز مردان و زنان جوانى از همان جامعه امروز براى حل مشگل جنسى خودشان به من مراجعه مى كنند و مى بينم آنچنان در پيله اى از باورهاى اخلاقى و مذهبى مغاير با حقايق بيولوژيكى سكس قرار گرفته اند كه رهائيشان از چنين بندهائى كار چندان سهل و ساده اى هم نيست.
ديروز كه در جامعه ما از اين نظر فرصت مناسب ترى در اختيار بود متأسفانه بدون در نظر گرفتن گوشه ها و زوايائى كه به آنها اشاره شد به ويژه فاصله عميق الگوهاى نسلى و بدون در نظر گرفتن القائات مذهبى مى خواستند الگوى روان- جنسى اجتماعى را با تزريق معيارهاى اخلاق غربى در بدن جامعه اى شرقى و آن هم در كوتاه مدت اصلاح كنند.
بنابراين اگر شرايط ديروز هم تغييرى نمى كرد چنان تجويزى نمى توانست خالى از عوارضى مثل سردرگمى هاى اخلاقى، عميق تر شدن فاصله بين الگوهاى نسلى، اختلاف سليقه هاى خانوادگى و بالاخره افزايش مشكلات جنسى باشد.
فراموش نكنيم كه هر جامعه اى مى تواند الگوهاى صنعتى، كشاورزى، اقتصادى و حتى سياسى جامعه اى ديگر را به آسانى تقليد كند، اما تقليد الگوى اخلاقى مستلزم توسعه آموزش و رفرم در بعد فرهنگ اجتماعى است كه نتيجه دلخواه جز در درازمدت و به شرط حذف عوامل بازدارنده ميسر نخواهد بود. چرا كه معيارهاى اخلاقى بيگانه به محض ورود در بدن جامعه مواجه با اثر پادتن هاى اخلاقى و مذهبى هر دو مى شوند و در نهايت به دفع آن مى انجامد.
كمااين كه در دهه هاى اخير و در ميان خانواده هاى هموطن برونمرزى شاهد مواردى بوده ايم كه در آن پادتن اخلاقى و فرهنگى والدين به اختلاف سليقه با فرزندان كه ناقل معيارهاى اخلاق غربى بوده اند انجاميده است. البته به نظر من در اين كنش و واكنش سايه روشنى از خودخواهى والدين نيز به چشم مى خورد، چون اين دختران و پسران جوان كه هم از فرهنگ بومى خودشان به دور افتاده اند و هم اين كه در جامعه اى غربى پرورش يافته اند به همان اندازه وابسته به اخلاق و آداب غربى هستند كه والدينشان مجذوب فرهنگ و سنن خودشان هستند.