انجمن هنرهاى تجسمى و دفاع مقدس قصد دارد در روزهاى آينده بازى رايانه اى را به مشتريان اين بازى ها در ايران، كه اغلب آنها را كودكان و نوجوانان تشكيل مى دهند، عرضه كند. ماجراى اين بازى بمب گذارى در يك نفتكش آمريكايى و انفجار آن براى مسدود كردن تنگه هرمز است.
بازى نفتكش ها
بر اساس خبرى كه «انجمن هنرهاى تجسمى انقلاب و دفاع مقدس» منتشر كرده در روزهاى اخير و همزمان با هفته دفاع مقدس جديدترين بازى رايانه اى توليد شده در كانون بازى هاى رايانه اى اين انجمن با نام «هرمز» به كودكان و نوجوانان ايرانى عرضه شده است. اين دومين بازى رايانه اى در اين نوع است كه در ماه هاى اخير در داخل ايران توليد و عرضه شده است.
داستان بازى «هرمز» به بستن تنگه هرمز مربوط مى شود كه طى آن كاربر بازى تلاش مى كند تا با ورود به يك كشتى نفتكش آمريكايى كه در حال عبور از تنگه هرمز است و به وسيله كار گذاشتن دو بمب اين نفتكش را غرق و با غرق آن، تنگه هرمز را براى عبور ساير كشتى ها مسدود كند. به گفته مسئولين «انجمن هنرهاى تجسمى انقلاب و دفاع مقدس» اين بازى توسط يك تيم هشت نفره و در مدت سه ماه و نيم توسط كانون بازى هاى رايانه اى [كبرا] توليد شده است. پيش از اين نيز بازى ديگرى درباره فعاليت هاى هسته اى و ورود عده اى با هدف نابودى تاسيسات هسته اى كشور در ايران توليد شده بود. در آن بازى نيز عده اى تحت عنوان توريست وارد ايران مى شوند اما هدف شان نابودى تاسيسات هسته اى است و به دنبال افشاى هويت واقعى آنان، تعقيب وگريزى آغاز مى شود كه نتيجه اش حفظ تاسيسات هسته اى است.
عليرضا عاقل زاده، مدير عامل انجمن هنرهاى تجسمى انقلاب و دفاع مقدس پيشتر به خبرگزارى ايرنا گفته بود كه: «اين بازى از نوع بازى هاى» كانتر استريك «به شمار مى رود و بازيگران اين بازى در قالب تيم هاى خود به دفاع از تاسيسات هسته اى ايران با توجه به روحيات جامعه ايرانى مى پردازند.»
او درباره دلايل ساخت چنين بازى هائى كه نمونه اولش «nuck-ir» و نمونه اخيرش «هرمز» نام دارد گفته است: «ساخت اين بازى با توجه به فلسفه وجودى انجمن مبتنى بر حفظ و گسترش ارزشهاى انقلاب اسلامى و دفاع مقدس صورت گرفته است و دست اندركاران ساخت آن اميدوارند بتوانند با استفاده از عرصه ايجاد شده در زمينه بازيهاى رايانه اى ارتباط موثرى با مخاطبان برقرار كنند». عاقل زاده ساخت بازيهاى رايانه اى را «با توجه به تأثير زيادى كه در ناخودآگاه فرد برجا مى گذارند، يكى از بسترهاى مهم براى ارتباطات اجتماعى» دانسته است.
زمانى نه چندان دور در سال هاى جنگ براى بسيج نيروهايى كه اغلب آنها را جوانان و نوجوانان ايرانى تشكيل مى دادند، مقامات كشور از ابزارهايى چون پخش مارش نظامى و نوحه خوانى استفاده مى كردند و صادق آهنگران به همراه تنى چند از مداحانى كه بعدها شهرت يافتند مأموريت آماده سازى روحى نيروهاى رزمى پيش از عمليات هاى بزرگ را بر عهده داشتند. اما در سال هاى اخير علاوه بر تغييراتى كه به گفته مسئولان در نوع تجهيزات نيروهاى مسلح به وجود آمده، بهره گيرى از بازى هاى كامپيوترى نيز به عنوان يكى از روش هاى روز آمد براى آماده سازى روحى نوجوانان در جنگ احتمالى بر سر پرونده هسته اى مورد توجه قرار گرفته است.
