محمود فاضلى: يكى از رسوم ناپسند دوره قاجاريه به مزايده گذاشتن مقامات و مشاغل حساس از سوى سلاطين بود و از كسانى كه داوطلب وزارت، استاندارى و غيره بودند مبلغى به عنوان «پيشكش» مطالبه و وصول مى كردند. وزرا و حكام جديدالانتصاب موظف بودند با تقديم يك هديه گرانبها كه آن را «دم جا» مى گفتند رضايت خاطر او را فراهم كنند. آصف الدوله كه نام اصلى اش غلامرضا شاهسون است علاوه بر مبلغ معتنابهى كه على الرسم به عنوان پيشكش به ناصرالدين شاه تقديم كرد باغ قيطريه تجريش يكى از مستغلات خود را نيز به ميرزا اهدا نمود و روانه خراسان شد! وى پس از مدت كوتاهى از خراسان احضار و در سال ۱۳۱۵ براى بار ديگر به حكمرانى كرمان و بلوچستان انتخاب گرديد و به او مأموريت داده شد تا با عده اى سرباز و مهمات به منظور سركوب اشرار روانه بلوچستان شود.
دومين مأموريت آصف الدوله در كرمان مجدداً به مانند بار اول مصادف با خشكسالى و قحطى مى شود و مردم بم و سيرجان شروع به تعرض مى كنند و دولت ناچاراً او را به مركز احضار مى نمايد. وى در مأموريت دومش در خراسان، با استفاده از تجربيات گذشته رعاياى خراسان و موديان مالياتى را تحت فشار قرار داد تا بتواند مطالبات دولت را وصول و حقوق و وظيفه مستمرى خواران را تاديه كند كه البته با نارضايتى مردم روبه رو شد. شيخ محمد ناظم الاسلام كرمانى درباره شخصيت وى مى گويد: «آصف الدوله اظهار تقدس مى كرد و نوشابه الكلى نمى نوشيد اما از ارتكاب پاره اى از اعمال منافى عفت ابا نداشت. در هر كجا كه به حكومت مى رفت گندم و ارزاق مورد احتياج مردم را احتكار مى كرد.» در زمان حكومت وى در مشهد انقلابى برپا شد و جمعى در صحن حضرت رضا بست نشستند. مظالم آصف الدوله در اين مأموريت چنان توسعه پيدا كرد كه آزاديخواهان تهران را به هيجان آورد. تعديات والى خراسان و اعمال جابرانه و نارواى او در همه محافل پايتخت نقل مجلس شد. مى گويند رعاياى قوچان در اثر فشار و سختگيرى مأمورين آصف الدوله چنان به ستوه آمدند كه ناچار دخترهاى خردسال خود را به مبلغ ناچيزى به تركمانان فروختند تا بتوانند مطامع والى خراسان را تامين و ماليات هاى مورد مطالبه را تاديه كنند. تقى زاده معتقد بود كه تعديات آصف الدوله حاكم خراسان و موضوع فروش دختران قوچانى به تركمانان بود كه مردم را به مبارزه و ضديت با استبداد تحريك كرد و سبب انفجار انقلاب شد. در جلسه اى از سوى چند تن از نمايندگان از جمله تقى زاده موضوع آصف الدوله و تخلفات و تعديات او مطرح شده و لزوم عزل وى مورد تأكيد قرار مى گيرد. وى نيز طى تلگرافى به مجلس شوراى ملى نسبت هائى كه به وى داده شده بود را تكذيب مى كند. وكلاى مجلس مجدداً موضوع فروش دختران قوچانى را مطرح مى كنند و خواستار خريدارى مجدد آنان و بركنارى از سمتش و مجازات وى مى شوند. آصف الدوله معزول شده و سپس وى را به تهران آورده و به عدليه سپردند. ديرى نگذشت كه وى در زمره رجالى ديده شد كه در مجلس شوراى ملى سوگند ياد مى كرد! در ميان ناباورى در كابينه ناصرالملك وزير داخله شد. وكلاى مجلس كه از انتخاب وى خشمگين شده بودند به احترام ناصرالملك هيچ نگفتند.
در كابينه ابوالقاسم خان ناصرالملك، حسين قلى خان نظام السلطنه از طرف شاه مأمور تشكيل كابينه شد و آصف الدوله مجدداً وزارت داخله را به عهده گرفت. پس از استيضاح وى در مجلس و عدم رأى اعتماد نمايندگان به وى ناچار شد كه به صورت ظاهرى با درباريان قطع رابطه كند و به مشروطه خواهان بپيوندد. پس از روى كار آمدن كابينه احمدخان مشيرالسلطنه، آصف الدوله به استاندارى فارس انتخاب شد. استانى كه البته با هرج و مرج بسيارى روبه رو بود. آصف الدوله پس از مشاهده اين وضع اسفناك، به فكر چاره جويى افتاده و چون احساس كرد سرانجام پيروزى با مشروطه طلبان خواهد بود با آزاديخواهان فارس سازش كرد و خاطرنشان كرد كه قبلاً هميشه متمايل به مشروطه و طرفدار حكومات پارلمانى بوده است. درحالى كه گروهى از همعصران وى معتقد بودند «آصف الدوله مردى سفاك و عامى بود. وقتى به حكومت فارس رسيد، مشروطه خواهان را تارومار كرد و زير فشار گذاشت.»

ميرزا آقاخان كرمانى در انتقاد به ناصرالدين شاه شعر زير را خطاب به وى سروده است:
به كار رعيت نپرداخت هيچ
پرستيد گه گربه، گاهى «مليچ»
درين مدت سال پنجاه باز
كه بر تخت مى زيست با عز و ناز
همه جان مردم از او شد غمى
به هر شعبه از ملك آمد كمى
خزينه تهى گشت و ملت گدا
ز بيداد او دست ها بر خدا
همه ملك ايران از او شد به باد
به خاك آمد آن افسر كيقباد