ارگاسم به معناى رسيدن به مرحله ارضاء تنش جنسى است. متأسفانه در زبان فارسى تك واژه معادلى براى اين پديده نداريم و اين به سبب نبودن آموزش جنسى در آن جامعه و نتيجتاً پرهيز از گفتگو در زمينه غريزه جنسى است كه سبب شده است تا زبان محاوره اى براى بيان زير و بم هاى اين غريزه نداشته باشيم. به هر حال ارگاسم در زنان در مقايسه با مردان كندتر صورت مى گيرد زيرا بيشتر آميخته با بازتاب هاى عاطفى و روانى است و كمتر وابسته به سيستم جنسى.
در مردان رسيدن به مرحله ارگاسم سريعتر و همراه با پديده انزال است. خلاصه اين كه ارگاسم چه در مردان و چه در زنان به احساس رضايت و آرامشى خاص مى انجامد كه محصول درك مغز از يك سرى بازتاب هاى جسمانى و روانى است كه در طول مرحله ارگاسم به طور غير ارادى ارائه مى شود.
آميخته شدن پديده انزال با پديده ارگاسم در مردان سبب گرديده است تا الگوى بازتاب هاى روان- جنسى شان كم و بيش در همه مردان مشابه باشد در حالى كه در زنان چنين نيست و نتيجتاً از زنى به زنى ديگر تفاوت مى كند. اين تفاوت هم به سبب اختلاف در كيف آموزش و فراگيرى هائى است كه در رابطه با موضوع سكس آموخته اند و الگوهاى روان- جنسى متفاوتى را در زنان به وجود آورده است. به همين دليل هم تحريك موضعى و جسمانى الزاماً موجب رسيدن زن به ارگاسم نمى شود مگر اين كه كيفيت رابطه جنسى به گونه اى باشد كه آمادگى روانى و عاطفى در او را موجب شود. عوامل روانى مثل ترس، عصبانيت و احساس تقصير از جمله عواملى هستند كه مى توانند سبب فقد ارگاسم در زنان شوند. زنان بسيارى بوده اند كه به سبب فراگيرى هاى غلط و گمراه كننده درباره غريزه جنسى و تحرك حاصل از آن فاقد رسيدن به ارضاء جنسى يا ارگاسم شده اند. جاى تعجبى هم نخواهد بود وقتى تحت اثر آموزش هاى غلط الگوى روان- جنسى در زن به گونه اى شكل مى گيرد كه امكانى براى ارائه كردن بازتابهائى نظير عشق، لذت بردن و غرور باقى نمى گذارد و در عوض همانطور كه اشاره شد بازتاب هائى همچون ترس، عصبانيت و احساس تقصير و گناه در الگوى روان- جنسى او نقش بازتاب هاى غالب را بازى مى كنند و نهايتاً رابطه جنسى يكسويه اى را به نمايش مى گذارند. مع الوصف در چنين مواردى شوهران هستند كه مى توانند نقشى مثبت برعهده گيرند و به كمك پيوند عاطفى فيمابين راه گفتگوئى خالى از خودخواهى و خودستائى را هموار كنند تا بتوانند رابطه جنسى يكسويه اى را به رابطه اى با لذتى مضاعف تبديل نمايند. همانطور كه اشاره كردم ارگاسم در زنان همپاى پديده انزال در مردان است بدون اين كه در زنان به دفع مايع از دستگاه تناسلى بيانجامد. در دستگاه تناسلى زن غددى بنام Bartholin تعبيه گرديده است كه ترشحاتى روشن و لزج به هنگام تحريك جنسى و در طول عمل نزديكى قبل از رسيدن به ارگاسم خارج مى سازند كه فقط براى مرطوب ساختن دستگاه تناسلى و تسهيل در عمل نزديكى است. رشته هاى اعصاب پاراسمپاتيك مستول اين ترشحات هستند ضمن اين كه حالات روانى و عاطفى زن نيز در كميت اين ترشحات سهمى دارند. بنابراين خروج اين ترشحات را در زن نبايستى مربوط به پديده ارگاسم دانست چرا كه اين ترشحات قبل از رسيدن به ارگاسم خارج مى شوند.
