آقاى برونو ترتايس، كارشناس فرانسوى درمسايل اتمى و استاد انجمن تحقيقات استراتژيك، به تحليل بحران به وجود آمده توسط پروژه اتمى ايران مى پردازد.
س: آيا برنامه اتمى ايران واقعاً به مثابه يك خطر است؟
ج: اول از همه خطرى براى خاورميانه است. در اختيار داشتن حتى يك بمب توسط ايران، تأثيرات سياسى عمده اى را در اين منطقه باعث خواهد شد. پس از آن، خطرى خواهد بود براى روند منع گسترش اتمى كه مشكل اصلى در اين مسأله، همين است. در پايان نيز، خطرى بالقوه براى اروپا خواهد بود كه به زودى در تيررس موشك هاى ايران قرار مى گيرد.
س: آيا ايران مى تواند بهانه جنگ جهانى سوم باشد؟
ج: جمهورى اسلامى به واقع يك خطر است، ولى فكر نمى كنم اين خطر به چنان حدى برسد. البته احتمال برخورد با ايران در منطقه وجود دارد، ولى احتمال اينكه چنين برخوردى منجر به آغاز جنگ جهانى سوم شود، به نظر من خيلى دور است.
در صورت اصرار ورزيدن ايران به ادامه تحقيقات خود، چه مدت طول خواهد كشيد تا احتمالاً به سلاح هاى اتمى دست يابد؟
سه فرضيه ممكن است. اگر برنامه ايران با همان آهنگى كه از اواسط سال هاى ۱۹۸۰ شاهد آن بوديم پيش رود، ۵ تا ۱۰ سال زمان خواهد برد. اگر ايران تصميم بگيرد كه خيلى سريع تر با استفاده از فنآورى غنى سازى اورانيوم [با استفاده از سانتريفوژهاى نوع P1] و تأسيساتى كه ما كاملاً با آنها آشناييم، به اهداف خود جامه عمل بپوشاند، هنوز حدود ۱۸ تا ۲۴ ماه زمان باقى مانده تا بتواند به اندازه كافى اورانيوم غنى شده به ميزان بالا براى توليد يك بمب داشته باشد. فرضيه سوم: اگر تأسيساتى مخفى با سانتريفوژهاى فوق سريع [سانتريفوژهاى نوع P2] نيز در كنار تأسيسات فعلى راه اندازى كرده باشد، كه ما بالطبع از آنها بى خبريم، اين امر در زمانى خيلى كوتاه تر، يعنى حدود چند ماه، به تحقق خواهد پيوست.
س: آيا حقى وجود دارد كه بر اساس آن بتوان بمب اتم داشت؟
ج: داشتن سلاح اتمى در چارچوب پيمان منع گسترش جنگ افزارهاى اتمى كه در سال ۱۹۶۸ به امضا رسيده، يك حق بين المللى است. البته اين پيمان كشورها را به صورتى غيرطبيعى به دو دسته تقسيم مى كند: كشورهايى كه قبل از اين تاريخ (۱۹۶۸) به انفجار بمب اتمى اقدام كرده اند، جزو قدرت هاى اتمى محسوب مى شوند و دسته دوم، كشورهايى هستند كه قصد گسترش و دستيابى به چنين جنگ افزارهايى را نداشته و به عنوان كشورهاى غيراتمى شناخته مى شوند. پس مفاد اين پيمان براى دو دسته كشور تعريف شده است.
البته كشورهايى هم هستند مانند پاكستان، اسراييل و هندوستان كه اين پيمان را امضا نكرده اند. درواقع مى توان گفت كه اين كشورها با امضا نكردن اين پيمان، هيچ توافق نامه يا آيين نامه اى را به دليل تجهيز خود به سلاح اتمى نقض نكرده اند. ولى براى ايران به عنوان عضوى از اين پيمان، دستيابى به هرگونه جنگ افزار اتمى ممنوع است.
س: آيا نبايد پيمان منع گسترش اتمى را بازنگرى و اصلاح كرد، زيرا كه عملاً به مهار كردن اين بحران در سطح جهان كمك نكرده و مى بينيم كه كشورهايى مثل هند و پاكستان به توليد سلاح هاى اتمى مى پردازند؟
ج: پيمان منع گسترش اتمى، پيمانى بسيار ناقص است كه در زمانى خاص وضعيت اتمى جهان را دچار توقف كامل كرده بود. بدون شك مى توان آن را اصلاح كرد يا تغيير داد، به ويژه به اين دليل كه درخصوص بعضى مسايل بسيار مبهم بوده و همچنين ازنظر تاريخى بسيار قديمى شده و شرايط امروزى را توجيه نمى كند. ولى كشورهاى غربى متفقاً اين عقيده را دارند كه تغيير آن امكان پذير نيست، زيرا مشكل بتوان روى تغييرات مطلوب و دلخواه همه به توافق رسيد. بهترين كارى كه مى توان كرد، تكميل اين پيمان، با افزودن ماده تبصره هاى حقوقى و سياسى به آن است.
س: در حالى كه اسراييل بمب اتم دراختيار دارد، آيا بازداشتن ايران از تجهيز خود به آن جايز است؟
ج: ايران و اسراييل از نقطه نظر حقوق بين المللى كاملاً از يكديگر متفاوتند. ايران با امضاى پيمان منع گسترش، داشتن بمب اتمى را براى خود ممنوع كرده، درحالى كه اسراييل با وارد نشدن در آن، عملى مغاير با حقوق بين المللى انجام نداده است.
