غلامحسين محسنى اژه اى، وزير اطلاعات جمهورى اسلامى گفته است رامين جهانبگلو به جرم ارتباط با عوامل بيگانه توسط قضائى بازداشت شده و براى تحقيق در اختيار وزارت اطلاعات قرار گرفته است.
رامين جهانبگلو، نويسنده و پژوهشگر عرصه فلسفه، بيش از يك هفته پيش بدون آنكه اتهاماتش اعلام شود، بازداشت شد.
وزير اطلاعات جمهورى اسلامى روز شنبه ۱۶ ارديبهشت به خبرنگاران گفت پس از انجام تحقيقات از رامين جهانبگلو، اطلاعات لازم در خصوص اتهام وى در اختيار خبرنگاران قرار خواهد گرفت.
غلامحسين محسنى اژه اى، جزئيات بيشترى از اتهاماتى كه متوجه رامين جهانبگلو، از چهره هاى شاخص ايران در حوزه انديشه و فلسفه در سال هاى اخير شده، ارائه نكرده است و تنها به ذكر اين اتهام كلى بسنده كرده كه وى با عوامل بيگانه در ارتباط بوده است.
بحث ارتباط به بيگانگان، از جمله اتهامات رايج در سال هاى اخير بوده است و بسيارى از فعالان سياسى، دانشجويان، روزنامه نگاران و حتى حقوقدانان و وكلاى مدافع در كنار اتهاماتى از قبيل تشويش اذهان عمومى، نشر اكاذيب، توهين به مقدسات و نظام و اقدام عليه نظام به چنين جرمى نيز متهم شده اند، بدون آنكه چنين اتهامى، به طور قانونى و شفاف تعريف شده باشد.
مبناى وارد ساختن چنين اتهامى مى تواند ريشه در اين ديدگاه غالب بر بخش عمده اى از رهبران جمهورى اسلامى داشته باشد كه بيگانگان به عنوان دشمنان نظام اسلامى، در صدد هستند با به كار گرفتن عوامل خود در داخل ايران، نظام موجود را سرنگون سازند.
براساس چنين باورى بوده است كه نه تنها بسيارى از روشنفكران، نويسندگان و دگرانديشانى مستقل از حاكميت، بلكه حتى طيفى از نيروهاى اصلاح طلب درون حاكميت نيز به طور متناوب و بدون ارائه اسناد و مدارك متقن، به دليل بيان ديدگاه ها و نظرات خود، مرتبط با بيگانگان، جاسوس و عامل نفوذى دشمن قلمداد شده اند.
از سوى ديگر، نحوه بازداشت و متهم سازى بازداشت شدگان نيز مسيرى يكسان و مشابه داشته است. اغلب كسانى كه به داشتن ارتباط با بيگانگان متهم شده اند، ابتدا بدون وارد شدن هيچ اتهامى بازداشت شده اند و تنها پس از گذشت زمان و انجام بازجوئى هاى مختلف، كلياتى درباره اتهامات و دلايل بازداشت اعلام شده است.
چنين روندى را مى توان در پرونده هاى مختلف، نظير پرونده نظرسنجى، سيامك پورزند، زهرا كاظمى، عبدالفتاح سلطانى و اكنون رامين جهانبگلو به روشنى مشاهده كرد.
در اين ميان، تشابه ديگرى نيز به چشم مى خورد. معمولا پس از هر بازداشت يا اندكى قبل از آن، رسانه هاى نزديك به جناح محافظه كار، دستگاه قضائى و يا وزارت اطلاعات، مطالبى را منتشر مى كنند تا به نوعى افكار عمومى را آماده سازند كه صحت اتهامات وارده را بپذيرد.
در نمونه تازه اى از اين نوع اقدامات، خبرگزارى فارس گزارش داده كه رامين جهانبگلو به دليل حضور در كنفرانسى علمى در سال ۲۰۰۱ در آمريكا، در استخدام دولت اين كشور بوده است.
با وجود اين و به رغم چنين اقداماتى، تا كنون در هيچ يك از اين پرونده هاى جنجالى، مدركى كه اتهامات وارده را اثبات كند، به دست نيامده و متهمان در نهايت و پس از گذراندن روزهايى دشوار در زندان، آزاد شده اند.
با اين حال، جمهورى اسلامى هزينه هاى چنين برخوردهايى را چه در داخل كشور و چه در سطح بين المللى پرداخت كرده است.
اكنون نيز، به دنبال بازداشت چهره اى دانشگاهى كه داراى تابعيت كانادايى نيز هست، موج تازه اى در محكوميت آنچه نقض حقوق بشر در جمهورى اسلامى خوانده مى شود به راه افتاده است.
دولت كانادا نسبت به دستگيرى رامين جهانبگلو ابراز نگرانى كرده و گفته است كه اين موضوع را با مقامات ايران در ميان گذاشته و ان را پيگيرى مى كند.
از سوى ديگر، نهادهاى مدافع حقوق بشر نيز بازداشت جهانبگلو را مورد انتقاد قرار داده اند.
