تعداد زيادى از خارجيان همچنين ايرانيان مقيم آلمان كه اميدى به استخدام در شركتهاى آلمانى، اروپائى ندارند، بدلايل سنى و يا عدم تخصص، در حدود سه سال پيش از قانونى كه دولت ائتلافى سوسيال دموكرات و سبز ها براى پيشبرد كار در كشور و مبارزه با بيكارى بمورد اجراء گذاشته بودند، استفاده كردند و شركتهاى تك نفرى كه در قانون كار و مالياتى (من و شركت سهامى) (Ich AG) ناميده ميشوند را تشكيل دادند. در گذشته با اعلام اين خبر از سوى دولت حدود ۴۰۰ هزار شركت از اين نوع تشكيل شد، ولى بيش از دو سوم آنها در سال اول تشكيل ورشكست شدند.
وزارت كار و امور اجتماعى آلمان كه اخيراً آژانس كار خوانده مى شود متوجه اشتباه خود شد زيرا متقاضيان از اين اداره پول دريافت كردند بدون آنكه كوششى براى گرفتن كار كرده باشند. با محاسبات دولت بيش از ۵ ميليارد پول بدون نتيجه به تشكيل دهندگان اين شركتها پرداخت شد در حاليكه ميزان تعداد بيكاران تغيير نكرد زيرا اين افراد بعد از دريافت پول براى شروع كار كه چند سال بطول مى انجاميد، اعلام ورشكستگى كردند و دوباره در صف بيكاران كشور قرار گرفتند. حال دولت با تغييرات بنيادى در اين قانون كه تا حدودى بسود تشكيل دهندگان اين نوع شركت ها است و از سوى ديگر تا حدود زيادى مانع از سوءاستفاده آنها ميشود مقررات ويژه اى وضع كرده كه از اول اين ماه بمورد اجراء گذاشت.
با پيگيرى هاى نويسنده روى خط آلمان مشخص شد كه حدود ۱۰ هزار ايرانى از تسهيلات اين قانون در گذشته استفاده كرده و اكثر شان از جمله كسانى بوده اند كه تا حدودى از كار فنى و يا كارهاى مربوط به سرويس اطلاع داشته اند. طى تماسى كه ما با آژانس كار كشور داشتيم نتوانستيم آمار دقيق تعداد ايرانيانى كه بعد از تشكيل شركت مزبور اعلام ورشكستگى كرده اند را بدست بياوريم. از اينرو تغييرات جديد را منتشر مى كنيم زيرا كسانى كه در گذشته ناموفق بوده اند، ميتوانند از تسهيلات جديد استفاده كنند.
دولت براى جلوگيرى از سوءاستفاده به كسانى كه مدت زمان استفاده از حق بيكارى اول (Arbeitslosengeld I) آنها تمام شده باشد، اجازه تأسيس چنين شركتى را ميدهد. در حقيقت اين افراد اجازه ندارند بعد از حق استفاده از تسهيلات حق بيكارى يك اول از حق بيكارى هارتس چهار (Hartz IV) استفاده كرده و سپس تقاضاى تأسيس شركت بدهند. صاحب شركت ميتواند بعد از تأسيس ۹۰ روز حق بيكارى بگيرد ليكن به صورت مستقل و خودكفاء كار كند ليكن براى كمتر از ۱۵ ساعت كار در هفته كمك نميگيرد. به صاحبان شركت اجازه داده شده در كنار كار مستقل، كار ديگرى هم مانند كار ۴۰۰ يورو در ماه تقبل كنند.
پرداخت كمك از سوى اداره كار به اين افراد در مرحله امكان پذير است. اول اينكه به آنها ميزان آخرين دستمزد بيكارى به اضافه ۳۰۰ يورو براى هزينه هاى امور اجتماعى نظير بيمه بيمارى و بازنشستگى ميپردازد. پول دريافتى به عنوان كمك از دولت ماليات ندارد و چنانچه فرد محل درآمدى پيداكند، به آن اضافه نشده و از درآمد حاصله نه از كمك دولت ماليات گرفته خواهد شد. بعد از ۹ ماه اداره آژانس كار چنانچه فرد براى دريافت كار كوشش كرده و آنرا ثابت كند، ۳۰۰ يورو ماهيانه براى مدت شش ماه پرداخت خواهد كرد.
