بورس اوراق بهادار تهران داد و ستدهاى هفته گذشته خود را تحت تأثير شوك كاهش نرخ سود تسهيلات شركت هاى فروش اقساطى خودرو، با افت شاخص ها و تشكيل دوباره صف هاى فروش سهام به پايان رساند.
اين در حالى بود كه طى يك ماه گذشته و همزمان با فرا رسيدن فصل برگزارى مجامع سالانه شركت هاى بورسى كه با توزيع سود نقدى يك سال گذشته همراه است، رونق نسبى به معاملات بورس سهام تهران بازگشته بود.
شوراى پول و اعتبار دولت جمهورى اسلامى در اولين روز هفته گذشته نرخ سود تسهيلات شركت هاى ليزينگ خودرو را از ۲۵ درصد به ۱۷ درصد كاهش داد. اين مصوبه در حالى ابلاغ شد كه شركتهاى ليزينگ به دليل ناتوانى در تجهيز منابع و جذب بالاى سپرده مردم ناگزير از اخذ وام بانكى هستند.
در شرايط محدوديت اعتبار دهى بانك هاى دولتى، بانك هاى خصوصى در ۵ سال گذشته منبع اصلى تامين مالى ليزينگ ها بوده اند.
پيشتر شوراى پول و اعتبار نرخ سود تسهيلات بانك هاى خصوصى را نيز ۱۷ درصد تعيين كرده بود.
بر اين اساس كارشناسان معتقدند حاشيه سود فعاليت ليزينگ ها كه اخذ وام و واگذارى آن به خريداران قسطى خودرو است، به صفر كاهش يافته است.
در مقابل مدافعان مصوبه شوراى پول و اعتبار بر اين باورند كه شركتهاى ليزينگ بايد بتوانند در كنار اخذ وام بانكى با مجموعه اى از منابع نقدينگى كه متشكل از سرمايه خود شركت، پيش پرداخت هاى مشتريان و نيز تخفيفات خودروسازان منابع خود را مديريت كرده و به سوددهى برسند.
اعضاى شوراى پول و اعتبار هم در تأييد اين نظر اعلام كردند كه واسطه گرى مالى كه اكثر شركت هاى ليزينگ به آن مبادرت مى كردند، فعاليت مفيد اقتصادى تلقى نمى شود.

ترمز براى ليزينگها
با قطعى شدن كاهش ۸ درصدى سود تسهيلات شركت هاى فروش اقساطى خودرو، روند نزولى قيمت سهام شركت هاى عضو بورس تهران از اولين روز هفته پيش آغاز شد.
هم اكنون ۴۵ شركت رسمى ليزينگ در ايران فعال هستند و حدود ۶۰ شركت ديگر نيز به طور غير رسمى مشغول به كارند كه از اين ميان ۴ شركت عضو بورس اوراق بهادار تهران شده اند.
ارزش جارى سرمايه چهار شركت ليزينگ ايران، غدير، صنعت و معدن و رايان سايپا در بورس تهران معادل ۱۳۰ ميليارد تومان است.
اين چهار شركت در روزهاى ابتدايى هفته گذشته با تشكيل صف هاى فروش بيش از ۸۵۰ ميليون تومان از سهام خود مواجه شدند. اين در شرايطى بود كه اين شركت ها حتى يك تقاضاى خريد سهام هم نداشتند.
در مجموعه شركت هاى ليزينگى فعال در بازار سرمايه ايران، غدير بالاترين افت قيمت سهام را در هفته گذشته تجربه كرد. در اين مدت قيمت هر سهم اين شركت پنج درصد كاهش يافت. اين بدان معناست كه سهامداران اين شركت با كاهش پنج درصدى ارزش سرمايه شان در يك هفته مواجه شده اند.
با افزايش نگرانى ها نسبت به ابعاد شوك وارده به صنعت ليزينگ، در ميانه هفته مديران ۴۵ شركت فروش اقساطى خودرو با تشكيل جلسه اضطرارى راهكارهاى سريع برون رفت از بحران را بررسى كردند.

حمايت خودروسازان
در پى برگزارى اين نشست ويژه، بزرگ ترين شركت هاى خودرو سازى ايران يعنى سايپا و ايران خودرو از حمايت مالى از شركت هاى ليزينگى خبر دادند.
تحليلگران مسايل بازار سرمايه اين اعلام حمايت را بيشتر با هدف جلوگيرى از رسوخ بحران ليزينگ ها به مبادلات سهام شركت هاى خودرو سازى ارزيابى كردند.
هر چند در سال گذشته خورشيدى كمتر از ۵۰ درصد محصولات خودرو سازان از سوى ليزينگ ها به فروش رسيده ولى برنامه ميان مدت خودرو سازان افزايش اين سهم تا ۸۰ درصد عنوان شده است.
كارشناسان پيش بينى مى كنند با كاهش سود تسهيلات ليزينگ ها استقبال از خريد اقساطى خودرو افزايش چشم گيرى پيدا كند و برنامه رشد فروش توليد كنندگان خودرو سريع تر محقق شود.
بنابراين به نظر مى رسد ادامه فعاليت كم سود شركت هاى ليزينگ به سود خودرو سازان عضو بورس تهران يعنى ايران خودرو، سايپا و پارس خودرو باشد.
بر اين اساس توليد كنندگان عمده خودرو اميدوارند در ماه هاى آتى با افزايش خريد و قيمت سهام مواجه شوند.
اين اميدوارى براى مديران بورس تهران نيز به وجود آمده كه با صعود قيمت سهام شركت هاى خودرو سازى، روند حركت شاخص هاى بورس تهران نوسان مثبتى به خود گيرد.

اعتقاد دولت به بازار آزاد
با اين حال تحليلگران مسايل بازار سرمايه معتقدند افزايش دخالت هاى دولت در اقتصاد كه با كاهش دستورى نرخ سود تسهيلات بانك هاى خصوصى آغاز و با پايين آوردن نرخ سود ليزينگ ها ادامه يافته، موجب رشد نگرانى ها عمومى در ميان فعالان بازار سرمايه شده است.
به اعتقاد برخى از تحليلگران، سهامداران بورس تهران آرام آرام نسبت به آنچه اعتقاد كم دولت محمود احمدى نژاد به برقرارى مناسبات بازار آزاد مى خوانند، يقين حاصل مى كنند.
در جريان مبادلات هفته گذشته بورس تهران ارزش معاملات سهام ارزش معاملات سهام بيش از ۵۶ درصد كاهش يافت و به ۴۷ ميليارد تومان رسيد.
همچنين بيش از چهار هزار نفر از شمار خريداران سهام كاسته شد. شاخص كل بازار سهام نيز حدود سه واحد كاهش يافت.