در حالى كه روزنامه ايران، يكى از مهمترين نشريات چاپ تهران به دنبال چاپ كاريكاتورى كه منجر به نا آرامى قومى در ايران شد بيست روز است در توقيف به سر مى برد، روزنامه شرق نيز كه از نشريات پرخواننده ايرانى به شمار مى رود، با اتهام ايجاد اختلاف بين اقشار جامعه از طريق طرح مسائل نژادى و قومى مواجه شده و دچار پيگرد قانونى گرديده است.
هيأت نظارت بر مطبوعات ايران مقاله اى را كه چهارشنبه گذشته (هفدهم خرداد) درباره ستارخان، يكى از رهبران انقلاب مشروطيت ايران در روزنامه شرق چاپ شده بود مشمول بند چهارم ماده ششم قانون مطبوعات ايران دانسته كه انتشار مطالبى را كه از طريق طرح مسائل نژادى و قومى بين اقشار جامعه اختلاف ايجاد كند ممنوع ساخته است.
اين هيأت روزنامه شرق را متخلف دانسته و به دادگاه معرفى كرده است.
روزنامه شرق در سلسله مطالبى كه به مناسبت يكصدمين سالگرد انقلاب مشروطيت ايران چاپ مى كند مقاله اى به قلم احسان رشيدى، يكى از نويسندگان اين روزنامه، درباره ستارخان چاپ كرده است كه پس از به توپ بسته شدن مجلس شوراى ملى به دستور محمدعلى شاه قاجار رهبرى گروهى را به عهده داشت كه تحت عنوان مجاهدين از آذربايجان بسوى تهران حركت كردند و همراه با مجاهدينى كه از ديگر نقاط ايران آمده بودند، مشروطيت را بار ديگر برقرار ساختند.
مقاله اى كه در روزنامه شرق چاپ شده عمدتاً برگرفته از كتابهاى شرح حال رجال ايران، نوشته مهدى بامداد، تاريخ مشروطه ايران نوشته احمد كسروى و رهبران مشروطه احمد صفائى است كه از معتبرترين منابع تاريخ مشروطيت به شمار مى روند و در مقاله، اظهارنظر يا موضوعى كه نويسنده به مطالب اين كتابها درباره ستارخان افزوده باشد به چشم نمى خورد.
در مقاله روزنامه علاوه بر شرح فعاليتهاى ستارخان و نقش او در پايدارى نظام مشروطه در ايران، به نقل از كتابهايى كه به عنوان منبع ذكر شده اند آمده كه ستارخان مردى عامى و كاملاً بيسواد و لوطى مشرب بوده مدتى براى امرار معاش راهزنى مى كرده، هر چند به زيارت آرامگاههاى امامان شيعه در عراق نيز رفته و توبه كرده است.
نويسنده مقاله روزنامه شرق همچنين از قول ادوارد براون، نويسنده كتاب انقلاب ايران از اشتباهاتى ياد كرده كه ستارخان پس از دوران انقلاب مشروطه مرتكب شده و به قول نويسنده، از كاميابى به رسوايى سقوط كرده است.
با توجه به اينكه ستارخان اهل آذربايجان بوده، به نظر مى رسد هيأت نظارت بر مطبوعات ايران انتشار مطلبى را كه انتقاداتى نسبت به وى در آن مطرح شده باشد، عامل تفرقه قومى تشخيص داده و مستحق پيگرد قانونى دانسته است.
اين در حالى است كه محتواى اين مقاله دهها سال است كه در كتب معتبر تاريخى نقل و منتشر مى شود و تاكنون اعتراضى نسبت به اين مطالب كه باعث اختلاف قومى شود گزارش نشده است.
به نظر مى رسد از جمله عواملى كه باعث برخورد هيأت نظارت بر مطبوعات با روزنامه شرق شده، همزمانى چاپ مقاله اين روزنامه درباره يكى از چهره هاى نامدار آذربايجانى با روزهايى باشد كه آذربايجان ايران بتازگى از گردوغبار گسترده ترين نا آرامى قومى خود طى شصت سال اخير بيرون آمده است و مقامهاى ايرانى نگرانند كه چاپ مطالب حساسيت برانگيز در مطبوعات بار ديگر بهانه اى براى راه افتادن نا آرامى قومى تازه اى شود.
در همان روزى كه هيأت نظارت بر مطبوعات مقاله روزنامه شرق درباره ستارخان را عامل اختلاف قومى دانسته و به دادگاه معرفى كرده، اين روزنامه سرمقاله اصلى خود را به ستارخان اختصاص داده و مقاله اى ستايش آميز نسبت به ستارخان چاپ كرده است.
در اين مقاله كه در شماره دوشنبه دوازدهم ژوئن (۲۲ خرداد) اين روزنامه و به قلم مهدى غنى، از روزنامه نگاران و فعالان ملى مذهبى نوشته شده، تأكيد شده است كه ستارخان، شخصيتى وفادار و پايبند به منافع ملى و ميهن دوستى بوده كه اگر تلاشهاى او و يار همراهش باقر خان نبود از مشروطه و مجلس خبرى نبود، «سردارى ملى كه با مرگ غريبوار خود گوشه تلخى از ناجوانمرديهاى تاريخ گذشته را به نمايش گذاشت» .