فرد متقاضى مانند گذشته بايد طبق برنامه اى كه كتباً ارائه مى دهد ثابت كند كه قادر است كار مورد نظر را انجام دهد. در تغييرات جديد وى بايد از طريق فردى كه نزد او كار ميكرده و يا اتاق بازرگانى تائيديه داده و ثابت كند كه كارى كه خود آنرا اعلام كرده، انجام دهد. اين افراد بايد بيمه بيمارى بپردازند ليكن مجبور به پرداخت بيمه بازنشستگى و بيكارى نيستند، ليكن چنانچه بيكار شوند حق بيكارى به آنها تعلق نخواهد گرفت. طبق قانون جديد فرد صاحب شركت چنانچه بيمه بيكارى نپردازد، بعد از پايان ۹ ماه محاسبه شده از روز تأسيس شركت با هرروز كار يك روز از حق بيكارى اش كم ميشود. اگر بيمه بيكارى پرداخت شود، تا ۶ ماه بعد از بيكارى (از روزيكه فرد مستقل قادر به اداره شركت خود نيست) حق بيكارى پرداخت خواهد شد. براى بيمه بيكارى دولت تسهيلات لازم فراهم كرده است. بيمه بيكارى براى اين افراد در غرب آلمان ماهى ۴۰ و در شرق ۳۵ يورو است. دولت براى پرداخت بيمه بازنشستگى نيز با مشاوره و اقدامات ديگر كمك ميكند تا فرد اگر بخواهد بعد از پايان مدت مقرر (۹ ماه) با شريط سهل آن را بپردازد.

قانون اجازه اقامت خارجيان
تعدادى از خوانندگان از ما خواسته اند پيرامون ماده ۲۵ قانون اقامت توضيح دهيم زيرا در ادارات امور خارجيان مشكل دارند.
در سالهاى گذشته بعد از تقاضاى پناهندگى اداره پناهندگى براى متقاضيان برگه اقامت و يا (Aufenthaltsgestattung) صادر ميكرد. بر اساس قانون جديد از همين نام براى صدور اقامت ماده ۲۵ استفاده شده با اين اختلاف كه فرد متقاضى (استفاده كننده از ماده مزبور) اختيارات بيشترى دارد.
از اين ماده بعنوان مثال براى كسانى استفاده ميشود كه در كشورشان از سوى گروههاى مختلف مافيايى و تروريستى چه براى مسائل مالى و چه مسائل سياسى تحت تعقيب قرار ميگيرند. ويا براى خانم هائى كه در كشورشان مورد آزار و اذيت افرد و گروهها قرار گرفته و يا به آنها تجاوز شده است، مورد استفاده قرار مى گيرد.
براساس اين ماده و دو تبصره يك و دو فرد آن متقاضى اجازه اقامت و كار دارد. اين ماده اختصاصى براى كسانى است كه تقاضاى پناهندگى شان در دادگاههاى امور ادارى ويژه پناهندگى قبول شده باشد. در اين دادگاهها اگر قاضى تشخيص دهد كه فرد متقاضى با دلايل محكمه پسند ثابت كرده نمى تواند به كشورش بازگردد، به اداره اقامت دستور اهداء ماده ۲۵ تبصره ۱ و يا ۲ براى پناهجو صادر ميكند. كسانى كه از اين ماده و تبصره استفاده ميكنند، اجازه دارند در آلمان كار كنند.

اجازه ازدواج پناهجويان
نامه هاى ديگرى از خوانندگان نيمروز حاوى پرسش در زمينه ازدواج كسانى است كه اقامت آلمان دارند كه جواب آنها را درهمين شماره ملاحظه مى كنيد.
اين افراد اگر پناهنده سياسى با گذرنامه آبى ماده ۱۶ آ قانون پناهندگى باشند اجازه ازدواج با زن ويا مردى كه در خارج از آلمان زندگى ميكند دارند و ميتوانند در كشورشان از طريق وكالتى ازدواج بكنند و همسر خود را به آلمان بياورند. در قانون جديد نيز اين امر به قوت خود باقى است با يك فرق. دارنده گذرنامه مزبور بشرطى ميتواند همسر خود را به آلمان بياورد كه شاغل باشد و درآمد كافى براى زندگى و محل زندگى داشته باشد. در قانون جديد به اين مسئله اشاره شده و به ادارات امور خارجيان دستور داده شده به همسر افرادى كه شاغل هستند و محل زندگى دارند، اجازه ورود و يا ويزا بدهند.
