رابطه افسردگى، بيمارى قند و بالا بودن فشار خون با ناتوانى نعوظ:
افسردگى:
افسردگى يا Depression ممكن است به سبب تغييرات شيميائى در بدن به وجود آيد كه به آن افسردگى داخلى مى گويند و اما اگر افسردگى به سبب عوامل محيطى باشد آن را افسردگى بازتابى يا Reactive Depression مى نامند. شايع ترين نشانه هاى افسردگى عبارتند از تغيير خلق و روحيه، بى تفاوتى نسبت به زندگى خود و اطراف خود، در خود فرو رفتن، بى ميلى به معاشرت با ديگران و از دست دادن گرايش جنسى. به اين ترتيب افسردگى مى تواند بر كيفيت روابط زناشوئى نيز تأثير نامطلوب بگذارد.
گفتيم يكى از عوارض افسردگى از دست دادن گرايش جنسى است كه ممكن است به از دست دادن توان جنسى و نارسائى نعوظ نيز بيانجامد. فراموش نشود كه نارسائى جنسى خود مى تواند موجب افسردگى، اضطراب، خودكم بينى، و عدم اعتماد به نفس بشود. به هر حال وقتى نارسائى نعوظ همراه با افسردگى در شخص ظاهر مى شود نياز به درمان هاى روان- جنسى لازم و ضرورى خواهد بود.
در اينجا اما نكته قابل توجهى وجود دارد و آن اين است كه مردانى كه دچار افسردگى همراه با از بين رفتن توان جنسى هستند وقتى به طبيب مراجعه مى نمايند الزاماً به ناتوانى جنسى خودشان اشاره اى نمى كنند و نتيجتاً درمانى را كه دريافت مى نمايند فقط در راستاى از بين بردن افسردگى در ايشان است. حالا اگر افسردگى همانطور كه اشاره شد يك عارضه ثانويه باشد يا به كلامى ديگر ناتوانى جنسى موجب افسردگى شده باشد و اين ناتوانى از طبيب پنهان نگاهداشته شود در اين صورت داروهاى ضد افسردگى نه تنها كمكى به از بين بردن عامل افسردگى نمى كند بلكه ممكن است تحرك جنسى در او را بيشتر كاهش دهد. فراموش نشود كه براى شناخت بيشتر رابطه بين افسردگى و مشكلات جنسى نياز به پژوهش هاى بيشترى است ضمن اين كه دادن آگاهى و آموزش عمومى در اين زمينه ضرورى است.
بيمارى قند:
نارسائى نعوظ به سبب ابتلاء به بيمارى قند يا ديابت در ميان مردان شايع است به طورى كه از هر ۳ نفر مردان مبتلى به بيمارى قند يكى از آنها دچار ناتوانى نعوظ مى باشد. اين كه چرا بيمارى قند موجب ناتوانى نعوظ مى شود به دليل آسيبى است كه به اعصاب سمپاتيك و پاراسمپاتيك وارد مى شود كه اين شبكه عصبى را بنام دستگاه عصبى نباتى و همچنين Autonomic Nervous System مى شناسند. رشته هاى عصب سمپاتيك باعث بسته شدن و رشته هاى پاراسمپاتيك موجب باز شدن عروق آلت تناسلى مى شوند. در مردان مبتلى به ديابت ممكن است Retrgrade Ejaculation يا انزال برگشت كننده هم وجود داشته باشد كه در چنين حالتى مايع منى به جاى اين كه از راه مجراى ادرار به خارج دفع شود در جهتى عكس به طرف مثانه مى رود و همراه با ادرار دفع خواهد شد. علت اين عارضه نيز باز به سبب آسيب اعصاب به اصطلاح نباتى است. به علاوه در مردان مبتلى به بيمارى قند بايستى اين نكته را نيز به خاطر داشت كه ناتوانى نعوظ در اين مردان همانطور كه اشاره شد مى تواند موجب افسردگى و نتيجتاً حالتى از بى تفاوتى نسبت به كنترل ميزان قند خون و رعايت رژيم غذائى شود و نهايتاً بر شدت عوارض اين بيمارى در ايشان بيافزايد. خوشبختانه در برخى از بيماران مبتلى به ديابت كه دچار ناتوانى نعوظ نيز شده اند استفاده از داروهاى خوراكى براى درمان ناتوانى نعوظ مثل وياگرا و يا فرآورده هاى مشابه ديگر از اين نوع نتيجه اى مثبت داشته است. چنانچه استفاده از داروهاى خوراكى نتيجه مطلوبى نداشته باشد بايستى متدهاى درمانى ديگر را نيز در نظر داشت.
بالا بودن فشار خون:
در نزديك به ۹۰% از كسانى كه مبتلى به بالا بودن فشار خون هستند علت اين عارضه مشخص نيست و به همين دليل اين نوع فشار خون را فشار خون اصلى يا ذاتى مى گويند كه در اصطلاح پزشكى به فشار خون Essential يا Primary معروف است. در مواردى از اين دست كيفيت كار قلب معمولاً طبيعى است بنابراين، اين نظريه وجود دارد كه بالا بودن فشار خون به سبب افزايش مقاومت عروق محيطى در بدن مى باشد. در مورد علت افزايش مقاومت عروق محيطى هم اين فرضيه وجود دارد كه توقف توليد ماده نيتريك اكسايد يا No عامل افزايش مقاومت است.
اگر اين فرضيه صحيح باشد آن وقت علت پيدايش نعوظ در انسان موجب آزاد شدن ماده شيميائى نيتريك اكسايد مى گردد. اين ماده هم از سلول هاى عصبى در آلت تناسلى و هم از لايه داخلى عروق آلت تناسلى آزاد مى شود. توليد و آزاد شدن اين ماده سبب فعاليت آنزيم «گوانيلات سيكلاز» مى شود و متعاقباً به توليد ماده شيميائى ديگرى كه با حروف اختصارى cGMP نشان داده مى شود مى انجامد. در حقيقت به وجود آمدن اين ماده اخير است كه نقشى اساسى در ايجاد نعوظ بازى مى كند چون كه سبب يك سرى فعاليت هائى مى شود كه عبارتند از شل شدن عضلات صافى كه نسج نعوظى را در برگرفته اند، افزايش ميزان خونى كه وارد در آلت تناسلى مى شود، افزايش فشار خون داخل نسج نعوظى و بالاخره ايجاد نعوظ. مى توان گفت كه كيفيت نعوظ در انسان بستگى مستقيم با فعاليت آنزيم cGMP دارد البته به شرط سالم بودن سيستم عروقى-عصبى در آلت تناسلى. اينجا در حاشيه بايستى اشاره كنم كه آنزيم cGMP توسط ماده اى بنام فسفو- دى استزاز- تايپ ۵كه با PDE5 نشان داده مى شود خنثى و غير فعال مى گردد و نتيجتاً موجب نارسائى نعوظ مى شود. مكانيسم كار داروئى بنام وياگرا كه در چند سال اخير در درمان موارد ناتوانى نعوظ مورد استفاده قرار گرفته و نتايج مثبتى هم داشته است در حقيقت اين است كه فعاليت ماده PDE5 را خنثى مى كند و اجازه مى دهد تا آنزيم cGMP كار خودش را انجام دهد.