گزارشگران بدون مرز، روز شنبه با انتشار بيانيه اى ضمن ابراز نگرانى از بازداشت رامين جهانبگلو، اين اقدام را سرآغاز موج ديگرى از بازداشت روزنامه نگاران در ايران دانسته است.
پيشتر نيز، سازمان ديده بان حقوق بشر ضمن محكوم كردن بازداشت جهانبگلو، خواستار آزادى سريع وى شده بود.
همه اين اتفاقات در شرايطى انجام مى گيرد كه در سال هاى اخير اروپا و آمريكا همواره جمهورى اسلامى را به نقض گسترده حقوق بشر متهم مى كنند و چنين موضوعى را در كنار ديگر نگرانى هاى خود از اقدامات و رفتار جمهورى اسلامى در زمينه هاى مختلف از برنامه هاى هسته اى گرفته تا موضع گيرى در برابر روند صلح خاورميانه قرار مى دهند.
به گزارش فرانسيس هريسون خبرنگار بى بى سى از تهران، محسن كديور، روحانى منتقد ايرانى، روز سه شنبه در مراسمى كه به مناسبت روز جهانى مطبوعات در محل انجمن صنفى روزنامه نگاران برگزار شده بود با انتقاد از بازداشت جهانبگلو و مسكوت گذاشتن ماجرا، اين نحوه برخورد را نشانه عدم امنيت و بى قانونى دانست.
از زمان برگزيده شدن احمدى نژاد به مقام رياست جمهورى، اين اولين بار است كه خبر بازداشت يك چهره فرهنگى سرشناس ايرانى منتشر مى شود.
كديور ضمن ابراز نگرانى از بازداشت يك چهره شناخته شده فرهنگى ايران، به خبرنگار بى بى سى گفت: «در مملكتى كه صد سال است براى آزادى و قانون مبارزه مى كند، هنوز فرد شناخته شده اى بدون حكم دادگاه بازداشت مى شود و اعلام هم نمى شود كه بازداشت شده است. اين نهايت عدم امنيت و بى قانونى است.»

پيشينه فعاليت ها
با توجه به سكوت چندروزه منابع رسمى جمهورى اسلامى در مورد اخبار بازداشت جهانبلگو، به نظر مى رسد تلاش هائى صورت گرفته تا توجه رسانه اى به اين مسئله به حداقل برسد.
رامين جهانبگلو در سالهاى اخير با بسيارى از شخصيت هاى نامدار فلسفه و سياست در جهان گفتگو كرده كه بخشى از آنها به صورت كتاب منتشر شده است.
جهانبگلو طى چند ماه گذشته براى تحقيق در كشور هند اقامت داشت و گفتگويى نيز با دالايى لاما، رهبر معنوى بودائيان تبت، انجام داده بود. آخرين كتاب وى به زبان انگليسى با نام صحبت از هند ماه اوت سال جارى ميلادى توسط انتشارات دانشگاه آكسفورد به چاپ مى رسد.
وى سالهاى زيادى خارج از ايران به تحصيل و تدريس مشغول بوده و پس از دريافت دكتراى فلسفه از دانشگاه سوربن فرانسه، در كشورهاى آمريكا و كانادا، و در دانشگاه هائى چون هاروارد و تورنتو تحقيق و تدريس كرده است.
پس از بازگشت به ايران، جهانبگلو علاوه بر فعاليت در دفتر پژوهش هاى فرهنگى سلسله سخنرانى هائى را نيز در خانه هنرمندان در تهران برگزار كرد و در سال گذشته نيز به دعوت وى ريچارد رورتى، فيلسوف نامدار آمريكايى، براى سخنرانى به ايران سفر كرد.
از آثار منتشر شده وى به زبان فارسى مى توان به كتاب مدرن ها، مدرنيته، دموكراسى و روشنفكران، و نقد عقل مدرن اشاره كرد. همچنين آثارى به زبان انگليسى و فرانسه از جمله كتاب ايران ميان سنت و مدرنيته و گاندى و فلسفه عدم خشونت از وى منتشر شده است.
جهانبگلو در سالهاى گذشته سلسله برنامه هائى با نام انديشه ها براى راديو فارسى بى بى سى تهيه كرده بود.
در سال هاى اخير، مجادلات جناحى و جنگ قدرت، يكى از دلايل گشودن پرونده هاى جنجالى محسوب مى شد، اما اكنون كه محافظه كاران قدرت را به طور يكپارچه در دست گرفته اند، بازداشت روشنفكرانى كه به طور مستقيم هم درگير حوزه قدرت نبوده اند، سوالات و ابهامات تازه اى را پديد آورده است.
شايد روند حوادث بعدى بتواند به اين سوال پاسخ دهد كه محافظه كاران حاكم چرا درست در اوج مباحث مربوط به پرونده هسته اى و در شرايطى كه منتقدان بيرون از قدرت بر ضرورت آشتى ملى و تجديد نظر حاكميت در ديدگاه هاى خود تأكيد مى كنند، موج تازه برخورد با روشنفكران و دگرانديشان را به راه انداخته اند.