به پناهجويانى كه براساس قانون جديد مواد ۶۰ و يا ۲۵ به آنها تعلق گرفته اجازه ورود همسرشان به آلمان داده نمى شود. در موارد نادر كه به كوشش هاى زياد بستگى دارد، امكان اجازه ورود براى همسران اين پناهجويان وجود دارد. اين قانون در كليه كشورهاى عضو اتحاديه اروپا يكسان است و اجراء ميشود.
ماده ۱۶ آ كه از آن نام برديم در قانون اساسى آلمان بعنوان يكى از مواد قانونى مهم آمده است و تغيير آن كه احزاب محافظه كار مانند دموكرات مسيحى ها مايل هستند بسيار مشكل است زيرا احتياج به دو سوم رأى نمايندگان پارلمان بوندس تاگ دارد. اشكال تغييرات در ماده مزبور كه بيشتر آلمانى ها به آن افتخار مى كنند اين است كه در زمان جنگ جهانى دوم بسيارى از دانشمندان، نويسندگان و افراد اپوزيسيون آلمان هيتلرى به كشورهاى ديگر مانند انگلستان، فرانسه و سوئيس پناه برده جان خود را نجات دادند. بعد از جنگ هنگام بحث تحرير و تدوين قانون اساسى آلمان تقريباً تمام حقوقدانان، دانشمندان و پژوهشگرانى كه مشغول تدوين اين قانون بودند اصرار بر اين داشتند كه ماده مزبور در قانون اساسى آن هم در بخش هاى اوليه به صورت ماده ۱۶ نوشته و ثبت شود. از اين رو آلمان از جمله كشورهاى نادر جهان است كه موارد پناهندگى در قانون اساسى اش ثبت شده است.

مشكلات كشورهاى اسلامى در كنفرانس سفيران
ششمين كنفرانس سفيران آلمان در كشورها ازتاريخ چهارم تا هفتم ماه جارى بدعوت والتر اشاين ماير وزير امورخارجه تشكيل شد.
در اين كنفرانس خطوط، نكات و چار چوب رياست آلمان در شش ماهه اول سال ۲۰۰۷ بر كشورهاى اتحاديه اروپا و نقش افتصادى آلمان بررسى شد. نكته ديگر در اين كنفرانس بررسى همكاريهاى اقتصادى و سياسى با كشورهاى اسلامى و مشكلات برنامه ريزى براى امور اقتصادى با اين كشورها بود.
در اين كنفرانس كه ژان كلود يونكر نخست وزير لوكزامبورگ بعنوان ميهمان حضور داشت، پيشرفت اقتصاد آلمان با كمك وزارت امور خارجه در كشورها مورد بحث قرار گرفت.
اين كنفرانس از سال ۱۹۹۰ به صورت نا منظم تشكيل مى شود و ديالوگ سفيران آلمان را در كشورها هماهنگ و بررسى ميكند. در مورد ايران چون آلمان با اين كشور حدود سالى ۴ ميليارد يورو مبادلات بازرگانى دارد، گفتگوهاى مربوط به ايران از نكات و جنبه هاى خاصى برخوردار است و سفير آلمان در تهران كليه اطلاعات خود را حضوراً در اختيار والتر اشتاين ماير وزير امور خارجه از حزب سوسيال دموكرات خواهد گذاشت.

مشكل اسپانيا با پناهجويان
اسپانيا براى رفع مشكل مهاجرينى كه از طريق مرزهاى دريايى وارد اين كشور شده اند، خواستار كمك بيشترى از سوى اتحاديه اروپا شد. دولت اسپانيا اعلام كرد از اول سال جارى تاكنون بيش از ۱۸ هزار پناهجو اغلب از كشورهاى آفريقا بوسيله قايق و كشتى هاى كوچك به اين كشور وارد شده اند و امكان رسيدگى به وضع زندگى آنها را ندارد. سازمانهاى حقوق بشر تعداد كشته شدگان در راه را طى همين مدت بيش از ۳ سه هزار نفر تخمين ميزند.
