همزمان با اعلام انقلاب فرهنگى نوع چينى از سوى رئيس جمهور، و به دنبال درگيرى كارشناسان و مقامات دولتى بر سر حفظ آثار تاريخى اصفهان، اخبار رسيده حكايت از آن دارد كه تكرار همان داستان در كرمانشاه با توجه به اهميت طاق بستان در سطح بين المللى مى رود كه چالش تازه اى بين كارشناسان و دولت احمدى نژاد ايجاد كند كه همچون موضوع ساختمان ميدان شاه اصفهان از حمايت هاى جهانى هم برخوردار خواهد بود.
كارشناسان باستان شناس و اهل فرهنگ با تكرار حادثه اصفهان در كرمانشاه معتقدند كه ديگر گذر دادن مترو از منطقه حفاظت شده ميراث فرهنگى امرى تصادفى نيست بلكه كاملاً حساب شده و از فرهنگى مايه مى گيرد كه هر نوع توجه به دوران قبل از اسلام را عملى لغو و كافرانه مى داند.
علنى شدن درگيرى هواداران ميراث فرهنگى با شهردارى كرمانشاه درست در زمانى اتفاق افتاده كه دو روز گذشته فرهنگيان و روشنفكران و هنرمندان اصفهانى اجتماعى را تدارك ديده بودند كه اساس آن ابراز نگرانى از موافقت سازمان ميراث فرهنگى با گذر مترو از خيابان چهار باغ بود. سازمان ميراث فرهنگى كشور كه در دوران رياست حسين مرعشى در دولت خاتمى در نامه اى مخالفت كارشناسانه خود را گذر مترو اصفهان از منطقه حفاظت شده چهارباغ را صريح اعلام كرده بود، گفته مى شود بنا به تصميم رحيم مشائى معاون پرآوازه احمدى نژاد با نظر مثبتى نسبت به تقاضاى پيمانكاران شهردارى اصفهان اعلام داشته كه بار ديگر اين پرونده را به عده اى از كارشناسان سپرده است. در حالى كه آقاى دادخواه وكيل مدعيان ميگويد چه اتفاق جديدى افتاده زمين همان زمين است و آثار تاريخى همان و كارشناسان هم نظرشان واضح، بار ديگر گشودن اين پرونده جز آن كه قصد ناديده گرفتن دستورهاى قبلى را دارند چه هدفى داشته باشد.
با اين ترتيب بود كه كرمانشاهى ها هم نگران شدند كه مبادا با آغاز عمليات حفارى براى مترو شهرشان همان ماجرا تكرار شود و به همين جهت جمعى از مردم كرمانشاه پيشاپيش نسبت به خطراتى كه اين اثر ۱۷۰۰ ساله را تهديد مى كند، اقدام كرده و براى جلوگيرى از خطرات احتمالى يا تفويض وكالت به محمدعلى دادخواه به تلاش خويش در اين زمينه رنگ و بوئى تازه داده اند.
محمدعلى دادخواه با تأييد اين خبر گف: اگر اين اقدامات ادامه يابد مكان ها و قسمت هائى كه مورد تأييد يونسكو است و به ثبت جهانى رسيده از آثار مورد حمايت خارج مى شود.
زمان حساس
انتخاب زمان اين حركت از آن جهت اهميت دارد كه بر اساس گزارش ميراث خبر، استاندارى و شهردارى كرمانشاه قصد دارند احداث قطار شهرى كرمانشاه را در سفر رئيس جمهورى به تصويب هيأت دولت برسانند. در صورت تصويب اين طرح شانس ثبت جهانى طاق بستان به صفر مى رسد. اين دو مقام در گفت وگو با يكى از روزنامه هاى محلى قصد خود را اعلام داشته اند.
پيش از اين معاون حمل ونقل و ترافيك شهر كرمانشاه اعلام كرده بود طرح مطالعات جامع ترافيك شهر كرمانشاه، مصوب شوراى عالى ترافيك شهرهاى ايران، مسيرى شمالى- جنوبى را براى قطار شهرى مشخص كرده است كه به طاق بستان منتهى مى شود.
آن چه علاقه مندان محلى به فرهنگ و جهانگردى را به نگرانى انداخته بى اعتنائى سازمان ميراث فرهنگى به تمامى ماجرائى است كه بر سر ساخت مترو در كرمانشاه شروع شده، مسوولان در پاسخ مى گويند هنوز طرح در كليات است اما در سال ۸۰ وقتى خبر از بررسى طرح پيشنهادى بخش هاى شمالى كرمانشاه براى گذرگاه هاى عبورى مطرح شد سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى اعلام كرد ايستگاه راه آهن شهرى و تقاطع ويژه آن در مفصل شكارگاه با ضوابط اين سازمان مغايرت دارد و اجراى آن امكانپذير نيست. اما دو سال بعد سازمان ميراث فرهنگى به رغم مخالفت بسيارى از كارشناسان، با ساخت پل صيادشيرازى موافقت كرد، به شرط ارائه نقشه ها از سوى استاندارى و حذف راستگرد پل، اما استاندارى از هر دو كار سرباز زد و پل را ساخت.
