يك ماه قبل روزنامه هاى كشور در تحليل چرايى حوادث پيش آمده در دانشگاه تهران از بازنشسته كردن شش استاد دانشكده حقوق اين دانشگاه نوشتند و اعتراضات دانشجويى به اين تصميم را با عنوان «موج بازنشستگى اساتيد» منعكس كردند. عنوانى كه چندان خوشايند مديريت دانشگاه تهران قرار نگرفت و بر اين اساس آيت الله عميدزنجانى وقتى درروزهاى قبل مقابل خبرنگاران ايستاد از شيوه اطلاع رسانى مطبوعات درقضاياى دانشگاه تحت امرش گله كرد.
اگرچه مديريت دانشگاه تهران از كاربرد واژه «موج بازنشستگى اساتيد» براى انعكاس اتفاقات رخ داده در دانشكده حقوق و علوم سياسى اين دانشگاه گلايه كرد اما خود در نشست خبرى اخير از بازنشستگى ۴۰ استاد دانشگاه تهران به حكم قانون خبر داد. به اين ترتيب اگر پيشتر كاربرد اين واژه انتقاد اين رئيس دانشگاه را به دنبال مى آورد اما او اكنون ديگر نبايد منتقد اطلاع رسانى مطبوعات شود چه آنكه بر خروج اجبارى و يكباره ۴۰ تن از اساتيد قديمى از دانشگاه تهران نمى توان به راحتى چشم بربست و در سكوت خروج اساتيد بازنشسته از دانشگاه را شاهد بود.
عميد زنجانى خود به درستى بازنشستگى اساتيد را «مرگ پيش رس» آنان خواند و البته از هديه كردن اين سوغات بر آنان اظهار تاسفى نكرد تا يادآور شود كه «به حكم قانون» تن به بازنشستگى «ياران ديروزى و دوستان امروزى» خويش داده است. اما پس از مرور داستان تعامل حكومت با نخبگان و اساتيد دانشگاه است كه درمى يابيم بار ديگر دوره بى مهرى با نخبگان آغاز شده است. از انقلاب فرهنگى كه بگذريم دانشگاه تهران در دهه ۷۰ با چندتن از اساتيد خويش وداع كرد. كسانى همچون ناصر كاتوزيان، سيدجواد طباطبايى و عبدالكريم سروش كه تنها جرمشان دگرانديشى بود از دانشگاه تهران اخراج شدند تا ديگران تاوان دگرانديشى در مقابل شيوه هاى رسمى حكومت را به چشم ببينند و در سكوت تنها به ورود و خروج در كلاس هاى درس اكتفا كنند.
به اين ترتيب گويى بار ديگر. در روزهايى كه نغمه بى مهرى در دولت اصولگرا با نخبگان و دانشگاهيان از هركنار به گوش مى رسد، دوره جديد وداع اساتيد با دانشگاه فرارسيده است. دوره اى كه اگرچه آتش آن اول بار از دانشگاه علامه زبانه كشيد اما در دانشگاه تهران به عنوان مادر دانشگاه هاى كشور شعله ور شده است. در اين ميان يك اصل خودنمايى مى كند و آن اينكه عملى شدن اين اقدام در دانشگاه تهران بى شك آغاز موج بازنشستگى در دانشگاه هاى ديگر كشور را به همراه خواهد داشت. در روزهايى كه دلمردگى و ياس بيش از هرزمان ديگرى بر دانشجويان و بدنه دانشگاه حاكم شده است ديگر نمى توان اميدى به تغيير وضعيت موجود بست و بايد شاهد خالى شدن دانشگاه ها از اساتيدى شد كه دانش را به اين مكان هاى فرهنگى هديه كرده اند.
اگر عميد زنجانى اكنون در مقابل خبرنگاران مى ايستد و براى توجيه تصميم خود اين چنين دليل مى آورد كه: «اينكه دانشگاه تهران را در يك نفر خلاصه كنند، تجليل اساتيد نيست بلكه تحقير دانشگاه است. رفتن چند استاد به معناى پايان يافتن عمر دانشگاه نيست، ما معتقديم كه همه رفتنى هستيم ولى دانشگاه تهران ماندنى است.» شايد از اين پاسخ چندان استقبال نكند كه دانشگاه بدون حاملان دانش كه همان اساتيد هستند به مكانى عادى تبديل مى شود و ديگر نيازى يست كه ديگران تصميم به تحقير دانشگاه بگيرند كه دانشگاه خود مكانى تهى شده از دانش را به تصوير مى كشد. به آيت الله عميد زنجانى بايد گفت: اين درست است كه با رفتن چند نفر عمر دانشگاه پايان نمى يابد اما عمر دانش آموزى است كه با رفتن هر وارث دانشى كوتاه تر شده و فاجعه زمانى است كه اين وارثان علم به مهاجرانى موفق در دانشگاه هاى ديارى ديگر تبديل شوند و دانشجويان ايرانى با حسرت به تريبونى بنگرند كه تا سالى پيشتر صداهايى اينك دور، از پشت آنها شنيده مى شد.
دانشگاه ۷۰ ساله تهران تاكنون اساتيد زيادى را از دست داده و به دست آورده است. اما وداع يكباره با ۴۰ استاد اتفاقى بديع است كه تنها از بى مهرى دولت اصولگرا با نخبگان ناشى مى شود. اتفاقى كه قطعا دير يا زود گريبان ديگر دانشگاه هاى كشور را نيز خواهد گرفت. اما گويى دلمردگى عمومى نخبگان مانعى است در برابر اعتراض ها و وسيله اى است براى پيش بردن خواسته هاى مديران جديد دانشگاه ها در اين فضا است كه ۴۰ استاد دانشگاه تهران اكنون با حسرت و در سكوت از دانشگاه خارج مى شوند و كسى فرياد درونى آنان را نمى شنود كه مى گويند: خداحافظ دانشگاه.