خبرگزارى هاى كشور خبر دادند كه گروه جندالله در سيستان و بلوچستان تهديد درمورد كشتن گروگان ها در صورت بى توجهى مقامات كشور به درخواست هايش را عملى كرده است. خبرگزارى ايلنا در اين باره نوشت: «گروه موسوم به جندالله بلوچستان با صدور بيانيه اى به امضاى عبدالملك ريگى از قتل حميدرضا كاوه، فرزند حسن عضو نيروهاى سپاه پاسداران انقلاب اسلامى با درجه سرهنگ دو كه در حادثه تاسوكى در مسير زابل به زاهدان به گروگان گرفته شده بود، خبر داده است.»
برخى از خبرگزارى هاى عربى نيز اقدام به انتشار بيانيه اين گروه و تصاويرى از كشتن يكى از چندين گروگان جندالله را منتشر كردند. گروه جندالله كه رهبرى آن را يك طلبه جوان سنى بر عهده دارد، از مدتى پيش در بلوچستان فعاليت خود را آغاز كرده است. اين گروه تاكنون دو بار اقدام به گروگان گيرى كرده و هدف از اين اقدام را هم آزادى اعضاى بازداشت شده خود اعلام كرده است. مقامات مسئول كشور نيز در اظهارات متناقضى، جندالله را به وابستگى به طالبان، القاعده، امريكا و سپس انگليس متهم كرده اند. اما انجمن اسلامى دانشگاه سيستان و بلوچستان چندى پيش در بيانيه اى ضمن قابل تامل دانستن حادثه تاسوكى، آن را صحنه نمايش بازيگرانى دانست كه براى پيشبرد منافع مادى و سياسى خود، مى خواهند هويت قومى را ابزار عمل خويش كنند. دانشجويان سيستان و بلوچستان هم چنين اعلام كرده اند كه: «اين فاجعه هولناك چنان طراحى مى شود كه حتى مسئولان طراز اول تامين امنيت استان، به طور معجزه آسايى از معركه مى گريزند؛ داعيه دارانى كه ذره بين امنيتى شان غبار آلود گشته تا مانع پيش گيرى به موقع حوادثى چنين گردند.»
دومين گروگان
اگر چه مقامات كشور روز گذشته كشتن يكى از گروگان ها توسط گروه جندالله را با سكوت برگزار كردند، اما عكس هاى منتشر شده در اين باره حاكى از به قتل رسيدن حميد رضا كاوه يكى از هفت گروگان اين گروه است. بيانيه اين گروه كه در ايران نيز توسط خبرگزارى ايلنا منتشر شد، و عكس هاى منتشره سايت خبرى انتخاب، كه به طور ويژه حوادث مناطق شرقى كشور را پيگيرى مى كند، قتل اين گروگان را تأييد مى نمايد. خبرگزارى ايلنا در همين ارتباط نوشت: «گروه موسوم به جندالله بلوچستان با صدور بيانيه اى به امضاى عبدالملك ريگى از قتل حميدرضا كاوه فرزند حسن عضو نيروهاى سپاه پاسداران انقلاب اسلامى با درجه سرهنگ دو كه در حادثه تاسوكى در مسير زابل به زاهدان به گروگان گرفته شده بود، خبر داد.» سايت انتخاب اما عضويت حميدرضا كاوه در سپاه پاسداران را رد كرد و نوشت اسم گروگان جان باخته حميدرضا كاوه بجنوردى بوده كه با درجه سرهنگ دومى از نيروى انتظامى بازنشسته شده است. اين سايت خبرى هم چنين خبر داد كه مدتى پيش از به قتل رساندن اين گروگان، گروه جندالله نوارى از «اعترافات» او را به شكل سى دى در سيستان و بلوچستان منتشر كرده بود.
اما در بيانيه منتشره از سوى جندالله، اظهارات مقامات ارشد كشور مبنى بر بازداشت سه عضو جندالله در اواخر هفته گذشته تكذيب شده، و آمده است كه: «دولت ايران قصد دارد ۲۲ هزار نفر از نيروهاى نظامى خود را براى مقابله با جندالله به بلوچستان اعزام كند.» اين گروه در بيانيه خود همچنين به مقامات كشور هشدار داده كه در صورت اعزام اين نيروها به عمليات انتحارى دست خواهد زد.
