با دستگيرى تعداد زيادى از فعالين دانشجويى، سناريوى برخورد گسترده با دانشجويان و تشكل هاى دانشجويى در دستور كار نهادهاى شبه نظامى در دانشگاه و نهادهاى امنيتى و انتظامى در خارج از دانشگاه قرار گرفت. بر اساس اطلاعات رسيده از تهران، پيمان پيران، فريد هاشمى، پوريا نعمت اللهى، ياشار قادر، آرش قلى زاده، فرزاد خجسته نيا، هومن كاظميان، اميد عباسقلى زاده و عابد توانچه از جمله دانشجويانى بودند كه ديروز در مقابل دانشگاه هاى مختلف تهران توسط مأمورين امنيتى دستگير و روانه بازداشتگاه هاى بى نام شدند.
در پى ناآرامى ها و تجمعاتى در داخل دانشگاههاى امير كبير، تهران، كوى دانشگاه و چند دانشگاه ديگر در شهرستانها از جمله صنعتى سهند تبريز، تعدادى از دانشجويان تحت تعقيب قرار گرفتند. گزارش هاى خبرگزارى ها و نهادهاى حقوق بشرى نشان مى دهد كه برخورد با دانشجويان و كنترل فضاى دانشگاه به صورت برنامه ريزى شده در دستور كار نهادهاى امنيتى است. گفته مى شود وزارت علوم و روساى دانشگاهها موظف شده اند كه در اين راه همكارى هاى لازم را به عمل آورند. به همين منظور تلاش مى شود تا با اتهامات جديد و انگ زنى به دانشجويان، روند امنيتى كردن دانشگاهها سرعت بيابد.
در همين ارتباط خبر گزارى ايلنا به نقل از يك مقام مسئول در دانشگاه تهران نوشت: «طيف هاى سكولار و ليبرال دانشگاه با برنامه هائى از قبل تعيين شده و همسو با جريانات خارج از كشور به منظور ايجاد تشويش و ناآرامى در جامعه و محيط هاى دانشگاهى سعى دارند از پتانسيل دانشجويان براى اغراض سياسى خود استفاده كنند».
روز شنبه ۶ خرداد ،۱۳۸۵ در جريان سومين تجمع دانشجويان دانشگاه تهران در چند روز گذشته، كه با خواست هائى مانند اعتراض به فضاى امنيتى در دانشگاه، اخراج و بازخريد اساتيد دانشگاه، استعفاى رئيس دانشگاه، آزادى فعاليت تشكل هاى دانشجويى و لغو احضارهاى بى رويه دانشجويان به كميته انضباطى برگزار شده بود، تعدادى از نيروهاى شبه نظامى و بسيج دانشجوئى به موازات تجمع دانشجويان دست به اقداماتى تهديد زدند. يك سايت خبرى گزارش داد بيش از ۲۰۰ نفر از نيروهاى لباس شخصى در حالى كه مسلح به سلاح سرد هستند از ساعت ۸ صبح ديروز وارد دانشكده حقوق شدند و با چسبانيدن عكس فعالان دانشجويى بر روى ديوارهاى دانشكده به دنبال اين دانشجويان گشتند. نيروهاى لباس شخصى مدام فرياد مى كشيدند اينجا پادگان است. تا بحال دو نفر از فعالان دانشجويى توسط اين عوامل به شدت مضروب شده اند.
متعاقب اين تجمع مسوول بسيج دانشجويى دانشگاه تهران و علوم پزشكى در گفت وگو با «ايلنا» گفت: «از همه كسانى كه به شان و حرمت دانشگاه توهين كرده اند، به هيأت نظارت دانشگاه شكايت خواهيم كرد.» وى افزود: «از مسوولين وزارت علوم مى خواهيم هر چه سريع تر به وضعيت اين اخلال گران رسيدگى كنند، زيرا امروز بر همه آشكار شده است كه هدف اين افراد پيگيرى مطالبات دانشجويى و تكريم جايگاه اساتيد و مقام علم و دانشگاه و دانشجو نيست». على رمضانى، دانشجوى بسيجى همچنين گفت: «نمايشگاهى از عكس هاى حمله كنندگان به نمايشگاه شهدا در معرض ديد تجمع كنندگان قرار گرفت.»
ورود نيروهاى امنيتى نظامى
با اينكه فرماندهان نبروى انتظامى بارها تأكيد كرده اند كه مأموران ناجا وارد كوى دانشگاه و ديگر اماكن دانشجوئى نشده اند اما محافل دانشجوئى اين اخبار را تكذيب و ادعا مى كنند نيروهاى انتظامى در قالب لباس شخصى ها وارد دانشگاهها مى شوند. دانشجويان اعلام كرده اند كه در جريان تظاهرات سه شنبه گذشته در كوى دانشگاه تعداد قابل توجهى از لباس شخصى ها وارد كوى شدند و همان ها نقش موثرى در درگيرى ها داشتند.
