هفته نامه اكونوميست چاپ لندن در شماره ۷ اكتبر در مقاله اى به ارزيابى مسأله هسته اى ايران پرداخته است.
اكونوميست در اين مقاله كه با عنوان «ساخت اورانيوم در حاليكه خورشيد هنوز مى درخشد» چاپ كرده يادآور مى شود كه روز ۳ اكتبر، و در حاليكه پنج عضو دايم شوراى امنيت عزم جزم كرده بودند كه درباره وضع تحريم هائى عليه ايران فكر كنند، دولت ايران بدون هيچ مقدمه اى پيشنهاد كرد كه فرانسه رهبرى كنسرسيومى را براى غنى سازى اورانيوم در خاك ايران بر عهده بگيرد.
اكونوميست مى نويسد، در چارچوب فرضيه هاى مقامات ايرانى، چنين راه حلى مى توانست سوء ظن آمريكا، اسرائيل و اتحاديه اروپا و بسيارى ديگر از كشورها در اين مورد را مرتفع كند كه ايران در نظر دارد فناورى غنى سازى اورانيوم را براى توليد بمب اتمى مورد استفاده قرار دهد.
اين هفته نامه مى نويسد كه بريتانيا، فرانسه و آلمان، كه بيش از هر كشور ديگرى در روند زجر آور مذاكرات با ايران از سال ۲۰۰۳ سرمايه گذارى كرده اند، پيش از اين هم با شرايط مشابهى رو در رو بوده اند كه از جمله واكنش هاى مبهم ايران به پيشنهاد روسيه براى غنى سازى اورانيوم است كه مقامات ايرانى سرانجام آن را رد كردند.
به نوشته اكونوميست اخيراً مقامات ايرانى با پيشنهادى در مورد امكان تعليق غنى سازى در جريان دور جديدى از مذاكرات، كه مطابق معمول، در آخرين دقايق ارائه شد، توانستند ضرب الاجل شوراى امنيت براى تعليق غنى سازى اورانيوم را پشت سر بگذارند و با اين ترفند به چين و روسيه شهامت لازم را بدهند تا مخالفت قديمى خود با وضع تحريم هاى مورد علاقه دولت آمريكا عليه ايران را مورد تأكيد قرار دهند.
اين هفته نامه بريتانيايى مى نويسد كه خاوير سولانا، مسئول سياست خارجى اتحاديه اروپا كوشيده است تا منظور دقيق ايرانى ها را كشف كند اما چنين امرى آسان نبوده است و على لاريجانى، سرپرست مذاكرات هسته اى ايران، در ملاقات با سولانا در ماه گذشته بيشتر به محل برگزارى مذاكرات پيشنهادى و مقامات شركت كننده در آن علاقه نشان مى داد تا بحث در باره تعليق غنى سازى.
اكونوميست مى نويسد كه سولانا هفته گذشته به اين نتيجه رسيد كه ايران آماده تعليق غنى سازى نيست و كاندوليزا رايس، وزير خارجه آمريكا نيز روز ۲ اكتبر اعلام كرد كرد كه در چنين صورتى، بايد براى وضع تحريم هائى عليه ايران به شوراى امنيت مراجعه كرد.
تنبيه هاى بين المللى
اكونوميست به نقل از يك ديپلمات غربى مى نويسد كه اگر ايران هدف تنبيه هاى بين المللى قرار گيرد، اين تنبيه ها لااقل در مرحله اول بيشتر جنبه «نمادين» خواهد داشت و همراه با تشديد محدوديت هاى كنونى در مورد انتقال فناورى هسته اى، شامل اقداماتى در زمينه جلوگيرى از فروش موشك و ساير اقلام نظامى نيز مى شود، البته با اين فرض كه روسها، كه سازنده تنها رآكتور هسته اى و هنوز غير فعال ايران بوده اند، اين تحريم ها را به اجرا بگذارند.
به نوشته اكونوميست، در حال حاضر كسى انتظار ندارد ايران هدف تحريم هائى قرار گيرد كه باعث آزار مصرف كننده و توليد كننده ايرانى مى شود و خانم رايس نيز تأكيد داشته كه تنبيه هاى بين المللى شامل صادرات فرآورده هاى نفتى به ايران نخواهد شد.
به نوشته اكونوميست، در عين حال، فشار آمريكا باعث شده است تا تعداد روزافزونى از شركت هاى خارجى، به خصوص آنهايى كه با ايالات متحده روابطى دارند، از معامله با جمهورى اسلامى خوددارى ورزند و گزارش شده است كه آمريكا تعدادى از بانك هاى اروپايى را قانع كرده است تا روابط خود با ايران را كاهش دهند و ژاپن نيز به كنار گذاشتن قرار داد دو ميليارد دلارى توسعه بزرگترين حوزه نفتى ايران نزديك شده در حاليكه جمهورى اسلامى، با خزانه اى انباشته از عوايد نفتى، مى گويد كه به چنين قراردادى نياز ندارد.
اكونوميست مى نويسد فرانسه از پيشنهاد اخير ايران، كه با هدف ترغيب فرانسويان به حمايت از موضع روسيه و چين ارائه شده، استقبالى نكرده و تعويق بحث در مورد تحريم ايران براى مدتى طولانى تر محتمل به نظر نمى رسد.