از شرارت تا جنگ مسلحانه
نام گروه جندالله از زمستان گذشته تاكنون در رسانه هاى كشور مطرح شده است. اين گروه اوايل دى ماه گذشته ۹ تن از مأموران مرزبانى را ربود. مقامات محلى در آن زمان ربايندگان اين مرزبان ها، را اشرار خواندند. سرتيپ مهدى محمدى فرد، معاون پارلمانى نيروى انتظامى همزمان با آن گروگان گيرى گفت: «تهديد و باج خواهى فايده ندارد و نيروى انتظامى به راحتى مى تواند با استفاده از عناصر محلى خود با آنها مقابله كند.» او همچنين هشدار داد كه: «بزودى آنها را در هر كجا كه باشند قلع و قمع مى كنيم.» وزير اطلاعات نيز چند روز بعد از آن ماجرا، اعلام كرد: «اگر متجاوزين و متخلفين اين عمل زشت به كار قبيح خود ادامه دهند و اين سربازان مدت بيشترى در دست آنان بمانند، خود و حاميانشان سخت تنبيه خواهند شد.»
با تجمع خانواده سربازان و يك افسر ربوده شده در مقابل دفتر رياست جمهورى، خبر گروگان گيرى در سيستان و بلوچستان، مورد توجه خبرنگاران نيز قرار گرفت. خانواده گروگان ها در آن تجمع اعلام كردند كه: «گروگان گيران به آنها گفته اند اگر تا سه روز ديگر مبلغ ۵۰۰ ميليون تومان پرداخت نشود و چهارگروگان ما آزاد نشوند هر روز يكى از سربازان را خواهند كشت.» اندكى بعد وزير اطلاعات تأكيد كرد كه «نهايت تلاش را مى كنيم كه اين عزيزان زودتر و به سلامت به نزد خانواده هايشان بازگردند و اگر گروگان گيران مرتكب چنين جنايتى كه شما گفتيد شوند، خيلى سخت با آنان و حاميانشان برخورد خواهد شد.» با گذشت چهل روز از آغاز گروگان گيرى، روز يازدهم بهمن ماه هفت نفر از مأموران به گروگان گرفته شده، آزاد شدند. يك نفر از ايشان نيز در نخستين روزهاى گروگان گيرى به خاطر بومى بودن، توسط گروه جندالله آزاد شده بود، اما يك نفر از گروگان ها كه بر اساس اطلاعيه گروه ريگى درجه دار نيروى انتظامى بود، نه تنها آزاد نشد، بلكه مدتى بعد اعلام شد كه به قتل رسيده است.
بيست و ششم اسفندماه سايت بازتاب خبر داد كه: «مقارن ساعت ۱: ۲۰ بامداد امروزكاروانى متشكل از برخى مسئولان استان سيستان و بلوچستان كه پس از شركت در يادواره شهداى دولتى مقدم از زابل عازم زاهدان بودند، در محدوده پل شيله زابل به آنان تيراندازى شد كه در جريان اين تيراندازى تعداد ۲۲ نفر شهيد و تعداد ۷ نفر نيز مجروح شدند» . فرداى آن روز فرمانده نيروى انتظامى كل كشور براى بررسى اين حادثه به زاهدان سفر كرد. احمدى مقدم در زاهدان گفت كه «اقدامات گروه جندالله توسط برخى از كشورهاى خارجى مورد حمايت قرار مى گيرد» . او عاملان اين حادثه را كه به تاسوكى شهرت يافت، شرور خواند و گفت آنها دوازده نفر بوده اند. به گفته فرمانده نيروى انتظامى آنها «در حالى دست به عمل جنايتكارانه كشتار ۲۲ تن از هموطنان در محور زابل زاهدان زدند كه لباس مبدل پليس را بر تن داشتند» . اگر چه مقامات ابتدا درباره ربوده شدن چندين تن از مقامات محلى در اين حادثه اظهار بى اطلاعى كردند، اما اندكى بعد اعلام كردند كه تعدادى از مردم در جريان عمليات گروه جندالله ربوده شده اند. عمبدالمالك ريگى رهبر اين گروه اما اندكى بعد با ارسال فيلمى به شبكه العربيه بر صفحه تلويزيون ها ظاهر شد و تهديد كرد كه در صورت آزاد نشدن ۵ تن از اعضاى اين گروه كه در زندان به سر مى برند، گروگان هاى خود را خواهد كشت. در ادامه فيلم پخش شده از شبكه العربيه هفت مرد به گروگان گرفته شده با ذكر نام خود و در حالى كه تصاويرى از كارت هاى شناسايى آنها پخش مى شد، از مقام هاى مسئول كشور درخواست كمك كردند.
