دو روز پس از اعلام تأسيس نهاد حكومتى تازه اى با عنوان شوراى راهبردى روابط خارجى در ايران، كمال خرازى، وزير پيشين امورخارجه ايران كه به رياست اين شورا منصوب شده، كوشيده است به پرسشهايى كه در مورد دليل تشكيل شورا و حوزه عملكرد آن پديد آمده است پاسخ دهد.
شوراى راهبردى روابط خارجى با حكم آيت الله خامنه اى، رهبر جمهورى اسلامى تشكيل شده و اعضاى آن، كمال خرازى و على اكبر ولايتى، وزيران پيشين امورخارجه، على شمخانى وزير پيشين دفاع، محمد شريعتمدارى وزير پيشين بازرگانى و محمد حسين طارمى رئيس مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران هستند.
آيت الله خامنه اى در حكمى كه براى آقاى خرازى نوشته، هدف از تشكيل اين شورا را «كمك به تصميمگيريهاى كلان و جستجوى افقهاى نو در روابط خارجى جمهورى اسلامى و بهره مندى از نظرات نخبگان در اين عرصه» اعلام كرده اما در حالى كه بسيارى از آگاهان معتقدند كه سياست خارجى ايران دچار تعدد نهادهاى تصميمگيرى و مشورتى است، تشكيل نهاد تازه اى در اين دستگاه، پرسشها و گمانهايى براى تحليلگران ايجاد كرده است.
كمال خرازى، رئيس شوراى راهبردى روابط خارجى در گفتگوى اختصاصى با خبرگزارى جمهورى اسلامى گفته كه اين شورا براى جبران كمبود حلقه «راهبرد» در سياستگذارى روابط خارجى تأسيس شده است.
به گفته وى، آيت الله خامنه اى از مدتها قبل احساس مى كرده كه سياستهاى كلان نظام در عرصه روابط خارجى كه مجمع تشخيص مصلحت تدوين مى كند و به تصويب وى مى رساند، پس از آنكه به دستگاههاى اجرايى ابلاغ مى شود، اين دستگاهها فاقد راهبردى اند كه بر اساس آن، اين سياستها را اجرا كنند.
آن گونه كه آقاى خرازى توضيح داده، شوراى تحت رياست او قرار است ابعاد مختلف راهبرد روابط خارجى را كه شامل روابط سياسى، فرهنگى، اقتصادى، دفاعى، اطلاعاتى و غيره مى شود تنظيم و به آيت الله خامنه اى عرضه كند تا در صورت تصويب او، دستگاههاى اجرايى بر اساس اين راهبرد در عرصه روابط بين الملل هماهنگ عمل كنند.
وى امكان تداخل حوزه عملكرد شوراى راهبردى روابط خارجى با ديگر نهادها را رد كرده و گفته اين شورا وظيفه اجرايى ندارد و به عنوان نهادى مشورتى، صرفاً به طراحى راهبردها و ارائه آن به رهبر خواهد پرداخت كه مسئله هسته اى ايران نيز شامل فعاليتهاى شورا خواهد شد.
بر اساس اظهارات آقاى خرازى، شوراى راهبردى روابط خارجى اين امكان را براى آيت الله خامنه اى فراهم خواهد آورد كه حضور محسوسترى در عرصه سياست خارجى كشورش داشته باشد.
رهبر ايران معمولاً خواسته هاى خود در زمينه سياست خارجى را به طور غيرمستقيم اعمال مى كرده اما با توجه به توضيحات كمال خرازى، وى از اين پس ممكن است شخصاً دستورهاى به دستگاههاى اجرايى در زمينه سياست خارجى ابلاغ كند.
تازه ترين اظهارنظر آيت الله خامنه اى در زمينه سياست خارجى، بى فايده خواندن مذاكره با آمريكاست كه به باور تحليلگران مى تواند مناقشه هسته اى ايران را با مشكلات جديدى روبرو كند و جامعه جهانى را در باره مواضع واقعى جمهورى اسلامى با سردرگمى مواجه سازد.
رهبر ايران در حالى مذاكره با آمريكا را بى فايده خوانده كه مقامات ديگر جمهورى اسلامى از پيشنهاد آمريكا براى مذاكره مستقيم استقبال كرده اند و تنها گفته اند كه اين گفتگوها بايد بدون شرط صورت گيرد.
آيت الله خامنه اى افرادى را براى عضويت در شوراى راهبردى روابط خارجى تعيين كرده كه به باور آگاهان حتى با وجود در دست داشتن سمتهايى چون وزارت امورخارجه هيچگاه از تصميم گيرندگان اصلى در سياست خارجى نبوده اند و از سوى ديگر، به عنوان افرادى كه داراى تجربه پژوهش و نظريه پردازى در سياست خارجى باشند نيز شناخته نشده اند.