وحيدرضا معصومى، دبير شوراى صنفى كوى دانشگاه تهران يك روز پس از حادثه كوى دانشگاه، در گفت و گو با خبرنگار ايلنا گفت: «در ادامه تظاهرات در كوى، دانشجويان با دخالت نيروى انتظامى روبرو شدند و درگيريهايى بين دو طرف روى داد.» وى با بيان اين مطلب كه دانشجويان كوى و دانشجويان پزشكى با شكستن در حائل بين دو منطقه به هم پيوستند و به اين ترتيب تعداد آنان افزايش يافت، اضافه كرد: «از ساعت ۷ صبح امروز گروهى از لباس شخصى ها وارد كوى دانشگاه شده اند.» معصومى اعتراض دانشجويان به مسائل صنفى، قضاياى پيش آمده در تبريز و اتفاقات دانشكده حقوق را دليل تجمع در كوى دانشگاه دانست.
عبدالله مومنى عضو سابق شوراى مركزى دفتر تحكيم وحدت نيز خبر ورود لباس شخصى ها به داخل كوى دانشگاه را تأييد كرد و در گفتگو با خبرگزارى رويترز گفت: «بيش از ۲۰۰۰ نفر از دانشجويان سه شنبه شب در كوى دانشگاه تهران تجمع كردند كه ۲۰ نفر از اين افراد بوسيله نيروهاى لباس شخصى كه به داخل كوى وارد شده بودند بازداشت شده اند.»
خبرنامه اميركبير نيز روز شنبه ۶ خرداد، خبر از حضور ۱۰۰ سرباز درساعت ۱۰ صبح در اين دانشگاه داد و نوشت: «به نظر مى رسد اين اقدام در راستاى امنيتى و پليسى كردن فضاى دانشگاه باشد.» شايان ذكر است كه ديروز سربازان نيروى انتظامى و يگان ضد شورش نيز در بيرون دانشگاه و در پشت مدرسه البرز مستقر شده بودند تا در صورت لزوم وارد دانشگاه شوند.
حضور نهاد نمايندگى
نهاد نمايندگى ولى فقيه در دانشگاهها از ديگر نهادهايى است كه حضورش در دانشگاهها مورد اعتراض دانشجويان است. اين نهاد اخيراً در هماهنگى با نهادهاى امنيتى، در امور دانشجويان دخالت و تلاش مى كند مانع فعاليت هاى آزاد تشكل هاى دانشجويى شود.
به همين دليل روز شنبه، انجمن اسلامى دانشجويان دانشگاه صنعتى اميركبير در نامه اى به نهاد نمايندگى رهبرى در دانشگاه هاى كشور نوشت كه قرار نبوده است نهاد نمايندگى در دانشگاه ها همچون تشكلى در عرض ديگر تشكل هاى دانشجويى عمل نمايد. در بخشى از اين نامه آمده است: «عملكرد مديران فرهنگى فعلى دانشگاه صنعتى اميركبير كه منتسب به نهاد نمايندگى و تحت امر مسوولان فعلى اين نهاد مى باشند باعث بروز اعتراضات گسترده اى از جانب دانشجويان گرديده است. محدودكردن فعاليت كانون هاى فرهنگى هنرى و توزيع ناعادلانه امكانات ميان برخى از كانون ها، اعمال سياستهاى نادرست در امورفرهنگى خوابگاه هاى دانشجويى و نيز افزايش محدوديت بر سر راه فعاليت نشريات مستقل دانشجويى از اين جمله اند. رفتار و كردار مسوول و معاون نهاد نمايندگى در مسجد دانشگاه صنعتى اميركبير شبهه جدى درباب خروج آنها از دايره عدالت و انصاف را به وجودآورده است. نمونه اش را مى توان به حمايت و ميدان دادن مسوولين آن نهاد به افرادى ذكر كرد كه در اين ساليان بارها و بارها در جهت اغراض سياسى، صحن مسجد دانشگاه را انحصارى گروه خود قلمداد كرده و آن ساحت محترم را به تريبونى جهت انواع تهمت پراكنى و فتنه انگيزى عليه اعضاى انجمن اسلامى و ديگر نمازگزاران غيرهم فكر تبديل نموده اند. لازم به ذكر است كه در دهه چهل توسط آيت الله طالقانى براى محل محراب مسجد دانشگاه صنعتى اميركبير صيغه مسجد جارى شده است.»
