محمود احمدى نژاد رئيس جمهور ايران به تازگى گفته است ايران تا سال آينده حدود ۶۰ هزار سانترفيوژ براى رفع نياز اين كشور به سوخت هسته اى توليد خواهد كرد.
اما كارشناسان هسته اى در آمريكا نسبت به توان ايران براى توليد هزاران دستگاه سانترفيژ براى غنى سازى اورانيوم ترديد دارند.
ايون اورليخ فيزيكدان هسته اى عضو فدراسيون دانشمندان آمريكا، تحقق اين سخن رئيس جمهور ايران را بعيد مى داند.
او مى گويد: «به طور مسلم اين ادعا تا چند سال آينده غيرقابل تحقق است. ايران تعداد محدودى قطعات سانترفيوژ دارد و تنها قادر به مونتاژ آنهاست. گسترش توانايى سخت افزارى ايران احتياج به قطعات بيشترى دارد كه امكان خريدارى آنها از خارج از اين كشور به راحتى امكان پذير نيست. بعيد است ايران بتواند به تنهايى قطعات حساسى مانند موتور چرخاننده يا لوله هاى آلومينيومى مورد نياز براى ده ها هزار دستگاه سانترفيوژ را توليد كند.»
ايران كه گفته مى شود طرح ساخت و قطعات كليدى سانترفيوژهاى خود را از شبكه غيرقانونى عبدالغدير خان، پدر بمب اتمى پاكستان، خريدارى كرده تاكنون با راه اندازى دو شبكه غنى سازى آزمايشى در تاسيسات هسته اى نطنز، مقدار كمى سوخت اتمى توليد كرده است.
بر اساس گزارش هاى آژانس انرژى اتمى، ايران قصد دارد در آينده با توليد ۶۰ هزار سانترفيوژ، اين دستگاه ها را در واحدهاى سه هزارتايى در تاسيسات هسته اى نطنز نصب كند.
پال كر كارشناس امور هسته اى در انجمن كنترل سلاح هاى اتمى در واشنگتن معتقد است حتى تصور راه اندازى يك واحد سه هزارتايى از اين سانترفيوژها تا سال آينده بسيار بلند پروازانه است.
«بر اساس اطلاعات موجود، حتى نصب سه هزار سانترفيوژ در تاسيسات نطنز تا سال آينده بسيار دشوار است. شواهد زيادى وجود دارد كه نشان مى دهد سانترفيوژهاى ساخت ايران از كيفيت بالايى برخوردار نيستند. به علاوه هنوز معلوم نيست ايران بتواند سه هزار دستگاه حساس سانترفيوژ را به صورت شبكه درآورده و با موفقيت راه اندازى و اداره كند.»
با وجود اينكه كمتر كسى در آمريكا نسبت به پيشرفت ايران در سال هاى اخير در زمينه چرخه سوخت هسته اى ترديد دارد، بسيارى از جمله ايون اورليخ مى گويند توليد سوخت هسته اى در ايران مقرون به صرفه نيست.
«خريد سوخت هسته اى در بازارهاى جهانى بسيار ارزان تر از توليد آن در داخل كشور است. كشورهاى زيادى به ويژه روسيه توليد كننده اين مواد هستند. آمريكا مقدار زيادى از سوخت هسته اى راكتورهاى خود را از روسيه خريدارى مى كند.»
اين فيزيكدان اتمى مى افزايد: «سانترفيوژهاى ايران بر اساس يك مدل قديمى متعلق به دهه ۱۹۷۰ ساخته شده است و در مقايسه با سانترفيوژهاى پيشرفته اروپايى و آمريكايى از كيفيت بسيار پايينى برخوردار است. به همين خاطر روند غنى سازى هسته اى در ايران هزينه بالايى دارد و به صرفه نيست.»