منوچر متكى، وزير خارجه ايران گفته است كه انتقال گاز از ايران به هند، با مشكلاتى روبرو شده است.
وزير خارجه ايران اين سخنان را در گفتگو با يك شبكه تلويزيون هندى اعلام كرده است.
منوچهر متكى گفته است كه دو طرف به اين نتيجه رسيده اند كه مشكلاتى بر سر راه ايجاد خط لوله انتقال گاز از ايران به هند و از طريق پاكستان وجود دارد.
متكى در اظهارات خود اختلاف نظر بين دو كشور در خصوص قيمت انتقال گاز را دليل اصلى به نتيجه نرسيدن مذاكرات خوانده است.
شكى نيست كه اختلاف نظر دو كشور بر سر قيمتها از نكات مهم مورد بحث دو كشور بوده است.
هند با تخمين رشد حدود ۸ درصدى نياز زيادى به بر آورده شدن منابع انرژى خود دارد و بر اساس گزارشهاى اقتصادى نياز هند به نفت و گاز تا سال ۲۰۲۰ تقريبا دو برابر مى شود. از سوى ديگر نبايد فراموش كرد كه هند ۷۰ درصد نفت خود را وارد مى كند. با توجه به اين مسايل شكى نيست كه تحصيل قيمت پايين از اهميت زيادى براى دومين كشور پر جمعيت دنيا برخوردار است.
ايران نيز از سوى ديگر كشورى است كه هنوز داراى اقتصاد تك محصولى بشدت وابسته به نفت و گاز است و با توجه به شرايط كنونى بازار جهانى نفت و گاز بى شك خواهان بهره بردارى مثبت از فروش نفت و گاز و خود است.
اما اگر چه منوچهر متكى تأكيد كرده است اختلاف نظر بر سر قيمتها باعث مشكلات پروژه انتقال گاز از ايران به هند شده است، تقريبا شكى نيست كه دلايل ديگرى نيز در عملى نشدن اين پروژه موثر بوده است. منوچهر متكى نيز در اظهارات خود گفته است كه وضعيت متغير موجود جهانى شرايط را پيچيده تر كرده است.
دو عامل مهم در اين رابطه بطور كلى مى توان در اين خصوص نام برد. ابتدا رابطه هند و آمريكا و درنتيجه فشارهاى آمريكا بر هند و دوم عبور خط لوله از داخل خاك پاكستان. در حدود ۸۰۰ كيلومتر خط لوله پيشنهادى از داخل خاك پاكستان مى گذرد.

رابطه هند و آمريكا
هند و آمريكا در اوايل سال جارى ميلادى به توافقى هسته اى رسيدند كه ماهها بود بر سر آن بين مقامات دو كشور بحث و تبادل نظر صورت گرفته بود. مراحل نهايى اين توافق در خلال سفر جورج دبليو بوش، به هند در ماه مارس سال جارى، به انجام رسيد.
براساس اين قرارداد، هند به فناورى هسته اى غيرنظامى ساخت آمريكا دست خواهد يافت و در مقابل بايد برخى تاسيسات اتمى خود را به روى بازرسى هاى بين المللى بگشايد. در صورت تصويب از سوى كنگره، اين موافقت نامه جانشين قوانينى مى شود كه بر اساس آن همكاريهاى هسته اى بين آمريكا و هند از زمان آزمايش اتمى هند در سال ۱۹۷۴ بسيار محدود شد.
پيش از اين موافقت نامه و در جريان مذاكرات اوليه هند با آمريكا، اين كشور براى اولين بار در شهريور سال گذشته خورشيدى به قطعنامه آژانس بين المللى انرژى اتمى درباره فعاليتهاى اتمى ايران رأى مثبت داد و جمهورى اسلامى و برخى اعضاى دولت ائتلافى هند را متعجب كرد.
هند گفته براى جلوگيرى از بروز يك «رويارويى بزرگ» رأى مثبت داده است؛ امابسيارى از تحليلگران امور منطقه معتقدند كه اقدام هند تحت فشارهاى آمريكا و بخصوص تحت تأثير موافقت نامه هسته اى بين دو كشور صورت گرفته است.
از سوى ديگر گزارشهايى منتشر شده است مبنى بر احتمال دسترسى هند به منابع انرژى در آسياى ميانه و بويژه تركمنستان و از طريق خاك افغانستان. بر اساس همين گزارشها اين پروژه از حمايت آمريكا كه به طرق مختلف تلاش دارد از به انزواى ايران كمك كند، برخوردار است.

عامل پاكستان
از سوى ديگر عبور خط لوله گاز از خاك پاكستان براى بسيارى از مقامات ارشد هند بصورت مهمترين مشكل اين پروژه بوده است.
اگرچه پاكستان همواره تأكيد كرده است كه امنيت اين خط لوله را حفظ مى كند، اما با توجه به مشكلات قومى و خشونتها در پاكستان به خصوص در ايالت بلوچستان اين كشور اظهارات مقامات پاكستانى هيچگاه مقامات دهلى نو را راضى نكرده است.
با توجه به اين اوصاف اگرچه وزير خارجه ايران پروژه انتقال گاز به هند را بطور كامل منتفى اعلام نكرده است، اما به نظر مى رسد با توجه به مشكلات عديده اى كه براى اين پروژه در طول بيش از يك دهه گذشته وجود داشته است، اين طرح حداقل در آينده نزديك و تا زمانى كه اختلافات آمريكا با ايران وجود دارد، عملى نمى شود.