همزمان با حوادث اخير بلوچستان اما خبر ديگرى نيز منتشر شد كه كمتر مورد توجه رسانه ها قرار گرفت. اين خبر مربوط به مرگ چهار تن از عالمان حوزه علميه اهل سنت زاهدان در دو حادثه رانندگى جداگانه بود. پايگاه اطلاع رسانى حوزه علمى دارالعلوم زاهدان كه متعلق به اهل سنت است در گزارشى در اين باره نوشت: «حضرت مولانا نعمت الله مير بلوجزهى مشهور به توحيدى مفسر جليل القدر و استاد حديث دارالعلوم زاهدان و مولانا عبدالحكيم حسن آبادى استاد و مسئول دفتر مناطق محروم دارالعلوم زاهدان بعد از عمرى خدمت مخلصانه مقارن صبح دوشنبه كه براى شركت در جلسه اى عازم بندرجاسك بودند طى حادثه جاده اى تصادف با اتوبوس در ۱۸۰ كيلو مترى محورزاهدان بم نداى يا ايتها النفس المطمئنه ارجعى الى ربك راضيه مرضيه فادخلى فى عبادى و ادخلى جنتى را اجابت كرده و دارفانى را وداع و حوزه هاى علميه و محافل دينى را داغدار نمودند» . بر اساس اين گزارش مولانا عبدالحكيم گمشادزهى، امام جمعه نصرت آباد وعزيز الله براهويى سه تن ديگر از فعالان مذهبى سنى نيز در كنار نعمت الله مير بلوجزهى «در اثر سانحه تصادف در مسير زاهدان بم به درجه رفيع شهادت نائل آمدند و با حضور هزاران نفر از مصلاى بزرگ اهل سنت زاهدان تشييع شدند» .
عبدالمالك و تيتر كيهان
عبدالمالك ريگى كه برخى منابع او را بيست و هفت ساله و از اهالى استان سيستان و بلوچستان ايران دانسته اند، يكى از اعضاى طايفه بيش از سيصد هزار نفرى ريگى است. مقامات دولتى او را فردى مانند زرقاوى، عامل بيگانه، شرور، طلبه مدسه علميه وهابى، استاد حوزه وهاب در پاكستان، هوادار طالبان، تروريست و باج گير معرفى كرده اند. استاندار سيستان بلوچستان او را كسى معرفى كرده كه «مرام نامه اش با هيچ منطقى قابل قبول نيست» و حتى «برخى علماى اهل سنت هم ريختن خونش را حلال كرده اند» . با اين همه او عضوى از يك طايفه بزرگ بلوچستان ايران است: قبيله ريگى، كه امان الله ريگى رئيس آن پيش از انقلاب سمت هائى هم ون شهردارى آبادان و نمايندگى مجلس از زاهدان را بر عهده داشته، و در حال حاضر درخارج از كشور زندگى مى كند. او طرفدار تشكيل يك حكومت فدرال در ايران است.
عبدالمالك در مدت سه ماهه فعاليت نظامى اش توانست به چهره اى مشهور در ايران تبديل شود. وقتى سه هفته پس از ماجراى تاسوكى خبرگزارى هاى نزديك به دولت از تحقق برخورد با گروه جندالله خبر دادند، روزنامه كيهان به نقل از خبرنگار خود در زاهدان تيتر يك اين روزنامه را به قتل عبدالمالك، و گزارشى از جشن و شادمانى در استان سيستان و بلوچستان اختصاص داد. تيتر يكى كه تنها چند ساعت بعد وزارت كشور آن را تكذيب كرد. عبدالمالك ريگى پس از انتشار اين خبر در تماس با شهريارى نماينده زاهدان در مجلس هفتم، او را تهديد كرد كه چنانچه اعضاى گروهش كه در زندان به سر مى برند، آزاد نشوند، نه تنها گروگان ها كشته خواهند شد، بلكه خود او را نيز ترور خواهد كرد.
توطئه امنيتى
فعاليت گروه جندالله اگر چه از سوى مقامات كشور به عنوان باج خواهى گروهى از اشرار نام گرفته، اما تا همين جا به كشته شدن بيش از ۲۴ نفر منجر شده و اعتراض شيعيان سيستان و بلوچستان را بر انگيخته است. معترضان كه درميان آنها برخى اعضاى مجلس و خانواده گروگان ها نيز ديده مى شوند، مقامات اطلاعاتى و امنيتى كشور را به كوتاهى در اين باره متهم مى كنند.
استاندار سيستان و بلوچستان تاكنون چند بار اعلام كرده كه هدف از اقدامات گروه جندالله ايجاد اختلاف بين سنى ها و شيعيان در اين استان است. برخى از كارشناسان اما دامن زدن به اختلافات مذهبى را به برخى از جريان هاى تندرو كه در دولت نيز نفوذ بسيار دارند، نسبت داده و گفته اند كه اين استان مى تواند، آبستن حوادث تلخ ترى نيز باشد. چندى پيش انجمن اسلامى دانشجويان دانشگاه سيستان و بلوچستان با انتشار بيانيه اى كه ادوار نيوز آن را منتشر كرد به حوادث و نا امنى هاى اين استان اعتراض كرد. در اين بيانيه دانشجويان اين استان با اشاره به اين حوادث بر اين نكته تأكيد كردند كه «حادثه ناگوار جاده زابل-زاهدان جاى تعمق و تامل دارد، زيرا صحنه نمايش بازيگرانى بود كه براى پيشبرد منافع مادى و سياسى خود مى خواهند هويت قومى را ابزار عمل خويش نمايند، بى آنكه هيچ گونه دل مشغولى و وفادارى قومى اى در آن متجلى باشد» .