در پى انتشار اين نامه، بيژن پوريوسفى فعال دانشجويى در دانشگاه پلى تكنيك [امير كبير] در مصاحبه با راديو فردا گفت: «بعد از روى كار آمدن دولت آقاى احمدى نژاد فشارهاى فرهنگى اجتماعى به دانشجويان وارد شد و اين در ذهن دانشجويان سنگينى مى كرد و در آخرين اتفاق سعى كردند انتخابات انجمن اسلامى پلى تكنيك را لغو كنند، زيرا اين تنها نهاد سياسى دانشجويى است كه داخل دانشگاه ها صداى خواسته هاى دانشجويان است و اين باعث شد خشم دانشجويان فوران كند.» بيژن پوريوسفى مى افزايد: «انتقادها و حملات عليه انجمن اسلامى، هماهنگ شده و از خارج صورت مى گيرد، زيرا هميشه انجمن اسلامى پلى تكنيك خواسته هاى جديد و مدرن را وارد جامعه دانشجويى مى كرد.»
بازداشت و محدوديت
صبح روز يكشنبه، و تنها يك روز پس از انتشار نامه سرگشاده انجمن اسلامى دانشجويان دانشگاه صنعتى اميركبير نامه اى به نهاد نمايندگى رهبرى در دانشگاه هاى كشور، ياشار قاجار دبير انجمن دانشجويان پلى تكنيك توسط نيروهاى امنيتى بازداشت شد. نشريه دانشجويى واژه در اين باره نوشت: «نيروهاى لباس شخصى كه درب خوابگاه كمين كرده بودند به محض خروج ياشار قاجار مبادرت به بازداشت وى كردند.» دبير انجمن اسلامى پلى تكنيك توسط يك پيكان سفيد ربوده شد.
بازداشت ياشار قاجار موجب شد تا دانشجويان پلى تكنيك درتجمع ديروز خود در مقابل آمفى تئاتر مركزى دانشگاه پلاكارهايى با مضمون «ياشار را آزاد كنيد» در دست بگيرند. اما نه تنها ياشار آزاد نشد، كه دستگيرى ها گسترش يافت. پويا هيبت اللهى از فعالان دانشجويى در دانشگاه تهران، هنگامى كه قصد داشت كوى دانشگاه تهران را ترك كند بازداشت شد. سايت خبرى سازمان ادوار تحكيم اين بازداشت را در پى ناآرامى هاى چند روز گذشته در سطح دانشگاه ها ارزيابى كرد. اين سايت نوشت: «پويا هيبت اللهى توسط تعدادى از نيروهاى لباس شخصى كه به سلاح گرم مسلح بودند بازداشت و به مكان نامعلومى منتقل شد».
تهران همچنين در روز گذشته شاهد بازداشت تعداد ديگرى از دانشجويان بود: عابد توانچه، عضو شوراى مركزى دانشگاه امير كبير كه از صبح ناپديد شده است. فريد هاشمى، هومن كاظميان، پيمان پيران و. . در جريان تجمع دانشجويان ترك زبان در مقابل مجلس نيز دانشجويان ديگرى دستگير شدند كه اسامى برخى از آنها به نقل از كميته دانشجويى گزارشگران حقوق بشر به اين شرح است: رامين صديقى، هجر سلطانى، زهره مظلومى، صدرالدين موسوى، فرانك فرشباف، يوروش على بيلى و حيدر شادى
گزارش ديگرى حاكى است كه مأموران امنيتى عصر روز پنجشنبه گذشته ۴ خرداد، سجاد نيكنام دبير انجمن اسلامى دانشگاه اروميه را بازداشت كرده اند. مأموران اداره اطلاعات در غياب وى منزل مسكونى او را مورد تفتيش قرار دادند و برخى از لوازم شخصى وى را با خود بردند. آنها در تماس بعدى با خانواده نيكنام از آنان خواستند تا سجاد نيكنام بعدازظهر همان روز خود را به ستاد خبرى اطلاعات معرفى كند. ناصر سبحانى مسئول روابط عمومى انجمن اسلامى دانشگاه اروميه در اين رابطه به ادوار نيوز گفت: «پس از مراجعه سجاد نيكنام به اداره اطلاعات اروميه، وى بازداشت و تاكنون در محل اداره اطلاعات به سر مى برد.»
تعليق و تعطيل
در طى روزهاى گذشته روند برخورد با دانشجويان تداوم داشته است. گزارش هاى ايلنا خبر از تعليق فعاليت انجمن اسلامى دانشجويان دانشگاه علوم پزشكى كرمانشاه و انجمن اسلامى دانشكده اقتصادى و علوم ادارى سيستان و بلوچستان مى دهد.