فرانكو فراتينى كميسر حقوقى اتحاديه اروپا بعد از ملاقاتش با خانم ماريا ترز فرناندز دلاوگا قائم مقام رئيس دولت اسپانيا اعلام كرد تاكنون متأسفانه فقط چهار كشور عضو اتحاديه افراد متخصص و كالا براى اسپانيا فرستاده اند. وى گفت در كنفرانس آينده رسيدگى به مرزهاى آبى منطقه مديترانه پيشنهاد خواهد كرد تعداد كشتى و افراد گمركى براى كنترل اين منطفه افزايش يابد زيرا كشور اسپانيا قادر نيست مشكل مهاجرين را حل كند.
در اين كنفرانس كه تاريخ تشكيل آن هنوز معلوم نيست، كشورهاى عضو اتحاديه هم مرز درياى مديترانه مانند اسپانيا، مالتا، قبرس، يونان، ايتاليا و اسلواكى براى اخراج مهاجرينى كه غير قانونى وارد اسپانيا شده اند تصميم ميگيرند. اسپانيا اعلام كرده است كه در آينده نزديك تقاضاى تشكيل كنفرانس مزبور را به اتحاديه اروپا تقديم خواهد كرد.

آغاز همكارى پليس آلمان و هلند
قرارداد همكاريهاى پليس دو كشور آلمان و هلند از اول ماه جارى به مرحله عمل وارد شد. طبق اين قرارداد دو كشور همكاريهاى بسيار نزديكى در زمينه هاى مبارزه با قاچاق مواد مخدر، قاچاق انسان و ديگر جرايم خواهند داشت. پليس هريك از دو كشور اجازه دارد در داخل كشور ديگر وارد عمل شده و گزارش كار به مركز هردو پليس ارائه بدهد. ولفگانگ شويبله وزير كشور دراين زمينه گفت: اتريش و سوئيس مدتها است چنين قراردادى دارند و پليس اين كشورها همكارى نزديكى با نتائج بسيار خوبى با يكديگر دارند.
خانم برژيت سورپريس وزير دادگسترى آلمان نيز در مورد اجراى قرارداد مورد بحث اظهار خوش بينى كرده و گفت بين دوكشور از اين تاريخ به بعد تعقيب مجرم مرز نمى شناسد. در اين قرارداد آمده است پليس و سازمانهاى حقوقى دو كشور از جمله دادستانى و دادگسترى همكارى مستقيم بدون كاغذ بازى و مشكلات سيستم ادارى خواهند داشت.

به تروريستها پابند بزنيد!
اووه شونه مان وزير امور داخله ايالت نيدرزاكسن از حزب دموكرات مسيحى پيشنهاد كرد به پاى مجرمين خارجى كه نمى توان آنها را اخراج كرد حلقه مچ پا نصب شود تا بتوان كليه حركات آنها را كنترل كرد. وى در كنفرانس وزيران امور داخله و سناتورهاى ۱۶ ايالت آلمان روز دوشنبه گذشته گفت: بايد در تمام مراكز تجمع مردم و چهارراهها دوربين الكترونيكى نصب شود تا بتوان از طريق سيستم ويديو تروريستها راكنترل كرد.
نكته ديگرى كه در كنفرانس مزبور بحث شد، افزايش كنترل تلفن هاى مشكوك است. در اين جلسه گفته شد چنانچه پليس تشخيص دهد فرد و يا افرادى مشكوك بوده و بايد كنترل شوند، با اجازه قاضى ميتوان كنترل را شروع كرد. براى انجام اين عمل بايد قوانين اجرائى پليس را تغيير داد.
نكته سوم و مهم اين جلسه كه براساس پيشنهاد اووه شونه مان مطرح شد تشكيل فورى آرشيو بزه تروريستى است. وجود اين آرشيو به پليس آلمان، مانند پليس انگليس امكان ميدهد سريعاً به اطلاعات گذشته افراد دست يابد. رالف اشتنگر وزير امور داخله ايالت اشلويگ هول اشتاين از حزب سوسيال دموكرات در تفسير گفته هاى همكارش از حزب دموكرات مسيحى گفت: من از همكارم از ايالت نيدرزاكسن ميخواهم دست از اين شريف بازيها بردارد.
