Nimrooz Newspaper

«هر بار كه جلوى آينه مى رفتم، از تصور اين كه با اين صورت و اندازه و شكل دماغ بيرون مى روم، احساس بدى داشتم. اصلا اعتماد به نفس نداشتم. بالاخره هم تصميمم را گرفتم. با وجود مخالفت پدر و مادرم دماغم را زير تيغ جراحى بردم.» اين ها را فرزانه مى گويد. او بيشتر از يكسال است كه دماغش را عمل كرده و از اين كارش هم راضى است.
دكتر محمد رضا يوشى، جراح پلاستيك و متخصص گوش و حلق و بينى، انواع عمل هاى پلاستيك را با عناوين زيبايى، درمانى و جراحى هاى مشترك، طبقه بندى مى كند. وى براى توضيح اين طبقه بندى مى گويد: «مثلا كسى كه چانه اش عقب است، امكان دارد با مشكل تنفسى مواجه باشد. همچنين برخى از عمل هاى بينى، به دليل وجود مشكلات تنفسى انجام مى شوند.»
دكتر يوشى، در ادامه انواع عمل هاى جراحى زيبايى بر روى صورت را بر مى شمارد: «كاشت مو كه مى تواند به دليل ريختگى يا سوختگى انجام شود؛ كشيدن پوست با استفاده از تزريق براى برطرف كردن چين و چروك صورت از جمله پيشانى؛ انجام عمل پلك كه به دليل افتادگى پلك انجام مى شود؛ عمل گونه و چانه؛ كشيدن پوست صورت و گردن و در نهايت عمل زيبايى يا درمانى- زيبايى بر روى بينى، عمل هائى هستند كه بر روى اجزاى مختلف صورت انجام مى شوند.»
جراحى بينى و خطر زشت تر شدن
فرزانه ۳۶ ساله، از جمله كسانى است كه دماغش را عمل كرد، فقط به اين دليل كه از حالت آن خوشش نمى آمد. او با وجود مخالفت ديگران، به خصوص خانواده اش، عمل زيبايى بينى انجام داد. خودش درباره عملش مى گويد: «الان اعتماد به نفس ام بالاتر رفته است. از خود عمل ام هم خيلى راضيم، خيلى طبيعى به نظر مى رسد و كسى باور نمى كند عمل كرده ام.»
براى كسانى كه عمل زيبايى انجام مى دهند، مهمترين دغدغه اين است كه جراحى باعث زيباتر شدن شان شود. براى بعضى ها، اين هم مهم است كه كسى متوجه نشود كه عمل كرده اند.
راحله ۳۲ ساله، عمل جراحى بينى اش را به ياد مى آورد كه در تابستان سال ۱۳۷۳ انجام داده بود: «بينى ام انحراف داشت و مى خواستم فقط اين مشكل را برطرف كنم. اما دوستان دانشگاهى و دبيرستانى ام تشويقم كردند، حالا كه زير تيغ جراحى مى روم، براى عمل زيبايى هم اقدام كنم. از اين مى ترسيدم كه بعد از جراحى، مشخص باشد كه عمل كرده ام. براى همين براى انجام جراحى ترديد داشتم.» البته او بعد از انجام عمل، از نتيجه كار راضى بود.
اما كسانى هم بوده اند كه براى زيبا شدن، هزينه و درد زيادى متحمل شده اند ولى نتيجه راضى كننده نبوده است. سارا، ۲۴ ساله، حكايت يكى از دوستانش را تعريف مى كند كه ۵ بار دماغش را عمل كرده است: «اوخودش دكتر بود و شايد به همين خاطر هربار، از نوع عمل انجام شده روى بينى اش ايراد مى گرفت. پس از سومين عمل، مشكل تنفسى پيدا كرد. بعداز عمل پنجم هم دكتر ها جوابش كردند و گفتند ديگر نمى شود به دماغت دست بزنيم. البته الان هنوز هم از فرم و حالت دماغش راضى نيست.»