و اما در پاسخ به اين سئوال كه آيا ارگاسم در زنان نقشى در بارور كردن تخمك بازى مى كند يا خير بايستى بگويم كه با توجه به مكانيسم ارگاسم در زنان مى بينيم كه اين پديده حاصل يك سرى بازتاب ها يا رفلكس هاى عصبى- نخاعى است با كم و بيش شباهت به بازتاب هاى نخاعى كه در مردان بهنگام انزال صورت مى گيرد. در زنان بهنگام ارگاسم يك سرى انقباض هائى در عضلات ناحيه بين مقعد و بخش خارجى دستگاه تناسلى كه به اين ناحيه در اصطلاح تكنيكى Perineum مى گويند و همچنين در عضلات مهبل يا واژن، رحم، لوله هاى رحم و بالاخره عضله كنترل كننده مقعد صورت مى گيرد. نكته قابل توجه اين است كه بعد از وقوع ارگاسم در زنان دهانه گردن رحم كه اصطلاحاً Cervix ناميده مى شود به مدت ۲۰تا ۳۰ دقيقه به صورت كاملاً باز باقى مى ماند و اجازه مى دهد كه اسپرم ريخته شده در مهبل يا واژن وارد در رحم گردد. به اين ترتيب اولين موج اسپرم دفع شده ممكن است كه در نزديك به ده دقيقه با كمى بيشتر به تخمك و به شرطى كه از تخمدان خارج شده باشد برسد. البته اين را نمى توان به سودبارور شدن تخمك به حساب آورد چرا كه اولين موج اسپرم دفع شده ظرفيت بارور كردن تخمك را نخواهد داشت. براى اين كه اسپرم ظرفيت بارور كردن را پيدا كند به زمانى بين ۴ تا ۶ ساعت نياز هست كه در طول اين مدت مواد داخل مجارى تناسلى در زن موجب از بين بردن يا خنثى كردن لايه هائى مى شوند كه اطراف اسپرماتوزوئيدها را پوشانده اند و تا اين لايه ها برداشته نشوند اسپرماتوزوئيد نمى تواند تخمك را بارور كند. به عمل برداشتن اين لايه ها از اطراف اسپرماتوزوئيدها Capacitation مى گويند. به علاوه بخشى از اسپرماتوزوئيدهائى كه در اولين موج خروج اسپرم وارد در واژن مى شوند آنها در داخل واژن گرفتار شده و نتيجتاً از بين مى روند و آن بخشى كه از واژن عبور كرده و وارد در رحم مى شوند در بستر داخلى رحم جاى مى گيرند تا اين كه با عمل Capacitation ظرفيت بارور كردن را به دست آورند. بايد بدانيم كه در بسيارى از پستانداران ديگر بهنگام جفت گيرى هورمونى بنام Oxytocin ترشح مى شود كه موجب افزايش حركات انقباضى رحم و نتيجتاً سرعت بخشيدن به انتقال اسپرم به تخمك مى شود. آيا چنين پديده اى در انسان نيز صورت مى گيرد يا خير مشخص نيست.
عوامل متعدد جسمانى و روانى مى توانند موجب ناتوانى ارگاسم در زنان شوند كه متأسفانه در جوامعى كه فاقد آموزش جنسى هستند و نتيجتاً بخشى از زنان آن جامعه زير تأثير اطلاعاتى غلط و گمراه كننده بر اهميت بود يا نبود ارگاسم آگاه نيستند رقم آمارى نسبتاً بالائى را نشان مى دهد. عوامل جسمانى عبارتند از شرايط هورمونال غير طبيعى، اختلال هاى عصبى، نقائص تشريحى و بالاخره عوارض جانبى بعضى از داروها و اما عوامل روانى كه در ۹۰% از موارد مسئول نارسائى ارگاسم در زنان مى باشند عبارتند از: ترس، عصبانيت، احساس تقصير، ناهماهنگى در روابط فيمابين، وازدگى روانى به سبب درد و ناراحتى هاى جسمانى بهنگام نزديكى، يادمانده آزارهاى جنسى در گذشته و افسردگى هاى بعد از زايمان. شك نيست نزديكى جنسى بدون رسيدن به مرحله ارضاء تنش جنسى به تدريج با القاء نمودن اثرات منفى بر بازتاب هاى جنسى موجب ضعف ميل و گرايش جنس زن و شوهر نسبت به يكديگر خواهد شد.