توجيه جناحى خاص از دولتى ها همانند ماجراى اصفهان اين است كه رفتن مترو به نزديكى طاق بستان باعث تشويق بازديد كنندگان به ديدار از اين سايت هاى تاريخى مى شود. چنان كه معاون حمل و نقل و ترافيك كرمانشاه هنوز اتفاقى نيفتاده در برابر كارشناسان ميراث فرهنگى جبهه گرفته و گفته سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى اگر به سايت هاى تاريخى توجه دارد چرا ديوار شكارگاه خسرو به زباله دانى تبديل شده است يا چرا اجازه ساخت بيمارستان را در اين محدوده داده است. آيا يك هتل در حريم طاق بستان ساخته نشد؟ چرا سازمان ميراث فرهنگى استان آن روز به اين طرح ها اعتراض نكرد و مجوز ساخت صادر كرد؟ چرا بايد امروز به اين طرح كه تنها كليات آن تصويب شده است اعتراض كند؟ به هر حال ما در ابتداى كار هستيم. ديگر اعضاى دولت احمدى نژاد استدلال هاى بهترى هم جمع كرده اند از جمله اين كه مگر زير موزه لوور پاريس مترو عبور نمى كند.
روز گذشته روزنامه اعتماد ملى با طرح نظرات گروه هاى مختلف نوشت اين نظرات در حالى عنوان شده كه هم اكنون ايجاد ترك هاى عميق در طاق بستان به تخريب آثار ۱۷۰۰ ساله آن منجر شده است و كارشناسان براى نجات بخشى از آثار صخره اى اقدام كرده اند.
كارشناسان اعتقاد دارند ساخت مترو در نزديكى طاق بستان نه تنها بحث جهانى شدن آن را منتفى مى كند بلكه ايجاد لرزه در زير طاق باعث تخريب بيشتر اين آثار مى شود.
نگران نباشيد
از سوى ديگر بيرانوند مدير سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى كرمانشاه نيز خبر تصويب كليات احداث قطار شهرى را در حدى ندانست كه به اعتراض سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى بينجامد. و گفت هيچ سازمانى نمى تواند بدون مجوز سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى پروژه هاى عمرانى خود را اجرا كند. اما همين شخص در پاسخ سئوال خبرنگاران در مورد پل صياد شيرازى در عرصه و حريم درجه شكارگاه خسرو را كه كارشناسان فرهنگى با آن مخالف بوده اند، موافقت شوراى عالى شهرسازى كشور را دليل آن دانست و گفت زمانى كه شوراى عالى شهرسازى با ساخت آن موافقت كرد نمى توانستيم از ادامه ساخت آن جلوگيرى كنيم.
درگيرى اهل تاريخ و فرهنگ با مديران دولتى بى اعتنا به اين مباحث كه به نظر مى رسد بى اعتنائى شان ريشه هاى اعتقادى دارد، تنها به اصفهان و كرمانشاه خلاصه نمى شود چنان كه در همين روزها يك همبستگى جهانى بر سر جلوگيرى از آب بندى سد سيوند در استان فارس در كارست كه توجه مراكز فرهنگى جهانى را جلب كرده و هزاران ايرانى از مراجع جهانى خواسته اند بازرسانى براى نظارت بر آب بندى سيوند كه گفته مى شود مزار كوروش [پاسارگاد] را به زير آب مى برد، اعلام دارند.
در همين ارتباط اخيراً يك سايت اينترنتى براى جلب توجه عمومى با مونتاژ دو عكس، پاسارگاد را در وسط درياچه اى نشان داده و چنين پيداست كه بعضى از ايرانيان مقيم خارج از كشور هم به تصور افتاده اند كه چنين حادثه اى رخ داده و تاثر خود را اعلام داشته اند.
به هر حال آن چه فرهنگ دوستان را نگران كرده درگيرى بين مديران اجرائى و كارشناسان ميراث فرهنگى نيست كه شبيه به آن در همه جاى دنيا ملاحظه مى شود بلكه تخريب حساب شده مراكزى است كه ميراث فرهنگى باستانى ايران در آن جا قرار دارد. اين گروه با يادآورى نظرات اعلام شده بعضى از روحانيون تندرو و هواداران متعصب بنيادگرائى اسلامى مى گويند با همان نگاهى كه طالبان توانستند باميان را منفجر كنند، كسانى مى توانند در صدد از بين بردن آثار تمدن باستانى ايران باشند.