پزشك خوب، هزينه مناسب
كسانى كه تن به عمل جراحى داده اند، براى انتخاب پزشك معالج خود، ملاك هاى مختلفى دارند. انتخاب پزشك كاركشته و هزينه مناسب عمل، از جمله اين ملاك هاست.
راحله با مراجعه به چند دكتر متخصص و بعد از اين كه تقريبا از انجام عمل جراحى بر روى بينى اش پشيمان شده بود، به توصيه يكى از دوستان دانشگاهى اش به پزشكى مراجعه مى كند كه مورد قبولش قرار مى گيرد. خودش ماجرا را اين گونه شرح مى دهد: «به دو تا دكتر مراجعه كردم كه در آن زمان، ۳۰۰. 000 تومان هزينه مى گرفتند. براى من هزينه بالايى محسوب مى شد. از طريق يكى از دوستانم به دكترى معرفى شدم كه بعد از ديدن آلبوم عكس هاى مربوط به عمل هاى جراحى اش و ديدن چند نمونه از عمل هائى كه انجام داده بود، به عنوان دكتر خودم انتخابش كردم. هزينه عملم حدود ۱۳۰. 000 تومان تمام شد.»
فرزانه هم براى پيدا كردن دكتر دلخواه خود، مسير مشابهى را طى كرده است: «به مطب دكترهاى زيادى مراجعه كردم. هزينه هايشان را مقايسه كردم وآخرى را با توجه به اين كه هزينه اش مناسب بود و تعريفش را هم از مريض هايش شنيده بودم، پسنديدم.»
هزينه هر عمل جراحى، يكى از مواردى است كه در تصميم گيرى افراد براى انتخاب پزشك مد نظر قرار مى گيرد.
فرزانه درباره هزينه عمل خود كه در دى ماه سال ۸۳ انجام داده بود، مى گويد: «در آن زمان دكترهايى بودند كه دو ميليون يا يك و نيم ميليون تومان قيمت داده بودند، اما من با ۶۰۰ هزار تومان بينى ام را عمل كردم.»
حالا اگر كسى باشد كه به دلايل مختلف ناچار شود بارها عمل جراحى بينى را انجام دهد، هزينه عملش كاملاً با ارقام بالا متفاوت خواهد شد. دختر عموى فرزانه، سال ۸۲ يك بار يك ميليون تومان و بار دوم ۴۰۰ هزار تومان خرج كرده بود و باز هم از نتيجه اش راضى نبود.
گاهى اين نارضايتى به اينجا ختم نمى شود و هزينه هاى هنگفت ترى را در بر مى گيرد. يكى از دوستان دبيرستانى سارا، ناچار شد براى عمل جراحى بينى اش به اسراييل برود و فقط براى رفت و برگشت و هزينه ويزا، ۱۲ ميليون تومان در سال ۱۳۷۵ خرج كرد. سارا درباره اين دوستش مى گويد: «به دكتر جراحش گفته بود كه مى خواهد دماغش قلمى، باريك و سربالا باشد. دكتر هم اين كار را انجام داده بود. دماغش آن قدر سربالا شده بود كه با مشكل جدى تنفسى مواجه شده بود و از نظر ظاهرى هم بسيار زشت شده بود. تنها، پزشك هاى اسراييلى بودند كه مى توانستند معالجه اش كنند. براى گرفتن ويزاى اسراييل به اسپانيا سفر كرد و با جراحى مشكلى، توانست حالت بينى اش را بر گرداند.»
هزينه ساير عمل هاى جراحى نيز بستگى به نوع آن و فرد مراجعه كننده دارد. زهرا ۴۵ ساله، كه به خاطر چين و چروك هاى صورتش تصميم دارد جراحى زيبايى انجام دهد، درباره اين عمل اش مى گويد: «كشيدن پوست صورت با تزريق آمپول انجام مى شود كه تا ۷ الى ۸ ماه به صورت موضعى، پوست را بى حس مى كند. به اين ترتيب فرد نمى تواند اخم كند و پوست صورتش جمع نمى شود. هزينه اين كار هم شامل دو بخش مى شود؛ آمپول بى حس كننده كه ۵۰. 000 تومان مى شود و تزريق آمپول كه ۱۰. 000 هزينه در بر دارد.»
