در آستانه انتخابات مجلس خبرگان، هاشمى رفسنجانى، از روحانيون عالى رتبه جمهورى اسلامى، در سخنرانى خود در شهررى مدعى شد كه آيت الله على خامنه اى، بعد از مرگ آيت الله خمينى و پيش از تصدى مقام رهبرى در جمهورى اسلامى ايران، با انتخاب يك نفر به عنوان «ولى فقيه» مخالف بوده است.
به گفته رفسنجانى، آيت الله على خامنه اى، رهبر فعلى جمهورى اسلامى در جريان مذاكرات خبرگان رهبرى براى انتخاب جانشين خمينى، و تا پيش از آن كه خود به عنوان ولى فقيه نامزد شود، به صراحت گفته بود كه «بنده ولايت فرد را قبول ندارم.»
به گزارش خبرگزارى ايلنا، وى گفت كه پس از مرگ آيت الله خمينى، مجلس خبرگان تصميم گرفته بود تا جمهورى اسلامى را با تشكيل شوراى رهبرى اداره كند.
«من هم مخالف بودم»
اين روحانى عالى رتبه، ضمن اشاره به مخالفت آيت الله خامنه اى، در ادامه تأكيد كرده كه خودش نيز از مخالفان انتخاب «يك فرد» به عنوان «ولى فقيه» و جانشين آيت الله خمينى بوده است.
هاشمى رفسنجانى با اشاره به بازنگرى قانون اساسى در سال ۶۸ و تعيين رهبرى پس از مرگ آيت الله خمينى، گفته است: «در زمان بازنگرى قانون اساسى بحث هاى عجيب و غريبى مطرح شد؛ دشمنان نيز پس از رحلت امام به دنبال ضربه زدن به انقلاب بودند كه مجلس خبرگان در همان زمان عظمت و ارزش خود را نشان داد. آن زمان هنوز پيكر امام دفن نشده بود كه آقايان در مجلس خبرگان رهبرى، به سرعت تصميم گيرى كردند و بهترين تصميم را گرفتند.»
مشروح مذاكرات مجلس خبرگان رهبرى در سال ۶۸ براى تعيين ولى فقيه از جمله استنادهاى هاشمى است، چرا كه به گفته او «در همان موقع بحث بر سر اين بود كه ولايت فقيه بر عهده يك فرد باشد يا يك شورا. طبق اصول قانون اساسى براى ما مشكل بود كه يك فرد را براى اين امر مهم انتخاب كنيم يا يك شورا را. در آن زمان ما حتى اعضاى شوراى رهبرى را هم مشخص كرديم كه بر اساس آن، آيت الله مشكينى، مقام رهبرى و آيت الله موسوى اردبيلى سه عضو اين شورا بودند.»
بنا به گفته وى، سرانجام اختلاف در ميان اعضاى مجلس خبرگان درباره سرنوشت پست «ولايت فقيه» و «رهبرى جمهورى اسلامى» به رأى گيرى ختم شده و در اين رأى گيرى «۴۵ نفر به رهبرى فرد و بيش از بيست نفر نيز به شوراى رهبرى رأى دادند. بنابراين قرار شد كه يك فرد به عنوان ولى فقيه انتخاب شود.»
رفسنجانى در ادامه گفته كه در همين مذاكرات و پس از آن كه قرار شده يك فرد به جاى شوراى سه نفره تعيين شده، جانشين آيت الله خمينى شود، «عده اى آيت الله گلپايگانى و عده اى آيت الله خامنه اى را مطرح كردند، اما در نهايت آيت الله خامنه اى با كسب دو سوم آراء رهبر انقلاب اسلامى شده است.»
البته هاشمى پيش از اين نيز بارها درباره بخت آيت الله گلپايگانى براى تصدى عالى ترين پست جمهورى اسلامى يعنى «رهبرى» سخن گفته است.
«اصلا بحث ولايت فقيه مطرح نبود»
هاشمى رفسنجانى كه خود در نخستين ماههاى فروپاشى نظام پادشاهى ايران از اعضاى شوراى انقلاب بوده، و در شمار بنيانگذاران جمهورى اسلامى است، در سخنرانى روز چهارشنبه خود با اشاره اى به نقش تاريخى روحانيان در ايران، گفت كه تا پيش از انقلاب «مساله ولايت، نيابت و مسووليت روحانيت شكل ساختارى به خود نگرفته بود و علما به تشخيص خود عمل مى كردند، اما پس از پيروزى انقلاب اسلامى، ساختارى براى مهمترين مسأله نظام اسلامى كه همان ولايت است، تأسيس شد.»
او كه در مجلس خبرگان قانون اساسى و شوراى بازنگرى در اين قانون در سال ۱۳۶۸ خورشيدى نيز عضويت داشته، نظر برخى از انقلابيون را درباره مطرح نبودن «ولايت فقيه» تا ماه ها پس از پيروزى انقلاب تأييد كرد.
ضمن اينكه در گزارش خبرگزارى آفتاب به نقل از هاشمى رفسنجانى آمده است: «در ابتداى پيروزى انقلاب حتى در پيش نويس قانون اساسى بحث تأسيس ساختارى براى ولايت فقيه مطرح نبود، و در شوراى انقلاب نيز اين مسأله به ذهن ما و امام نيز خطور نكرد، حتى مراجع هم معترض آن نشدند.»
رفسنجانى بدون اشاره به چگونگى پيدايش پست ولايت فقيه در نظام سياسى جمهورى اسلامى ايران، سابقه طرح چنين موضوعى را به موافقت آيت الله خمينى پس از تشكيل مجلس خبرگان قانون اساسى و مذاكرات اين مجلس محدود دانسته است.
به گفته او بعد از مذاكرات مجلس خبرگان قانون اساسى، «بحث ولايت فقيه در قانون اساسى مطرح شد» ، اما اين را نيز تأييد كرده كه با مطرح شدن لزوم پيدايش پست «ولايت فقيه» در مذاكرات مجلس خبرگان قانون اساسى «خيلى ها با تأسيس ساختارى براى ولايت فقيه مخالفت كرده و استعفا دادند و حتى عده اى نيز انتخابات را تحريم كردند.»
رويكرد تازه
هاشمى رفسنجانى در حالى بار ديگر با يادآورى تحولات تاريخى جمهورى اسلامى، نظر رسانه ها را به خود جلب كرده است كه چندى پيش نيز با انتشار متن كامل نامه آيت الله خمينى درباره پذيرش قطعنامه شوراى امنيت سازمان ملل متحد و پايان جنگ، جنجال بزرگى به پا كرده بود.
به گفته برخى صاحب نظران، اظهارنظرهاى اخير هاشمى در واقع بخشى از فعاليت هائى است كه وى بعد از شكست در انتخابات رياست جمهورى، وعده آن را داده بود.
در آخرين دور انتخابات رياست جمهورى، هاشمى رفسنجانى به سختى از رقيب خود در دور دوم انتخابات شكست خورد و بعد از به قدرت رسيدن محمود احمدى نژاد، گفت كه از اين به بعد با رويكردهايى تازه، فعاليت هاى سياسى خود را گسترش خواهد داد.