يك هزار و چهارصد نفر بنا به گزارش پژمان اكبرزاده در سايت «زمانه» راديوى فارسى زبان فعال در هلند، به تماشاى اركستر سنفونيك جمهورى اسلامى به تالار شهر «اوسنابروك» آلمان رفته بودند. بعضى از ايرانى هاى ساكن شهرهاى اطراف آشنايان آلمانى خود را نيز كشان كشان آورده بودند به فستيوال (Morgen Land) تا به آنها ثابت كنند ولى فقيه و مليجكش همه درآمد نفتى كشور اسلامى را خرج ترور و تروريست پرورى نمى كنند، بلكه بخشى را هم براى تسكين عقده فخرفروشى ما ايرانيان خارج كشور هم كه شده به فرهنگ و هنر صادراتى اختصاص مى دهند. همين بذل و بخشش هاى گهگاهى از كيسه خليفه است كه هنرشناسان و فضلاى غربى صلح طلب را به هيجان مى آورد تا مثل (بارن بويم) موسيقيدان برجسته در بروشور اركستر ارسالى بنويسد: «يك گفتگو و تبادل فرهنگى صميمانه بين ملت ها- (به خرج دولت ها البته)- به ويژه زمانى كه گفتگو در سطوح سياسى با مشكلاتى روبروست، از معنا و مفهوم خاصى برخوردار است.
به همين دليل ديدار با نوازندگان اركستر سنفونيك تهران نه تنها براى دوستداران و دست اندركاران موسيقى در آلمان بلكه براى همه انسان هائى كه چه در اينجا و چه در ايران براى بشريت سرنوشت مشتركى قائلند، از مفهوم ويژه اى برخوردار است.»
اين «مفهوم ويژه» يعنى اگر مذاكرات سياسى به ابقاى ديكتاتورى مذهبى موجود نيانجاميد، افكار عمومى به رهبران سياسى فشار بياورد كه: شما با ممالك اسلامى ديگر مثل عربستان سعودى، كويت، اردن و غيره كه نه سينماى صادراتى دارند و نه اركستر سنفونيك صادراتى، كنار مى آئيد. آن وقت چوب لاى چرخ اين يكى كه هم صنعت سينماى متفاوت دارد و هم اركستر سمفونيك، مى گذاريد؟
معلوم نيست اين استاد فرهيخته اگر در آلمان نازى هم همين قدر استاد فرهيخته بود و اركستر سنفونيك برلين در فرانسه برنامه اجرا مى كرد، همينجور فرهيختگى به كار مى برد يا نه؟ به هر حال جان كلام استاد صلحجوى فرهخيته در دفترچه معرفى اركستر سمفونيك ارسالى نشان مى دهد اين رويداد شعف برانگيز فرهنگى خيلى بيش از آنچه فرهنگى و هنرى باشد، سياسى است.
در رابطه با حضور اركستر سمفونيك جمهورى اسلامى كه هفتاد نوازنده مرد با پيراهن يقه ننه حسنى را شامل مى شد به علاوه دوازده زن چارقد به سر، فقط شهردار «اسنابروك» نبود كه در نطق افتتاحيه اش با شگفتى مى گفت: «من اصلاً تا همين امشب باور نمى كردم اركستر سنفونى جمهورى اسلامى در شهر ما برنامه اجرا كند.» معدل نظرات تماشاگران غير ايرانى را كه مى گرفتى ضمن حمايت هاى تشويق آميز، اين حضور و اجراى غير منتظره را خيلى «Strange» يا «بسيار عجيب» توصيف مى كردند. آقاى محمدمهدى آخوندزاده سفير جمهورى اسلامى در آلمان هم در سخنان خود ضمن برشمردن اهميت برگزارى كنسرت از مشكلات كار و جور كردن سفر مى گفت: در حالى كه جا داشت اين مشكلات را فرد فرد نوازنده ها كه بدون ممارست و تمرين كافى فقط براى خالى نبودن عريضه تبليغاتى به اين سفر سياسى- فرهنگى فرستاده شده بودند، بگويند.
