چرا انتشارنامه اى از آيت الله خمينى درخصوص پايان جنگ، كه پيشتر هم درميان مقامات ايرانى خوانده شده است وهم مدتها پيش در وب سايت آيت الله منتظرى وجاهاى ديگرقرار گرفته است، خشم محافظه كاران تندرو را برمى انگيزد؟ اين نامه چه كسانى را هدف مى گيرد ونسبت هاشمى با آنان چيست وچه تاثيرى در مناسبات سياسى جارى روز مى گذارد؟
هاشمى كه عنوان رئيس تشخيص مصلحت نظام را با خود به همراه دارد و به گمان عده اى «مخزن اسرار جمهورى اسلامى» به شمار مى رود، درحالى نامه حاوى تصاويرى از وضعيت منجر به آتش بس را منتشر مى كند كه محمود احمدى نژاد وهمفكرانش، با اتخاذسياستى قهرآميزپرونده هسته اى ايران را در كمتر ازيك سال ازآژانس بين المللى انرژى اتمى به شوراى امنيت فرستادند و در عرصه داخلى نيز آرايش نظامى گرفته اند وچندماه يك بار مانورى سراسرى برگزارمى كنند وخبرنگاران رابراى نشان دادن توانايى هاى رزمى ايران به درون پادگان هاى نظامى مى برند. به علاوه باطرح مسائلى مانند «نابودى اسراييل» ويا غيرواقعى بودن «هولوكاست»، كه اساسا- حداقل طى سالهاى بعد ازجنگ- هيچگاه جزو مسائل حوزه سياست خارجى واولويت هاى امنيت ملى نبوده است، تصويرى ترسناكى از ايران درعرصه بين المللى پديد آورده اند كه پندارى اگرخطرى دردنياى متمدن باشد كه بايد با آن مبارزه كرد، آن همانا ايران است.
به علاوه آنكه، محمود احمدى نژاد هنوز گمان مى كند دردوران مبارزات انتخاباتى به سر مى برد وشهر به شهر مى رود تا جبران تازه كارى خود درعرصه سياست را بكند وخود رابه مردم بشناساند واز سوى ديگر اين تصور را ايجاد كند كه مردم كوچه وخيابان همراه سياست هاى او هستند. مردمى كه به گمان او باور كرده اند انرژى هسته اى حق مسلم آنها است. اگر چه او به آنها نمى گويد با چه هزينه اى واز جيب چه كسانى؟ تا مانند هميشه طى اين سالها تبليغات جلوتر ازواقعيت بدود.
انتشار نامه آيت الله خمينى توسط هاشمى، حداقل متضمن دو نكته ياد شده است، اول اينكه هزينه جنگ چه بود ودرچه شرايطى ايران آتش بس را پذيرفت ودوم اينكه اين هزينه از جيب چه كسى رفت؟ وچرا نبايد بار ديگرى ازكيسه خليفه- يعنى مردم- مزورانه خرج كرد. تصاويرى كه دراين نامه ارائه مى شود با تصاويرى كه مردم عادى آنها را به ياد مى آورند كاملاً متفاوت است. روايتى كه نشان مى دهد دستگاه تبليغاتى نظام، چگونه مى تواند حقايقى به اين روشنى را وارونه جلوه دهد.
