در ۵ مى گذشته، پنج مرد آسيايى كه زندانى زندان گوانتانامو بودند، با هواپيمايى نظامى به سوى آزادى به پرواز درآمدند.
به گزارش «نيويورك تايمز»، گفت وگو با وكلا و چندين نفر از مقامات رسمى آمريكا، نشان داد كه در پس اين پرواز به سوى آزادى، چه تلاش هاى پشت پرده و فعاليت هاى ديپلماتيكى در واشنگتن، اوتاوا، تيرانا، آلبانى، پكن و كشورهاى ديگر صورت گرفته است!
دخالت دادگاه تجديدنظر آمريكا، سازمان پيمان آتلانتيك شمالى و فشار چندين كشور اروپايى و چين، نشان دهنده مشكلات دولت بوش در كاهش جمعيت زندان گوانتانامو تحت فشارهاى شديد بين المللى براى بستن آن بوده است.
اين پنج مرد جزو افرادى هستند كه پس از ۱۱ سپتامبر در افغانستان دستگير شدند. آنان از استان «ژين جيانگ چين» سرزمين ويگرهاى مسلمان كه سال ها با دولت پكن در شورش بودند، به افغانستان رفته بودند.
براى اين ويگرها، ترك زندان در جنوب شرقى كوبا، سفر به آينده اى نامعلوم در فقيرترين كشورهاى رويايى است كه هيچ كس به زبان آنان صحبت نمى كند.
«ابوبكر قسيم» يكى از اين پنج نفر مى گويد: «من ترجيح مى دهم در جامعه اى باشم كه هم وطنان من هم آنجا باشند اما به هر حال اينجا بهتر از گونتاناموست».
آزادى آنان پس از گذراندن روندى طولانى و پس از اين كه دادگاه نظامى، آنان را جنگجويان متخاصم قلمداد نكرد صورت گرفت. در اين باره چندين كشور اعلام كرده بودند كه حاضر به پذيرش اين پنج نفر هستند، اما تنها آلبانى اين كار را كرد. آنها نمى توانستند به چين بازگردند، چراكه دولت پكن آنان را تروريست مى دانست و بنابر قانون، فرستادن زندانى ها به مكانى كه ممكن است تحت تعقيب قرار بگيرند، ممنوع است.
به گفته تحليلگران، كشورهايى كه اين زندانيان را نپذيرفتند، از جمله نزديك ترين متحدان اروپايى آمريكا تنها قصد نداشتند كه با چين به مخالفت برخيزند.
چند روز پس از رسيدن ويگرها به تيرانا، سفير چين در آنجا به دولت آلبانى اعتراض كرد و خواستار بازگرداندن آنان شد. مدتى بعد آمريكا حمايت خود را از پيوستن آلبانى به ناتو اعلام نمود و نخست وزير آلبنانى نيز گفت كه به تضمين آمريكا مبنى بر تروريست نبودن ويگرها اعتماد كرده و به اين كمك انسانى خود به واشنگتن افتخار مى كند.
اما چين هنوز هم مصر بود و فراتر از محدوده ديپلماتيك اقدام كرد. به همين دليل، آنان در هفته اول ژوئن، هيأتى را به كمپ پناهندگان در تيرانا فرستادند كه خواستار دسترسى به ويگرها بودند. منظور آنها از اين كار معلوم نبود، ولى به هر حال مقامات آلبانيايى اجازه اين كار را ندادند.
وكلاى آنها پيش از اعزام آنان به آلبانى، در حالى براى فرستادن آنان به كانادا تلاش مى كردند كه تقريباً عده زيادى از ويگرها در تورنتو ساكن بودند، ولى با فرستادن آنها به آلبانى اين امر منتفى شد.
تاكنون بيش از صد زندانى پس از تحقيقات، آزاد اعلام شده اند، اما به علت اين كه بازگشت آنها به كشورشان عملى نبوده و كشور ديگرى نيز آنها را نمى پذيرد، هنوز در زندان هستند.
ولى ويگرها كه هنوز در كمپ پناهندگان، زندگى روزانه خود را مى گذرانند، از دولت اين كشور سپاسگزارند كه آنان را پذيرفته است.
«قسيم» ۳۷ ساله مى گويد: «مشكل از زمانى آغاز شده كه ما براى مطالعه و تحقيق درباره قرآن، چين را ترك كرديم؛ كارى كه در چين ممنوع است. سپس به پاكستان و از آنجا به جلال آباد افغانستان رفتيم، ولى مردم قبيله اين شهر به ما خيانت كرده و به جاى آموزش قرآن ما را به نيروهاى آمريكايى فروختند».
ويگرها مى گويند كه آنها متهم به شركت در آموزش هاى جنگى بوده اند، ولى دادگاه به علت محرمانه بودن، اساس اين اتهامات را فاش نكرده است. قسيم مى گويد: ما در آنجا، نحوه كار با اسلحه را ياد گرفتيم، ولى اين امر در آنجا بسيار معمول بود و ما هيچ گاه از اسامه بن لادن يا القاعده چيزى نشنيديم. قسيم مى گويد كه دوازده نفر ديگر از آنان به عنوان تروريست متخاصم، هنوز هم در زندان هستند و نمى دانند كه چرا آمريكا آنان را آزاد نمى كند.
او ادامه مى دهد: مردم ما هميشه آمريكا را دوست داشتند و آرزو داشتند كه روزى در اين كشور باشند. ولى دولت در مورد آنان اشتباه كرده است.