تورج مكرمى، متخصص پوست و مو و زيبايى هم درباره هزينه هاى مربوط به كاشت مو توضيح مى دهد: «هر گره مو (تعدادى مو كه به هم چسبيده اند)، يك دلار، تقريبا معادل ۹۰۰ تومان هزينه مى برد. به اين ترتيب با در نظر گرفتن ميزان طاسى سر بين ۵۰۰ هزار تا ۲ ميليون تومان هزينه كاشت مو مى شود. با اين توضيح كه بيشتر از ۲۰۰۰ گره هم براى بيمار كاشته نمى شود.»
مشكلات بعد از عمل
آيا مشكلات بعد از عمل، آنهم عمل هاى زيبايى طبيعى است؟ دكتر محمد رضا يوشى، درباره خطرات بعد از عمل جراحى بينى معتقد است: «اگر عمل زيبايى با تعريف جديد باشد يعنى» عمل زيبايى بينى، با حفظ عملكرد «، خطرات آنهم به حداقل مى رسد. در اين رويكرد، ايجاد بينى معقول و منطقى مد نظر است. مثلا اگر بينى آن قدر كوچك شود كه تنفس را مختل كند، زيبايى، فايده اى ندارد. من اگر مراجعى خواسته نامعقولى داشته باشد، به چنين عملى دست نمى زنم.»
وى ميزان موفقيت خود در عمل هاى جراحى اش را مديون ۱۵ سال تجربه خود مى داند، اما اعتقاد دارد: «بخشى از موفقيت عمل جراحى، به خود بيمار و ويژگى هاى فيزيكى اش بر مى گردد. قدرت و اندازه غضروف و جهنده بودن يا نبودن آن، تأثير زيادى در نتيجه عمل دارد. با اين حال، تجربه دكتر معالج است كه مى تواند اين موارد را بهتر تشخيص دهد.»
دكتر تورج مكرمى، درباره اثرات منفى احتمالى جراحى كاشت مو مى گويد: «دو روش مختلف براى كاشت مو وجود دارد كه يكى جراحى محسوب مى شود و ديگرى نمى شود. هيچكدام از اين روش ها خطر جانبى ندارند. البته ممكن است در فاصله اى كه موهاى كاشته شده رشد مى كنند، ساير موهاى سر، كم پشت شوند و مثلا دو سال بعد، شخص، مجبور به كاشت دوباره شود، اما خطر ديگرى وى را تهديد نمى كند.»
وى درباره خطرات برداشتن موهاى زايد يا جوان كردن پوست با استفاده از ليزر نيز معتقد است: «ملتهب و گرم شدن پوست از اثرات طبيعى اين روش است كه با استفاده از كرم برطرف مى شود. مشكل، تنها براى افراد نادرى پيش مى آيد كه به ليزر حساسيت شديد دارند و گوشت اضافه در مى آورند.»
دكتر فريال فانيان، متخصص پوست وزيبايى نيز درباره مشكلات بعد از عمل زيبايى پوست مى گويد: «من خودم فقط چين و چروك هاى ميان ابرو و صورت را عمل مى كنم و كنار لب و دهان را انجام نمى دهم، چون جواب نمى دهد. درصورت انجام عمل بر روى كناره لب و دهان، بعد از مدتى پوست اين قسمت جمع مى شود و به صورت غده در مى آيد.»