به دنبال همين ماجراها، سلمان سيما، دانشجوى دانشگاه آزاد واحد تهران جنوب از سوى كميته انضباطى سازمان مركزى دانشگاه آزاد، به يك ترم تعليق از تحصيل و يك ترم تبعيد به واحد كرج محكوم شد. روز چهارشنبه گذشته سوم خرداد، مهدى حسن زاده مدير مسئول نشريه توقيف شده «عبور» دانشگاه رازى كرمانشاه هم در منزلش بازداشت شد. مأموران قصد بازداشت محسن الموتى ديگر دانشجوى اين دانشگاه و مدير مسئول نشريه دانشجويى بشارت نيز روز پنجشنبه بازداشت شد. هفته گذشته دو فعال دانشجويى در تبريز و مراغه به نام هاى هاشم ميرزاده و ياشار حكاك پور هم بازداشت شده بودند.
بازداشت دانشجويان در حالى صورت مى گيرد كه آنها خواست هاى قانونى خود را از راه هاى قانونى به مسئولان ذيربط اعلام داشته اند. در حال حاضر تعدادى از فعالان دانشجويى كه در تيرماه ۱۳۷۸ و پس از آن دستگير شده اند، همچنان در زندان به سر مى برند. اين در حالى است كه رئيس قوه قضائيه سال گذشته وعده داده بود همه دانشجويان از زندان آزاد شوند.
ريشه اعتراضات
دانشجويان دانشگاههاى تهران كه طى هفته گذشته چندين بار دست به اعتراض و تجمع زده اند، ظاهرا همچنان قصد دارند حركت هاى اعتراضى خود را دنبال كنند. تجمع روز گذشته و روز شنبه اين هفته در دانشگاه تهران تداوم اعتراضات قبلى دانشجويان دانشگاه تهران تحت عنوان «دانشگاه پادگان نيست» است كه به نوعى با اعتراضات ديگر دانشگاهها از جمله دانشگاه امير كبير و دانشجويان آذربايجانى پيوند مى خورد.
در دانشگاه تهران اقدامات رئيس جديد اين دانشگاه، عباسعلى عميد زنجانى و در دانشگاه امير كبير اقدامات نهاد نمايندگى ولى فقيه شديدا مورد اعتراض قرار گرفته است.
نهاد نمايندگى ولى فقيه در دانشگاه امير كبير مانع فعاليت هاى دانشجويان مى شود. يكى از مسئولان اين نهاد چند روز پيش در پاسخ به دانشجويان معترض گفته بود اعضاى انجمن به اسلام و ولايت فقيه اعتقاد ندارند لذا اين انجمن غيرقانونى است و بساط آن بايستى برچيده شود.
خبرگزارى ايسنا هم سه شنبه هفته گذشته پس از برگزارى تجمع دانشجويان، در گزارشى علت تجمع دانشجويان را اعتراض به «دخالت برخى نهادهاى حاضر در دانشگاه و بسيج دانشجويى در انتخابات انجمن اسلامى دانشجويان اين دانشگاه» عنوان كرد.
همچنين روابط عمومى انجمن اسلامى دانشگاه اميركبير پنجشنبه ۴ خرداد در اطلاعيه اى مى نويسد: «مسوول نهاد رهبرى، جناب آقاى حجه السلام ميراحمدى بين دو نماز ظهر و عصر در تاريخ چهارشنبه ۳ خرداد ،۸۵ نكاتى را بيان كردند كه غير مستقيماً افترا به اعضاى انجمن اسلامى دانشجويان محسوب مى شود. ايشان با اشاره به تصميم هيأت نظارت بر تشكل ها در مورد انتخابات انجمن اسلامى دانشجويان، اعتراضات گسترده اخير دانشجويان و انجمن اسلامى را به دست هائى نسبت دادند كه از بيرون مملكت و در جهت بحرانى كردن فضاى دانشگاه به پيش مى رود، ايشان على رغم تمامى ادعاهاى خود، به نماينده انجمن اسلامى هيچ وقتى جهت پاسخگويى و روشن كردن اذهان نمازگزاران ندادند».
اقدامات نهاد نمايندگى ولى فقيه، روساى جديد دانشگاهها، بسيج دانشجوئى و حراست بر عليه دانشجويان كه موجى از اعتراضات گسترده را به راه انداخته است، تنها در يك هفته گذشته خلاصه نمى شود. اعتراضات دانشجويان به بسته شدن فضاى دانشگاهها و تهديد آزادى فعاليت دانشجويان به مدتها قبل بر مى گردد.
عبدالله مومنى عضو سابق شوراى مركزى دفتر تحكيم وحدت در گفتگو با خبرگزارى رويترز، امنيتى شدن فضاى دانشگاه ها، احضار فعالان دانشجويى به كميته هاى انضباطى و همچنين ادامه روند فشار بر اساتيد دانشگاه از جمله ادامه بازداشت دكتر رامين جهانبگلو را از ريشه هاى اعتراضات اخير مى داند. وى علت اصلى اعتراضات اخير را محدوديتهاى ايجاد شده در دانشگاهها از زمان روى كار آمدن دولت جديد معرفى مى كند.