مخالفين و تعداد زيادى از حزب سوسيال دموكرات در ائتلاف بزرگ اظهار ميدارند براى اجراى اين طرحها بايد قانون اساسى را تغيير داد و اين مسئله ايست بسيار دشوار.
iradj.rabii@freenet.de

فرودگاه كلن... پايان تابستان... ايرانى هائى كه عازم ايران هستند و آنهايى كه به آلمان بازمى گردند.
دل نگرانى از شرايطى كه احتمال دارد ايران به خاطر بحران هسته اى با آن مواجه شود در چهره برخى از ايرانيانى كه به ايران مى روند، ديده مى شود: دلواپسى از اينكه صدور ويزاى برخى كشورهاى اروپايى سخت تر شود و يا با سخت تر شدن احتمالى اوضاع، پروازها از ايران با محدوديت هائى مواجه شود.
دل نگرانى ها به كنار، پايان تابستان، به نوعى پايان فصل ديدارهاست و بازگشت به خانه و كاشانه، با خاطراتى براى دل گرمى روزهاى تنهائى و دلتنگى و همينطور دستمايه اى براى انديشيدن و نگاهى دوباره به روابط دور و نزديك.
بحران هسته اى و بلال در پارك
يكى از مسافران از بحران هسته اى مى گويد: «وقتى آدم در ايران چمدانهايش را مى گيرد و به قسمت مستقبلين مى رسد بكلى يادش مى رود كه تا همين چند ساعت قبل در مورد ايران چگونه فكر مى كرده است. يادش مى رود كه چقدر نگران بوده. بى تفاوتى همه، به آدم مى فهماند كه انگار همه حرفهاى مربوط به مناقشات اتمى ايران و احتمال تحريم، به مردم داخل ايران ربطى ندارد. بيشتر وقتها مشكلات سياسى هم با زمينه اى از طنز طرح مى شود. در آلمان به تنها چيزى كه فكر نمى كرديم اين بود كه به اين مسائل هم مى شود خنديد. حرف زدن مردم از انرژى هسته اى جورى است كه انگار از بچگى با آن مشغول بوده اند، بى آنكه بدانند چيست.»
او در ادامه، عواطف خود نسبت به ايران را چنين تشريح مى كند: «من هميشه وقتى از ايران بر مى گردم افسرده هستم. نمى توانم با مردم در ايران آن رابطه نزديك ذهنى را كه دلم مى خواهد برقرار كنم. دنياهاى ما با هم فرق مى كند. انگار ما فقط بر حسب وظيفه همديگر را دوست داريم. در تهران يكروز در پارك لاله وقتى كه پاى بساط يك بلال فروش ايستاده بودم يك نفر ديگر را هم ديدم كه مثل من به بلال فروش خيره شده است. وقتى نگاهمان به هم افتاد گفت موضوع بلال نيست، صحبت بر سر خاطرات آن است. او هم بعد از ۲۰سال از آمريكا به ايران آمده بود. من و او با اينكه همديگر را نمى شناختيم ساعتها با هم گپ زديم. حس ما از ديدن دوباره ايران شبيه به هم بود.»
انتقاد از دولت، گلايه از خدمات
«مصطفى» ايرانى ديگرى است كه بعد از سه هفته از ايران برگشته است. چهره اش خسته است و نگاهش دلگير: «ايرانيانى كه از خارج به ايران مى روند، محتاط تر رفتار مى كنند اما مردم در ايران از هر بهانه اى براى انتقاد از دولت استفاده مى كنند. آتش گرفتن هواپيما در مشهد موضوع داغى بود كه همه جا از آن حرف مى زدند و هر كسى خبر خودش را داشت كه از منابع دولتى نبود.»
او از خدمات اجتماعى در ايران گلمند است: «در مدت اقامت من در ايران به دليل بيمارى پدرم چندين بار به بيمارستان و دكتر مراجعه كرديم. همه مى گويند كه اگر آدم در ايران پول نداشته باشد نمى تواند از امكانات درمانى استفاده كند اما من متوجه شدم كه اگر پولى هم پرداخت كنى باز هم نمى توانى از خدمات درمانى به درستى استفاده كنى. آنجا هركس ساز خودش را مى زند. سفر ايران سفر سختى است در واقع نمى شود اسمش را استراحت گذاشت اما يك چيزى در آنجا هست كه در جاى ديگرى پيدا نمى شود.»