مطابق با گزارش خبرگزارى دانشجويان ايران (ايسنا) نادر مشايخى رهبر اركستر، پيش از سفر در يك مصاحبه مطبوعاتى گفته بود: «مى خواهم از راه اين كنسرت توجه افكار عمومى جهان را به جنايات اسرائيل در لبنان جلب كنم!»
اما بعد از اجراى كنسرت، در مصاحبه اى كه در آلمان به عمل آمد، ورق به كلى برگشت. در اين مصاحبه كه به گزارش پژمان اكبرزاده «با توجه به پرسش هاى اندك خبرنگاران، بسيار كوتاه بود»، يك روزنامه نگار ايرانى ساكن اروپا از رهبر اركستر مى پرسد: «شما از يك سو بر غير سياسى بودن و هدفتان براى صرفاً عرضه موسيقى تأكيد كرده ايد و از يك سو در يكى از مصاحبه هايتان در ايران گفته ايد: مى خواهيد از راه اين كنسرت توجه افكار عمومى جهان را به جنايات اسرائيل در لبنان جلب كنيد! همچنين در برنامه شما اثرى از يك آهنگساز ايرانى جاى دارد كه سازنده سرود ملى جمهورى اسلامى است و در سطح وسيعى در نهادهاى دولتى ايران حضور داشته است. اين مسائل را در تضاد با داعيه غير سياسى بودن برنامه تان نمى بينيد؟»
آقاى مشايخى رهبر اركستر در پاسخ به اين سئوال مى گويد: در ايران تنها از انجام احتمالى يك پروژه مشترك با هنرمندان لبنانى سخن گفته و سخنانش با سوءتفاهم منتشر شده است!
پاسخ رهبر اركستر سمفونيك جمهورى اسلامى هم مثل مابقى رهبران اين رژيم بوى «تقيه» مى دهد كه بنا به جو سالن، شنونده و شرايط، مصلحت جوئى مى كنند به جاى حقيقت گوئى!
من فقط مانده ام اين رهبر اركستر كه تحصيلات و تجربيات اوليه اش را در خاستگاه موسيقى يعنى اتريش پشت سر گذاشته، چرا «رمئو و ژوليت» چايكوفسكى يا سمفونى هفتم بتهوون را در برنامه اركستر قزميتى كه از تهران به آلمان كشانده گنجانده است. جا داشت قطعه اى را با عنوان «سمفونى زيره به كرمان» تضنيف مى كرد و آن را در كنار قطعات ديگرى كه به خوبى و با موفقيت اجرا كردند مثل قطعه «يك حمومى»، «لالائى مازندرانى» يا «رقص قشقائى» قرار مى داد تا شايد علاوه بر ايرانيانى كه بر اثر غمباد نوستالژيك شيون در غربت سر مى دادند، خارجى هاى بتهون شناسى هم كه بعد از اجراى «سمفونى هفتم» ترش كرده بودند از شنيدن «سمفونى زيره به كرمان»- به خصوص اگر با دف و تنبور اجرا مى شد- به وجد مى آمدند.
در اينجا قصد من از به كار بردن كلمه «قزميت» در توصيف اركستر ارسالى جمهورى اسلامى ناچيز شمردن كار نوازندگان و اعضاء اركستر نيست. چرا كه آنها بنا به گواهى همين گزارش: «در حد توان خود براى بالا بردن سطح كيفى اجرايشان در آلمان كوشيده بودند. ولى به هر روى، برخى نواقص كهن اركستر به ويژه ناهماهنگى بخش سازهاى بادى و زهى كماكان محسوس بود.»
و همين ناهماهنگى است كه هر اركستر هشتاد نفره اى را به خصوص در آلمان كه مهد موسيقى كلاسيك غربى است «قزميت» نشان مى دهد.
ولى ناهماهنگى ياد شده بيش از آن كه ناشى از ضعف كار فردى نوازندگان باشد بايد در سرگذشت غم انگيز اركستر سمفونيك تهران زير سايه خليفه مسلمين در جمهورى اسلامى جستجو شود. سرگذشتى كه به آن در فرصتى ديگر مى پردازم. پس تا فرصتى ديگر.