درست هنگام پذيرش جنگ بود كه تلويزيون رسمى دولت، صحنه هائى ازجبهه هاى نبرد را نشان مى داد كه صدها نفر درمكان هاى مختلف گريه مى كردند واز اينكه توفيق شهادت با قبول آتش بس ازآنها گرفته شد، گلايه داشتند. موضوعى كه علاقه مردم دررفتن به جبهه حكايت مى كرد. درهمان زمان آيت الله خمينى مى گويد «مردم از آنجا كه مردم فهميده اند پيروزى سريعى به دست نمى آيد شوق رفتن به جبهه در آنها كم شده است». آيت الله منتظرى، علاوه برنامه آيت الله خمينى در نامه اى به وى درارديبهشت ماه سال ۶۷ در شرح وضعيت جنگ اين چنين سخن مى گويد: «تا كى بايد آنان (مردم) در اين وضع زندگى كنند و علاوه بر فشار اقتصادى برخورد بعضى از ما هم با آنان تند و خصمانه باشد؟ به شعارهاى تلقينى و مصاحبه هاى ساختگى نبايد دل خوش كرد بايد واقعيتهاى اجتماعى را هم در نظر داشت. ما نوعا از بچه هاى مخلص بسيجى آموزش نديده بدون امكانات مصرف مى كنيم و خانواده ها را بيشتر داغدار مى كنيم.» دريكى ديگر ازپيوست هاى خاطرات وى آمده است: «در بسيارى از شهرها به روحانيون بخصوص اگر بفهمند شاغل پست و مقامى هستند توهين علنى مى كنند، تعداد داوطلب براى جبهه ها و كمك كننده به جبهه ها و حاضر در مراسم سريعا رو به كاهش است و بسيارى از كمكها از روى فشار و ترس و رو در بايستى است. اين مطالب را من از افراد ناراضى و راديوهاى ضد انقلاب نمى گويم از قول همان رزمندگان و شهيدداده ها و مردم كوچه و بازار و از قول بسيارى از مسئولين و شاغلين مى گويم.» دوماه بعد از اين نامه است كه آيت الله خمينى نامه معروف خود را مى نويسد واز «قلب حقيقت» شكايت مى كند. جالب آنكه چند روز پس ازنامه هاشمى است كه اندك اندك بقيه افراد هم مى گويند جنگ فرسايشى چه سرانجامى پيدا كرده بود. رجايى خراسانى كه نماينده وقت ايران درسازمان ملل بوده نيز درهمين ايام مى گويد كه درآن زمان مسئولين نيز هم كه به جبهه هاى جنگ مى رفتند روحيه خود را مى باختند.
آيت الله منتظرى دربخش ديگرى ازخاطرات خود مى گويد كه چگونه شكست هاى پشت سرهم درجنگ كه با ريخته شدن خون صدها هزار نفر بوده شكل گرفته وتوجيه شده است تا امروز ماجراى جنگ از منظرعده اى بشود «اسرار نظام» : معمولا بعد از هر شكستى كه بالاخره همه مى فهمند به جاى بررسى دقيق شرايط و عوامل آن و استفاده از تمام نظريات و انتقادات فرماندهان جزء ورزمندگانى كه شاهد قضايا و مصائب بوده اند يك سرى خلاف واقعها و پيروزيهاى خيالى و تهديدهاى تو خالى در رسانه هاى گروهى و نماز جمعه ها تحويل خلق الله مى شود و تمام قصورات و تقصيرات زير پوشش تبليغات قرار مى گيرد و افراد مقصر يا خاطى هيچگونه احساس ترس يا نگرانى نمى كنند و يا بگردن يكديگر مى اندازند و مرتبا خطا روى خطا و شكست روى شكست نصيب انقلاب و مردم مى شود. «
يعنى درست دربحبوحه اى كه به دليل كمبود سلاح، جوانان پاك وصادق اين مرزوبوم به روى مين فرستاده شده و درعمليات هاى مختلف قطعه قطعه شدند، فرماندهانشان مى دانستند تا مدتها هيچ پيروزى به دست نخواهند آورد سرانجامى براى جنگ متصور نيست جز استفاده از جان هاى جوانانى كه انديشه دفاع ازميهن داشتند. با چه بهانه اى؟ با تقدس وتبليغاتى كه گروه گروهشان را طعمه بى كفايتى عده اى كرد كه امروز از آشكار شدن، حقايق تلخى، نگران هستند.
ازخاطرم نمى رود درروزنامه اى كه مى نوشتم، دبير سرويس يكى از بخش ها، بعضى وقتها زل مى زد به ديوار وبعد اشك درچشمانش جمع مى شد و گريه مى كرد، هاج و واج راه مى رفت. يك روز كه ديگر كاسه صبرم لبريز شده بود آمدم وگفتم فلانى، ديوانه شدم از اين خلوت كه مى كنى با خودت؛ زارزد بعدش. به گونه اى كه همه تحريريه اى بغض كرد ناگهان. آن گاه گفت كه چگونه درچند عمليات مختلف جنگى واز جمله والفجر۴ و۵ لشكر بود كه مى رفت، وگروهان برمى گشت. واينكه چگونه وقت بازگشت پا روى جنازه هاى دوستانشان مى گذاشتند. اينكه چگونه شاهد فرار سربازان جوان ايرانى زيرآتش مرگبار توپخانه دشمن بوده است واز وحشت آن روزها وشب ها سالهاست خواب ندارد.