اين هفته نامه مى افزايد كه ماه گذشته، ژاك شيراك، رئيس جمهورى فرانسه، گفت كه هرگز از وضع تحريم عليه ايران حمايت نكرده و برخلاف مشى اعلام شده اتحاديه اروپا، پيشنهاد كرد كه دور جديد مذاكرات قبل از تعليق غنى سازى در ايران برگزار شود اما بعداد ادعا كرد كه ديدگاه وى كاملاً با نظرات جورج بوش، رئيس جمهورى آمريكا، انطباق دارد.
اكونوميست اظهار مى دارد كه فرانسه، همراه با ايتاليا، كه اخيراً تعداد قابل توجهى از نفرات ارتش خود را براى عمليات صلحبانى به لبنان اعزام كرده اند احتمالا تمايلى ندارند خصومت ايران را كه بر گروه حزب الله نفوذ دارد بر انگيزند.
اكونوميست اين تحولات را آب ريختن به آسياب لاريجانى و محمود احمدى نژاد، رئيس جمهورى ايران، توصيف مى كند ولى مى افزايد كه البته رئيس جمهورى اين كشور سياست خارجى را تعيين نمى كند بلكه رهبر جمهورى اسلامى ترسيم كننده خطوط اصلى آن است.
تفريح جهان سومى
اين هفته نامه با يادآورى سخنرانى ما گذشته احمدى نژاد در مجمع عمومى سازمان ملل مى نويسد كه اظهارات اخير وى از حد تازيانه لفظى بر اسرائيل گذشته و به لفاظى هاى جهان سومى و خصومت آشكار با سازمان ملل و امتيازاتى كه به اعضاى دايم شوراى امنيت مى دهد تبديل شده است.
اكونوميست اظهار مى دارد كه روحانيون ايران از نظر تاكتيكى افرادى زيرك هستند و در حاليكه اعتبار آنان با شكست متصور اسرائيل به دست حزب الله لبنان تقويت شده، ممكن است به اين انديشه افتاده باشند كه حالا زمان مناسبى براى تحت فشار قرار دادن جورج بوش است كه طرح هاى وى براى خاورميانه و افغانستان در معرض مداخلات ايران قرار دارد با اين هدف كه وى را به قبول راه حلى براى بحران هسته اى وادار سازند كه براى جمهورى اسلامى مطلوبتر است.
با اينهمه، اكونوميست از قول يك ديپلمات غربى در تهران مى نويسد كه مقامات جمهورى اسلامى نمى دانند چگونه از اقبال نيك خود بهره بردارى كنند و شاهد اين ادعا واكنش ناشيانه آنان به ابراز آمادگى خانم رايس در تابستان گذشته براى مذاكره با ايران در صورت تعليق غنى سازى اورانيوم بوده است.
به نوشته اكونوميست، گفته مى شود كه رهبران جمهورى اسلامى در مورد منافع مذاكرات با آمريكا و اينكه آيا تعليق غنى سازى بهايى منصفانه براى آغاز مذاكرات است اختلاف نظر دارند و اين اختلافات در واكنش محافظه كاران به انتشار نامه آيت الله خمينى در مورد تصميم وى به پذيرش آتش بس در جنگ هشت ساله با عراق نمود كرده است.
اين هفته نامه مى نويسد كه در متن نامه به ادعاى فرماندهان ارتش در آن زمان اشاره شده كه گفته بودند ايران بدون داشتن بمب اتمى نمى تواند بر عراق پيروز شود و مى افزايد كه اين گفته نشان مى دهد توليد اسلحه اتمى بر خلاف آنچه كه مقامات جمهورى اسلامى مى گويند، يك حرام شرعى نيست.
اكونوميست در توضيح ماجراى انتشار نامه آيت الله خمينى مى نويسد كه هدف اكبر هاشمى رفسنجانى، رئيس جمهورى پيشين، از انتشار نامه نشان دادن ناتوانى رهبران كنونى ايران در پيروى از سرمشق آيت الله خمينى است زيرا اين رهبران از قدرت لازم براى قبول صلحى دردناك اما لازم براى منافع ملى برخوردار نيستند.
اكونوميست مى افزايد آنچه كه ممكن است رهبران ايران، كه موفقيت در عراق و لبنان باد به آستين آنان افكنده، قادر به تشخيص آن نباشند اين است كه هرچه در مورد حل بحران هسته اى خود بيشتر تعلل ورزند و هرچه آمريكا و متحدان آن وضع تحريم ها را بيشتر به تعويق اندازند، آمريكا و اسرائيل به وضعيتى نزديك مى شوند كه چاره اى نبينند مگر اينكه كه خود دست به اقدام بزنند و به حملات نظامى مبادرت ورزند.
اين هفته نامه در خاتمه مى نويسد كه پذيرش مذاكره با آمريكا مستلزم بينش، شهامت و اعتبارى است كه نسل بعد از خمينى از آن برخوردار نيست و در نتيجه، راه حل ساده تر اين است كه فعلا تا خورشيد مى درخشد، بايد به غنى سازى اورانيوم پرداخت.