خيلى ها آمده اند؛ از حجت الاسلام انصارى راد تا هاشم آغاجرى، عيسى سحرخيز، محمد قائد، رجبعلى مزروعى، احسان نراقى امروز اينجا قرار است براى اولين بار پنج روزنامه نگار ايرانى مورد تقدير قرار بگيرند. پس از سالها كه هر بار تعداد زيادى از روزنامه نگاران ايرانى از سوى سازمانهاى بين المللى مورد تقدير قرار گرفته اند، اكنون به مناسبت ۱۳ ارديبهشت، روز جهانى آزادى مطبوعات، پنج روزنامه نگار ايرانى يعنى اكبر گنجى، مسعود بهنود، عميد نائينى، محمد بلورى و ليلا رستگار از سوى انجمن صنفى روزنامه نگاران ايران مورد تقدير قرار مى گيرند.
مراسم راس ساعت دو عصر توسط ماشاالله شمس الواعظين آغاز مى شود.
يونيل نارولا، رئيس مركز اطلاعات سازمان ملل در تهران از سوى شمس الواعظين دعوت مى شود تا پشت تريبون قرار گرفته و پيام دبير كل سازمان ملل متحد را كه به مناسبت روز جهانى آزادى مطبوعات ارسال شده است، قرائت كند.
در قسمتى از پيام كوفى عنان آمده است: «در روز جهانى آزادى مطبوعات اينجانب مجددا حمايت راسخ خود را از حق جهانى آزادى بيان ابراز مى دارم.»
سپس على حكمت، سردبير روزنامه توقيف شده فتح و عضو انجمن دفاع از آزادى مطبوعات طى سخنانى به تقدير از روز نامه نگارن منتخب پرداخت و نسبت به خطراتى كه روزنامه نگاران را تهديد مى كند ابراز نگرانى كرد. حكمت روزنامه نگارى را كارى «پر خطر» و در ايران «بسيار پر خطر» خواند.
فرهاد عمى، دبير سنديكاى روزنامه نگاران كردستان عراق پس از على حكمت به خواندن بيانيه اين سنديكا خطاب به روزنامه نگاران ايرانى پرداخت.
در اين بيانيه آمده بود: «پيام روزنامه نگاران كردستان عراق اين است كه براى آزادى روزنامه نگارى در كردستان تلاش مى كنيم و امروز در روز آزادى مطبوعات در جهان بر اين خواسته تأكيد مى ورزيم.»
سنديكاى روزنامه نگاران كردستان عراق در ادامه خواسته بود كه روزنامه نگاران ايران نيز بر اين مهم تأكيد ورزند و با روزنامه نگاران كرد به تبادل تجربه بپردازند.
در ادامه اين مراسم ماشاالله شمس الواعظين دبير انجمن صنفى روزنامه نگاران ايران بيانيه انجمن صنفى در خصوص روز جهانى آزادى مطبوعات را قرائت كرد.
روزنامه نگارى و سياستمداران
در قسمتى از اين بيانيه كوتاه آمده بود: «روزنامه نگارى در ايران حرفه اى دشوار و پر خطر، نامتعارف و نيز مغضوب سياستمداران است.»
در حالى كه هواى سالن كوچك نشست هاى انجمن صنفى در طبقه همكف انجمن به شدت گرم بود و تهويه هم وجود نداشت، محمد بلورى پشت تريبون قرار گرفت. او ابتدا با اظهار اميدوارى هائى سخنش را آغاز كرد. محمد بلورى گفت: «اميدوارم اين جايزه و رسمى كه گذاشته شده است لااقل باعث تشويق روزنامه نگاران جوان شود.»
وى افزود: «انجمن صنفى مى تواند براى بهتر شدن روزنامه نگارى در ايران بهتر و بيشتر تلاش كند.» وى سپس با انتقاد از برخى مطبوعات كه خود را حرفه اى مى دانند گفت: «در مطبوعات ما هنوز آن مسير واقعى روزنامه نگارى پيدا نشده است، امروز بسيارى از مديران مطبوعات مادر واقع روزنامه نگار نيستند و به صرف اخذ مجوز پا به اين عرصه گذاشته اند.»
آغاجرى در حالى پشت تريبون قرار گرفت كه از شدت ازدحام، پشت سالن و نيز حياط انجمن هم مملو از جمعيت بود. اين روشنفكر دينى كه سه سال پيش صدور حكم اعدامى عليه وى كشور را به هيجان آورد پشت تريبون قرار گرفت تا پيام مسعود بهنود را بخواند. [متن اين پيام جداگانه چاپ شده است].
وقتى آغاجرى شروع به خواندن پيام بهنود كرد، كسى از آخر سالن با خنده گفت: «چقدر جالب است كه پيام بهنود سكولار را آغاجرى دينمدار مى خواند.»
ليلا رستگار، تنها روزنامه نگار زن منتخب با شعرى حرفهايش را آغاز مى كند:
انگار مى دوم
در سراشيبى جوردن
شتاب دارم
به پايين شتاب دارم
او در ادامه مى افزايد: «روزنامه نگار ديده بان است، در بلنداى برج ايستاده است و چشم به جامعه دوخته، روزنامه نگاران سنگربان و دروازه بان نيستند بلكه ديده بان هستند.»