«هيچ جا ايران نمى شود»
يك روز يكشنبه بود كه به فرودگاه كلن رفتم. از پنج مرد و پنج زن پرسيدم «از سفرتان به ايران راضى بوديد؟» هشت نفر از آنها در اولين جمله اظهار خستگى كردند.
سه مرد و دو زن بر اين نكته تأكيد داشتند كه وطن با همه بدى هايش بازهم وطن آدم است و حاضر نبودند سفر به ايران را با هيچ سفرى در دنيا عوض كنند.
در مقابل، يك مرد با عصبانيت مى گفت كه ديگر به ايران پا نمى گذارد و در توضيح بيشتر مى گفت كه «هر چه بر سرمان مى آيد حقمان است. احمدى نژاد هم انتخاب درست آن مملكت است. ما هم بى خودى اينجا كاسه داغ تر از اش مى شويم. در ايران كافى است كه سر و كار آدم با دادگاه و پليس بيافتد تا بفهمد آنجا چه خبر است. من براى انجام يك كار ساده ادارى هرروز مجبور بودم به اداره مربوطه بروم تا بالاخره فهميدم كه بايد رشوه داد. تازه اينكار هم راه و رسم خودش را دارد كه ما از آن سر در نمى آوريم.»
زنى كه همراه مادرش از ايران آمده بود از محبت فاميل مى گفت كه گاه مايه دردسر است و وقتى براى آدم نمى گذارد و عقيده داشت كه هيچ كجاى دنيا ايران نمى شود. با اين حال او اميدوار بود بتواند امكانى براى ماندن مادرش در آلمان پيدا كند.
اضافه بار، گرانى، آزادى...
پرواز ايران اير، شركت هواپيمايى ملى ايران، از تهران با چند ساعت توقف در فرودگاه كلن مسافران از آلمان را با خود به ايران مى برد.
با گذراندن دوساعت وقت، امكانى پيدا مى شود تا با مسافرانى كه از آلمان به ايران مى روند گفتگوئى داشته باشم. براى اين منظور بايد منتظر مى شدم تا آنها بارهايشان را تحويل بدهند.
موضوع اضافه بار مشكلى است كه مشغوليت ذهنى بيشتر مسافران از چند روز قبل از موعد سفر است.
روزى كه به فرودگاه كلن رفتم سانحه هواپيما در مشهد موضوع داغى براى برخى از مسافران راهى ايران بود. آنها نگران بودند كه در داخل ايران سفر هوايى داشته باشند.
مسافرانى كه به خانه خود در ايران باز مى گردند كمتر به آنچه در اطرافشان مى گذرد توجه دارند. تمركز اصلى آنها تحويل بار است و خلاص شدن از تشريفات آن.
از سه زنى كه براى تعطيلات به آلمان آمده بودند دو نفر سفرشان را خيلى خوب توصيف كردند و يك نفر گفت كه به دليل بدى هوا و گرانى آلمان زودتر از موعد به ايران بازمى گردد.
مردى كه سه هفته براى ديدار برادر و يكى از دوستانش به آلمان آمده بود، مى گويد: «شايد براى شما كه اينجا زندگى مى كنيد بعضى از آزادى ها آنقدر عادى شده باشد كه نتوانيد تصور كنيد ما در ايران چقدر در حسرت آنها هستيم. هفته قبل من با دوستم در كافه اى در هواى باز نشسته بوديم و آبجو مى خورديم من يك مرتبه شروع كردم به گريه كردن. براى دوستم عجيب بود. مسئله مشروب خوردن و يا نخوردن نيست، موضوع آزادى است؛ اينكه آدم بتواند كار ساده اى را در ملاء عام انجام دهد و همه اش نگران عواقب آن نباشد. سفر آلمان براى من تجربه زندگى در آزادى بود و براى همين خيلى از آن لذت بردم.»
در فرودگاه، آنجا كه مهاجرين براى سفر كردن دوباره به وطنشان صف مى كشند، حال و هوائى بيشتر از يك سفر معمولى برقرار است؛ نوعى رابطه است كه علاوه بر عاطفه ها، ذهنيت، تجربه و دو فرهنگ را هم با هم پيوند مى دهد.