درباره بودجه ساخت اين بازى ها تاكنون گزارشى ارائه نشده اما گفته مى شود هزينه قابل توجهى براى آن صرف شده است. چينى فروشان، مديرعامل كانون پرورش فكرى كودكان و نوجوانان چندى پيش اعلام كرد براى ساخت اولين بازى رايانه اى در داخل ايران كه كانون مسئوليت آن را بر عهده داشته بيش از يك ميليارد و پانصد ميليون تومان هزينه شده است.

بازى حمله به ايران
در آن سوى ميدان نيز، نزديك به يك سال پيش شركت آمريكايى كوما، بازى رايانه اى را توليد و به بازار عرضه كرد كه عنوان «حمله به ايران» را بر خود داشت. ماجراى آن بازى نيز مأموريت تعدادى از سربازان آمريكايى است كه به دنبال شكست مذاكرات هسته اى، عملياتى را براى نابودى تاسيسات آب سنگين اراك و تاسيسات غنى سازى نطنز آغاز مى كنند. روزنامه شرق كه اكنون توقيف شده، درست يك سال پيش در گزارشى با عنوان «توهم حمله به ايران با بازى رايانه اى» نوشته مصطفى قوانلوى قاجار درباره اين بازى نوشت: «در فيلمنامه اين بازى سعى شده ايران يك كشور سركش و تروريست نشان داده شود. هدف اين حملات تصرف تاسيسات هسته اى ايران و نابودسازى آنها به طور كامل عنوان شده است. در سايت سازنده اين بازى نوشته شده كه نفوذ به تاسيسات هسته اى نطنز آسان نيست و نيروهاى آمريكايى بايد دقت كنند چرا كه يك لحظه غفلت باعث مرگشان خواهد شد.»
سايت خبرى بازتاب نيز پس از انتشار اين خبر از توسعه اين بازى توسط شركت كوما خبر داد و نوشت: «اين بازى بر اساس اسناد طبقه بندى شده و آخرين گمانه زنى هاى كارشناسان نظامى ساخته شده» است. اين سايت همچنين اين بازى را «بر پايه تحليل هاى كارشناسان و تاكتيك هاى نظامى و طرح هاى سياسى در مورد عمليات نظامى عليه ايران» دانسته و نوشته بود كه انجام اين بازى «به همه اين امكان را مى دهد كه نحوه تفكر طراحان نظامى را از جنگ عليه ايران تجربه كنند.» نكته مهم در تحليل بازتاب از محتواى اين بازى آنجايى بود كه نوشت: «دراين بازى، شخص مى تواند به نيروهاى ويژه آمريكا پيوسته و براى فروپاشى و تخريب مجموعه تجهيزات هسته اى نطنز ايران تلاش كند.»

تمرين جنگ
با نقشى كه اين روزها بازى هاى رايانه اى در ميان كودكان و نوجوانان پيدا كرده و عرضه رايگان بازى هائى با مضمون جنگ ميان ايران و آمريكا از طريق مجاز كردن دانلود رايگان در سايت اينترنتى، به نظر مى رسد هر روزه صدها و شايد هزارها كودك و نوجوان در همه دنيا و بخصوص در ايران و آمريكا مشغول بازى «حمله به ايران» يا «هرمز» و در حال نابودى تاسيسات هسته اى ايران و يا بمب گذارى در نفتكش آمريكايى در تنگه هرمز هستند. به همين دليل «انفجار نفتكش آمريكايى در تنگه هرمز»، و «بمب گذارى در داخل يك نفتكش آمريكايى در دهانه تنگه هرمز» عناوينى بودند كه روزنامه جمهورى اسلامى و خبرگزارى فارس براى انتشار خبر عرضه دومين بازى رايانه اى ايرانى درباره جنگ با آمريكا انتخاب كردند.