اين هيچ چيز ازارزش مردان بزرگى كم نمى كند كه آرمان هايشان مورد احترام همه فرزندان ايران است، اما از مسئوليت آنانى هم نمى كاهد كه به مردم دروغ گفتند وخود را فريب دادند وتراژدى اسف بارى آفريدند وبعد از آن هم تلاش مى كنند با پوشاندن لباس تقدس به جنگ، بازكردن صفحاتى ازتاريخ اين مملكت را گناهى بزرگ تلقى كنند، يا فاش كردن اسرار نظام.
نگرانى اى كه پشتش اين واقعيت است كه اگرمردم هم بدانند پشت همه شاخ وشانه كشى هاى احمدى نژاد وهم تيمى هايش چه جهنمى مى تواند آفريده شود، آن موقع هرآن چه ريسيده اند پنبه مى شود. آن وقت معلوم مى شود، همه آنچه از اينكه مردم تا آخرين قطره خونشان مى خواهند پشت دستيابى به انرژى هسته اى وهرچيزديگرى كه سران شاخ وشانه كشيده مى شود بايستند، تبليغات است وهيچ.
نامه اى كه هاشمى منتشر مى كند، ازاين روز، درخود بيانگر يك نگرانى عمده است كه طى ماه هاى گذشته دربرابراحمدى نژاد و همفكرانش، در ميان كسانى كه صدمه به سرزمين ايران را فارغ ازهردسته بندى سياسى رد مى كنند، شكل گرفته است. اين نامه درست درهنگامى كه به اعتقاد بسيارى از بزرگان نظام واز جمله هاشمى، كشوردرمعرض خطر جدى است، نشان مى دهد كه چگونه در يك مقطع تاريخى واقعيت يكى از مهمترين رويدادهاى كشور كه صدها هزار نفر را به كام مرگ فرستاد، قلب شده است وچگونه ممكن است يك بار ديگر اين» قلب واقعيت «رخ دهد.
آنچه كه احمدى نژاد دراين چند روزه درجواب هاشمى گفته است كه مانند هميشه به يك حاضر جوابى بى ادبانه آميخته است نيز از همان جنس است كه همان زمان جنگ نيز آيت الله خمينى نسبت به آن هشدار مى دهد وآن اينكه» مواظب باشيد ممكن است افراد داغ و تند با شعارهاى انقلابى شما را از آنچه صلاح اسلام است دور كنند. صريحا مى گويم بايد تمام همتان در توجيه اين كار باشد. قدمى انحرافى حرام است و موجب عكس العمل مى شود. «
هاشمى اتفاقا همان مى كند كه روزى آيت الله خمينى گفته بود. او و برخى از مسئولين نظام دريافته اند كه» قدم انحرافى «چگونه طى ماه هاى گذشته نه تنها سرنوشت نظام بلكه تماميت سرزمينى كشور را مى تواند نشانه رود. براى همين است كه محسن آرمين، سخنگوى سازمان مجاهدين انقلاب اسلامى تأكيد مى كند كه اين نامه براى جلوگيرى از نوشيدن جام زهرى ديگراست. اگر زمانى اين جام زهر توقف جنگ بود، اما اين بار معلوم نيست چه خواهد بود.
حتى نه اگر اين بار، به هرحال روزى همين كسانى كه سنگ تقدس وآسمانى بودن جنگ را به سينه مى زنند بايد پاسخگوى همه خانواده هاى شهدا، اسرا، مفقودين وهمه كسانى باشند كه چرخ هاى جنگ كمرزندگى شان را خردومسير زندگى شان را دگرگون كرد. با انتشار اين نامه كه كيهان ان را يكى ازاسرار نظام مى خواند، بد نيست مشخص شود كه ديگر چه اسرار ديگرى در نظام است و چنين اسرارى چه هزينه هائى توليد كرده ويا هنوز مى كند وچه كسانى مسئوليت آن را به عهده دارند؟ اين براى خيلى ها تازه آغاز ماجراست.