عميد نايينى روزنامه نگارى كه سردبيرى ماهنامه پرمحتواى پيام امروز را در كارنامه مطبوعاتى خود دارد، به بحث حق مى پردازد و آزادى مطبوعات را خواسته مردم ايران از مشروطه تا امروز مى داند و مى گويد: «آزادى و آزادى مطبوعات بطور مشخص يك اصل است.»
وى مى افزايد: «ريشه هاى انقلاب مشروطيت بر پايه حقوق اساسى مردم بود، مردمى كه خواستار عدالت و آزادى بودند.»
فعال سياسى و روزنامه نگار
تا گنجى پشت تريبون قرار بگيرد ماشالله شمس الواعظين طى سخنانى خواستار آزادى مطبوعات شد و گفت: «اميد وارم به زودى بهنود به كشور باز گردد تا با هم روزنامه منتشر كنيم.» وى به شوخى به جمع وعده داد كه بزودى سعيد مرتضوى رئيس سابق دادگاه مطبوعات در همين جا و توسط روزنامه نگاران محاكمه شود كسى كه به گفته او «باعث ركود مطبوعات ايران شده است.»
اكبر گنجى در ميان استقبال شديد حاضرين، به پشت تريبون آمد. او گفت: «يك فعال سياسى نمى تواند جاى روزنامه نگار و يا استاد دانشگاه را بگيرد. امروز هر كس بايد در جاى خودش قرار بگيرد و روزنامه نگاران نيز بايد كار خودشان را انجام دهند.»
وى افزود: «روز نامه نگار بايد دغدغه اجتماعى داشته باشد و ما نيز بايد از او دركى پيشينى داشته باشيم مبنى بر اينكه روزنامه نگار همواره مبارزه كرده است و مى كند و امروز نيز بايد به اين كار ادامه دهد.»
اكبر گنجى گفت: «كار ما مبارزه با سلطانيسم بوده است. امروز نيز ما بايد مبارزه كنيم تا قدرت محدود شود. روز نامه ها آفريده شده اند كه قدرتى در مقابل قدرت مطلقه ايجاد كنند.»
اين فعال سياسى و روزنامه نگار كه پس از شش سال حبس و تحمل دو بار اعتصاب غذاى طولانى از زندان رها شده، تأكيد كرد: «كار مطبوعات اطلاع رسانى است. اگر دانستن حق مردم است نبايد روزنامه نگارى ديگرى را بيافرينيم و اسم آن را هم روزنامه نگارى حرفه اى بگذاريم.»
وى با خطاب قرار دادن برخى از روزنامه هاى امروز ايران كه خود را حرفه اى مى دانند گفت: «اكنون حركت طورى است كه هر چه ما عقب برويم آنها جلو مى آيند. من مى دانم اگر روز نامه ها بنويسند تعطيل مى شوند. ولى به هر حال امروز خوب اطلاع رسانى نمى كنند، بنابراين روزنامه نگارى حرفه اى نداريم.»
گنجى براى صحبت هاى خود مصداقى آورد و گفت: «دادستان تهران سال قبل گفت دادگسترى از روزنامه ها در دو سال گذشته رضايت داشته! حالا به نظر شما اصلا اين روزنامه نگارى نياز به نقد دارد؟ نه، ندارد چون همين حرف براى نقد آن كفايت مى كند.»
گنجى در پايان خواستار شفافيت و گذر از نوشتن ايهامى حافظ گونه شد و نيز اعلام كرد جايزه اش را به سعيد حجاريان تقديم مى كند.
در پايان اين مراسم رجبعلى مزروعى رئيس انجمن صنفى روزنامه نگاران به عنوان آخرين سخنران به ذكر چند جمله در مورد روزنامه نگارى پرداخت و گفت: «در طول صد سال اخير روزنامه نگاران ايران با شمع جان خود اين عرصه را روشن نگاه داشته اند.»
آنگاه حجت الاسلام انصارى راد، مزروعى و شمس الواعظين جوايز پنج روزنامه نگار را به آنها اهدا كردند.
روى لوح تقدير سياه رنگ تقديمى به روزنامه نگاران نوشته شده بود: «انجمن صنفى روزنامه نگاران ايران به پاسداشت قلم و روز جهانى روزنامه نگارى و آزادى بيان به حفظ شان و موقعيت روزنامه نگاران ايران ارج مى نهد.»
پس از اعطاى جوايز انجمن، فرهاد عمى دبير سنديكاى روزنامه نگاران كردستان عراق به روزنامه نگاران منتخب كتاب و لوح تقدير اين سنديكا را تقديم كرد.
ساعت نزديك به چهار بود كه د مراسم به پايان رسيد، هر چند سالن همچنان شلوغ بود و نفس كشيدن سخت، خبرنگاران خارجى دنبال كسانى بودند كه در مورد مسايل سياسى روز با آنها گفت و گو كنند؛ اما اكبر گنجى كه بيشتر از همه به دنبال او بودند از گفت و گو خود دارى كرد.
محسن كديور هم با برخى خبرنگاران در مورد دستگيرى رامين جهانبگلو صحبت مى كرد و خواستار انعكاس آن مى شد.
مينو بديعى، روزنامه نگار قديمى هم در جمع حاضر است. از او در باره اين مراسم مى پرسم. او هم از من پرسشى داشت اما به هر حال مى گويد: «كار بسيار خوبى است كه انجمن آغاز كرده است اميد وارم تداوم داشته باشد.» عيسى سحرخيز هم كه مشغول صحبت با يك خبرنگار خارجى است نيز همين نظر را دارد.