در حالى كه كودكان و نوجوانان در دو سو براى جنگ آماده مى شوند، چندى پيش خبرگزارى ايسنا خبرى را منتشر كرد كه براساس آن «يك شركت خصوصى آمريكايى اعلام كرد كه تمايل دارد تا مذاكراتى را درباره طراحى يك بازى ويديويى و انتشار آن با همكارى گروهى از دانشجويان ايران انجام دهد.» به نوشته اين خبرگزارى، [ايده اوليه اين طرح، ماه گذشته و پس از آن شكل گرفت كه يك گروه از دانشجويان وابسته به اتحاديه جوامع دانشجويان اسلامى ايران، اعلام كردند قصد طراحى يك بازى ويديويى را دارند كه در آن قهرمان نيروهاى ويژه ايران به نام «فرمانده بهمن» در عملياتى قصد نجات يكى از دانشمندان بزرگ هسته اى ايران را دارد كه به اسارت نيروهاى آمريكايى در عراق درآمده است]. و به نوشته جمهورى اسلامى «آن طورى كه از خبرها بر مى آيد اين شركت همان شركت كوما است.» و مدير آن آمادگى خود را براى توزيع گسترده اين بازى اعلام كرده است. رئيس شركت كوما گفته كه تاكنون از قسمت هاى اول و دوم بازى رايانه اى حمله به ايران بيش از ده هزار نسخه دانلود شده است. شمار دانلود از بازى هاى ايرانى اما هنوز مشخص نيست اما دوبازى ايرانى نيز به طور رايگان عرضه مى شوند. اتحاديه انجمن اسلامى دانش آموزان نيز اعلام كرده كه به زودى بازى مشابهى را براى دانش آموزان ايرانى آماده و عرضه مى كند.
اين در حالى است كه شوراى عالى انقلاب فرهنگى نيز در مردادماه گذشته طرح تاسيس بنياد ملى بازى هاى رايانه اى را به تصوب رساند. بر اساس اعلام روابط عمومى اين شورا «پس از مطالعات گسترده اى كه در شوراى هنر و دبيرخانه شوراى عالى صورت گرفت طرح تاسيس بنياد ملى بازى هاى رايانه اى با هدف توجه ويژه به ساماندهى توليد بازى هاى رايانه اى و تلاش براى توليد بازى ها مطابق با باور هاى ملى و مذهبى و ارتقاء كيفيت آموزشى اين بازى ها و همچنين حمايت و هدايت متخصصان كشور در جهت دستيابى به فناورى پيشرفته توليد آنها به تصويب شوراى عالى انقلاب فرهنگى رسيد.» شوراى عالى انقلاب فرهنگى، دليل ديگر تشكيل چنين بنيادى را توليد بيش از ۹۵ در صد بازى هاى رايانه اى مورد استفاده توسط كودكان و نوجوانان در خارج از كشور اعلام و تأكيد كرد كه به همين خاطر «آسيب هاى جدى فرهنگى، احتماعى و روانى» به نوجوانان و جوانان وارد مى شود.

بازى هاى راهبردى!
دو سال پيش نيز در سلسله نشست هائى براى بررسى بازى هاى رايانه أى، مسئولان رسمى و از جمله مدير كانون پرورش فكرى كودكان نوجوانان عنوان كرده بودند كه: «بچه هاى ايرانى دو گروه بازى هاى داراى خشونت هاى اجتماعى و خشونت براى خشونت را كه بيش از انواع ديگر اين بازى ها مخربند، بيشتر مورد استقبال قرار داده اند.»
اگر چه ساخت بازى رايانه اى در ايران از سال ۲۰۰۱ آغاز شده و تاكنون مواردى معدودى از اين بازى ها ارائه شده اما به نظر مى رسد بحران هسته اى تا همين جا تأثير نامطلوبى بر روند ساخت چنين بازى هائى داشته است چرا كه نهادهاى دولتى كه پول و امكانات در اختيار آنها است، تنها از ساخت بازى هائى حمايت مى كنند كه در پاسخ به نمونه هاى خارجى باشد. آنها فكر مى كنند «غرب تمايل دارد تا فرهنگ خويش را بر شرق تحميل كند و يكى از روش هاى نفوذ بر افكار، عقايد و ريشه هاى فرهنگى كشور مورد تهاجم را استفاده از همين بازى هاى رايانه اى انتخاب كرده است.» به همين خاطر هم نخستين بازهاى رايانه اى ايرانى بازهايى است كه در آن نيروهاى ويژه آمريكا «تحت عنوان توريست به كشور» وارد مى شوند و در بازى هرمز «بمبگذارى در نفتكش آمريكايى در تنگه هرمز» به كودكان آموزش داده مى شود.
و جالب اينكه رئيس كانون پرورش فكرى كودكان و نوجوانان چندى پيش اعلام كرد: «چند بازى راهبردى رايانه اى ديگر در راه است.»