اما مشكلات بعد از عمل هاى جراحى، گاه بسيار حاد تر از مواردى است كه در بالا اشاره شد. خانمى چهل ساله، كه براى برداشتن چربى هاى زايد شكمش، از محل اقامتش در اروپا به بيمارستانى در تهران مراجعه كرده بود، بعد از عمل به هوش نيامد و از دنيا رفت. آشناهايش مى گويند او از جوانى چاقى مفرط داشت و با رژيم غذايى نتوانسته بود آنرا برطرف كند، بنابراين عمل جراحى برايش لازم بود.
گرچه آمارهايى كه از ميزان مرگ و مير ناشى از عمل هاى جراحى زيبايى منتشر شده است، عدد دقيقى را در اختيار قرار نمى دهد، اما به طور قطع مى توان گفت برخى از اين عمل ها، مانند جراحى بر روى پوست و لاغرى، خطراتى بيشتر از ناراحتى هاى موضعى را مى توانند به دنبال داشته باشند.
زهرا، از يكى از آشنايانش تعريف مى كند كه «چربى هاى شكمش كهنه شده بود و با رژيم رفع نمى شد، ناچار بود به عمل جراحى تن دهد. بعد از عمل، دو ماه درد شديد داشت طورى كه گفته بود اگر مى دانستم اين قدر درد دارد هرگز اين كار را نمى كردم، حتى اگر شكمم سه برابر مقدار فعلى اش مى شد.»
طرفداران عمل هاى زيبايى
نمى توان به صراحت گفت كدام قشر از مردم ايران بيشتر به عمل هاى زيبايى اقبال نشان مى دهند. دكتر يوشى با اين كه نمى تواند آمارى از مراجعين خود بدهد، افزايش تعداد جراحان پلاستيك و زيبايى را دليلى بر استقبال مردم از اين عمل ها مى داند.
او درباره مراجعين خود مى گويد: «ميانگين سنى مراجعه كنندگان به مطب من بين ۱۶ تا ۳۰ سال است. بيشتر آن ها براى عمل بينى و عده اى هم براى عمل پلك مى آيند.»
وى با اين كه توسعه تكنولوژى در جراحى را دليل مهمى مى داند كه رغبت مردم به انجام اين عمل ها را بالا مى برد، درباره دليل مهمتر توجه مردم به اين كار مى گويد: «عمل جراحى زيبايى در همه جاى دنيا طرفداران زيادى پيدا كرده، چون به طور كلى توجه مردم به خودشان زياد شده است.»
تورج مكرمى، به طور متوسط هفته اى ۲ تا ۳ جراحى براى كاشت مو انجام مى دهد. وى درباره مراجعين خود براى زيبا كردن پوست با عمل ليزر نيز مى گويد: «خانم هاى جوان بيشتر براى از بين بردن موهاى زايد صورت و گردن و اخيراً موهاى دست و پا يا براى برداشتن خال ها مراجعه مى كنند. طى سال هاى اخير، آقايان هم براى برداشتن موهاى زايد پشت و سينه اقدام مى كنند. ميان سالان هم براى جوان تر كردن پوست از ليزر استفاده مى كنند. براى انجام عمل با ليزر، معمولا يك روز در هفته را وقت مى گذارم كه ۷ تا ۸ مراجعه كننده دارم.»
در تاريخ پزشكى، جراجى پلاستيك تقريبا يك پديده تازه است. جراحى پلاستيك در جريان جنگ جهانى اول و جراحى براى بازسازى صورت مجروحان شكل گرفت. براى ساليان متمادى جراحى پلاستيك يك اقدام پزشكى علنى نبود و ثروتمندان به طور مخفى نقايص ظاهرى خود را رفع مى كردند.
اما اكنون شمار متقاضيان جراحى زيبايى در بسيارى از كشورها از جمله كشورهاى پيشرفته مانند آمريكا به طور قابل ملاحظه اى افزايش يافته است. در ايران نيز هرچند تعليمات سنتى و مذهبى، اين گونه عمل هاى جراحى را جايز نمى دانند، اين پديده در ميان اقشار مختلف مردم و در سنين مختلف بشدت رواج يافته است.