در ادامه اين بيانيه آنها از افراد مسلحى سخن گفته اند كه «از نزديك دستى بر آتش ندارند و از دور بوسه بررخ مهتاب مى زنند، و فارغ از دانش و اخلاق مبارزه راه را بر مردم گره مى زنند، تا مثله شان كنند و به صلابه شان كشند» . نكته عجيب در بيانيه دانشجويان سيستان و بلوچستان اما آن جايى بود كه از طراحى ماجراى تاسوكى سخن گفتند. آنها در بيانيه خود نوشتند كه «اين فاجعه هولناك چنان طراحى مى شود كه حتى مسئولان طراز اول تامين امنيت استان، به طور معجزه آسايى از معركه مى گريزند» . انجمن اسلامى دانشجويان اين استان در ادامه بيانيه خود با اشاره به «داعيه دارانى كه ذره بين امنيتى شان غبار آلود گشته تا مانع پيش گيرى به موقع حوادثى چنين گردند» ، ابراز تاسف و برخورد هاى كليشه اى مسئولان ذيربط را چيزى بيش از نوش داروى پس از مرگ سهراب ندانستند و خواستار آن شدند كه اين مسئولان «در پيشگاه ملت، پاسخگوى اهمال كارى هاى خويش باشند» .
در حالى كه مقامات مسئول كشور در چند ماه گذشته گروه ريگى را گروهى با انديشه طالبانيسم معرفى كرده و از آن به عنوان شاخه ايرانى طالبان و القاعده نام برده اند، حبيب الله دهمرده، استاندار سيستان و بلوچستان، اعتقاد دارد كه فعاليت گروه جندالله بيش از آنكه جريانى فرقه گرا و مجرى تفكرات طالبانيسم باشد، گروهى متصل به شبكه رقيبان خارجى نظام است كه تصميمات خود را هماهنگ با عوامل خارجى پيش مى برد. او چندى پيش در گفت و گو با روزنامه ايران ضمن تأييد اينكه عبدالمالك ريگى طلبه حوزه هاى علميه بوده، گفت كه او در يك حوزه علميه وهابى تعليمات مذهبى را آموخته است. دهمرده علت ناتوانى نيروهاى امنيتى منطقه در برخورد با اين گروه را داشتن حمايت هائى در پاكستان مى داند.
انجمن اسلامى دانشجويان سيستان و بلوچستان اما درباره گسترش ناآرامى ها در اين استان نظر ديگرى دارد. اين انجمن بر اين نظر است كه «بى عدالتى در واگذارى پست هاى كليدى به افراد متخصص گروه هاى قومى، نرخ فزاينده بيكارى و سوق يافتن نيروى كار و سرمايه به سوى اقتصاد زيرزمينى، نابرابرى هاى اقتصادى استان، در بوته اهمال قرار گرفتن عمران و آبادانى استان و در نتيجه به وجود آمدن آثار روانى، اجتماعى و فرهنگى ميان خرده فرهنگ هاى موجود، زمينه ساز پيدايش تفكرات و جهت گيرى هاى تقابليِ تدافعى و گاه تهاجمى مى شود» . نگاه تبعيض آميز دولت يكى ديگر از نكاتى است كه دانشجويان به آن اشاره كرده اند: «جدا كردن مردمان به خودى و غير خودى درعرصه محبت و مهرورزى، ملاك دانستن قوميت و دين در درجه بندى شهروندان، نگرش تحقير آميز به پيشينه باشندگان جامعه» برخى از عوامل گسترش فعاليت هاى گروه جندالله و گروه هاى مشابه در اين استان است.
در اين ميان شايد اين خبر هم جالب باشد كه نشريه انجمن اسلامى دانشگاه سيستان و بلوچستان اندكى پس از انتشار اين بيانيه توقيف شد، هر چند در ظاهر به علتى ديگر.
حوادث سيستان و بلوچستان در هاله اى از ابهام هنوز ادامه دارد. عبدالمالك دومين گروگان خود را كشته، و مقامات كشور دو قرار گاه «بعثت» و «پيامبر اعظم» را براى كنترل اوضاع در اين استان راه اندازى كرده اند. در اين ميان آنچه فراموش شده البته فقر و بى عدالتى است كه ساكنان مرزهاى شرقى سال هاست با آن دست به گريبانند.