شوراى حكام آژانس بين المللى انرژى اتمى درخواست جمهورى اسلامى براى دريافت كمك فنى از اين نهاد را نپذيرفت و آن را براى مدتى نامعلوم بايگانى كرد.
درخواست ايران براى دريافت كمك هاى فنى در ساخت رآكتور آب سنگين اراك در جلسه شوراى حكام آژانس بين المللى در روز پنجشنبه، ۲۳ نوامبر، مطرح شد اما اعضاى شورا بدون اينكه اين درخواست را رسماً رد كنند، از مذاكره و تصميم گيرى در باره آن خوددارى ورزيدند.
جلسه شوراى حكام پيشنهادهاى ارائه شده توسط كميته همكارى هاى فنى آژانس بين المللى براى كمك هاى فنى، آموزشى و مالى اين نهاد به كشورهاى عضو را به منظور تصويب آنها مورد بررسى قرار داد.
براساس پيمان منع گسترش جنگ افزارهاى هسته اى- ان پى تى- كشورهاى امضا كننده از حق درخواست كمك از آژانس بين المللى در زمينه فعاليت هاى صلح آميز هسته اى برخوردار هستند.
به گفته منابع آژانس بين المللى انرژى اتمى، بررسى صدها طرح براى اجرا در بيش از يكصد كشور در دستور كار جلسه سه روزه كميته همكارى ها قرار داشت كه طرح هائى كه از نظر فنى مورد قبول كميته قرار گرفته بود به شوراى حكام ارجاع شد.
جلسه كميته فنى از روز دوشنبه اين هفته در وين كار خود را آغاز كرد و درخواست ايران براى دريافت كمك فنى براى رآكتور تحقيقاتى اراك از جمله طرح هاى ارائه شده به آن بود.
خبرگزارى دولتى ايران- ايرنا- گزارش كرده بود كه كشورهاى عضو اتحاديه اروپا، آمريكا، استراليا و كانادا خواستار حذف اين درخواست از دستور كار كميته و تعويق تصميم گيرى در باره آن بوده اند.
اين خبرگزارى گفته است كه گروه كشورهاى غير متعهد، چين و روسيه از تصميم گيرى كميته همكارى ها در مورد درخواست ايران حمايت كرده بودند.
روز سه شنبه، نماينده ايران در آژانس بين المللى انرژى اتمى از كميته فنى خواست تا، به گفته وى، از سياسى كردن موضوع درخواست كمك فنى ايران پرهيز كند.
با اينهمه، درخواست ايران در ميان طرح هاى پيشنهادى كميته قرار نداشت و تصميم گيرى در اين زمينه به شوراى حكام محول شده است.
بايگانى به جاى رد درخواست
به گفته خبرنگاران، اقدام شوراى حكام براى خوددارى از رسيدگى به درخواست ايران به جاى رد اين درخواست ناشى از ملاحظه كارى و اجتناب از موضعگيرى خصمانه نسبت به اين كشور بوده است هر چند، به گفته برخى منابع ديپلماتيك، واقعيت اين است كه دست كم تا دو سال ديگر، ايران كمكى براى اراك دريافت نخواهد كرد.
مقامات ايرانى گفته بودند كه به كمك هاى فنى آژانس براى تكميل و راه اندازى رآكتور آب سنگين اراك نياز دارند تا بتوانند ايزوتوپ هاى مورد استفاده در زمينه هاى پزشكى را توليد كنند اما كشورهاى غربى ابراز نگرانى كرده بودند كه هر نوع كمك فنى به ايران باعث افزايش توانايى اين كشور در دستيابى به مواد و فناورى لازم براى ساخت اسلحه اتمى شود.
در مورد كمك به ساخت رآكتور آب سنگين در اراك، كشورهاى غربى گفته بودند كه راه اندازى اين تاسيسات ممكن است به ايران امكان توليد پلوتونيوم را بدهد كه در ساخت بمب اتمى كاربرد دارد.
شوراى حكام آژانس بين المللى انرژى اتمى و شوراى امنيت در قطعنامه هائى از ايران خواسته اند فعاليت خود در زمينه غنى سازى اورانيوم را متوقف كند اما جمهورى اسلامى با رد اين قطعنامه ها، بر ادامه اين برنامه تأكيد داشته است.
مقامات ايرانى گفته اند كه هدف آنان از غنى سازى اورانيوم تكميل چرخه توليد سوخت نيروگاهى است و تأكيد دارند چنين فعاليتى از جمله حقوق امضا كنندگان ان پى تى است.
در مقابل، برخى كشورهاى غربى ايران را متهم مى كنند كه برنامه اى براى ساخت اسلحه اتمى را در پوشش فعاليت هاى صلح آميز هسته اى دنبال مى كند و اصرار بر ادامه برنامه غنى سازى اورانيوم بخشى از اين برنامه مخفيانه است.
جمهورى اسلامى اين اتهام را رد كرده و بر پايبندى خود به ان پى تى اصرار ورزيده است.
هفته پيش، محمد البرادعى، مدير كل آژانس بين المللى انرژى اتمى، گزارشى را در مورد برنامه هاى هسته اى ايران براى كشورهاى عضو شوراى حكام ارسال كرد.
گرچه متن گزارش هنوز انتشار نيافته، اما به گفته منابع آژانس، اين گزارش حاوى شرحى از برخورد ايران با درخواست مندرج در قطعنامه شوراى امنيت و فعاليت هاى اين كشور از پايان ماه اوت گذشته تا كنون است.
قطعنامه شوراى امنيت تا پايان ماه اوت به ايران فرصت داده بود تا فعاليت خود در زمينه غنى سازى اورانيوم را به حالت تعليق در آورد اما ايران از آن زمان اجراى طرح هائى را در پيشبرد اين فعاليت ها گزارش كرده است.