س: وضعيت كره شمالى در اين پيمان چگونه است؟
ج: وضعيت حقوقى كره نسبت به پيمان بسيار نامعلوم و مبهم است. اين كشور در ژانويه ۲۰۰۳ اعلام كرد كه از پيمان خارج خواهد شد، ولى تاكنون ديگر كشورهاى عضو پيمان به خروج آن صحه نگذاشته اند. به هرحال، كره شمالى اولين كشورى است كه انصراف خود را از پيمان اعلام كرده است.
تهران به چه دليل قصد دارد خود را به سلاح اتمى تجهيز كند؟
من فكر مى كنم كه دولت تهران به دلايل لزوماً سياسى علاقه مند به انجام اين كار است. اين كشور به دنبال موقعيت جديدى در منطقه بوده و مسأله هسته اى در نظرش به منزله «اقتدار داشتن» و «مدرن بودن» است. به علاوه، عقيده ايران در اين خصوص مى تواند هر دو جنبه صلح آميز و نظامى را دربرگيرد. بى شك در اين زمينه تمهيدات امنيتى بسيارى نيز لحاظ شده، ولى به نظر من مسايلى فرعى هستند. با همه اينها ايالات متحده، ايران را از شر دو دشمن اصلى خود، صدام حسين و طالبان خلاص كرده است. با اين حال، دليل حضور نيروهاى غربى دورتا دور ايران به دلايل قبلى اضافه شده و اين مسأله را در نظر ايران [تجهيز خود به سلاح هسته اى] اجتناب ناپذير كرده است.
س: آيا مى توان رابطه اى بين اظهارات احمدى نژاد مبنى بر نابودى اسراييل و ازسرگيرى فعاليت هاى غنى سازى اورانيوم درنظر گرفت؟
ج: فكر نمى كنم رابطه اى بين اظهارات احمدى نژاد و ازسرگيرى تحقيقات وجود داشته باشد. با اين حال، مسلم است كه هر دوى اين مسايل از سياست افراط گرايانه و تندروى حكومت ايران ناشى مى شوند. از طرف ديگر، تهران همچنين مى داند كه اسراييل هميشه موضوع كارآمد و موجهى بوده تا بتوان به واسطه آن افكار جهان عرب و مسلمانان را برانگيخت. با وجود بعضى از اظهارات سران ايرانى، حتى يك لحظه هم اين فكر را نمى كنم كه شايد پروژه اتمى ايران به دليل رويارويى با برنامه اتمى اسراييل طرح ريزى شده باشد.
س: چرا اروپا تا اين حد علاقه دارد كه تنها به برنامه اتمى ايران بپردازد و موضوع كره شمالى را به كل فراموش كرده است؟
ج: چندين دليل براى توضيح اين نكته وجود دارد. دليل اول نزديكى جغرافيايى است و اينكه در تهديد احتمالى اروپا، دست ايران بازتر بوده و بسيار مستعدتر و باانگيزه تر از كره شمالى است. دليل دوم اين است كه پرونده اتمى ايران به واقع نقش مهمى را در آينده روند گسترش اتمى در جهان بازى مى كند. پيمان منع گسترش شايد قادر باشد پس از خروج يك كشور [كره شمالى] به حيات خود ادامه دهد، ولى مطمئناً با انصراف كشور دومى مانند ايران، ديگر اعتبارى براى آن باقى نخواهد ماند و وجهه خود را به طور كامل نزد ديگر كشورها از دست خواهد داد. حتى احتمال اين مى رود كه بعضى از كشورها از سياست ايران پيروى كنند. و سومين دليل اين است كه در پرونده اتمى ايران، اروپا موقعيتى يافته تا بتواند ازطريق آن نقش مديريتى خود را در حل يك بحران گسترش اتمى تجربه كند و مسلماً در مذاكره با ايران داراى شانس موفقيت زيادى است، به ويژه از نظر بازرگانى. اين سه دليل، هيچ يك در مورد كره شمالى صدق نمى كند.
س: اروپا چه تمهيداتى اتخاذ كرده كه بتواند طبق آنها ايران را متقاعد به انصراف از نيروى اتمى نظامى كند؟ شما نقش اتحاديه اروپا را كه در تنگناى ايالات متحده و روسيه مانده، چگونه ارزيابى مى كنيد؟
ج: مجموعه پيشنهادهاى اروپا كه در ماه ژوئيه ۲۰۰۵ ارائه شد، همكارى در زمينه انرژى اتمى غيرنظامى، شراكت بازرگانى و همچنين يك همكارى سياسى را شامل مى شد. اين موضوع اخير [همكارى سياسى]، ايران را به عنوان هميار و شريك اتحاديه اروپا به رسميت مى شناخت. البته بايد بگويم كه درحقيقت خود اروپا نيز در اين مذاكرات ذينفع بود. در خصوص اينكه آيا اتحاديه اروپا بين ايالات متحده و روسيه گير كرده، من مطمئن نيستم كه اين طور باشد. امروز در اين مسأله، آمريكا و اروپا از سياست و موضع مشتركى برخوردارند، درحالى كه جايگاه روسيه كاملاً مبهم است.
س: آيا شما فكر مى كنيد كه تأثير شبكه پاكستانى آقاى عبدالقادرخان روى برنامه اتمى ايران زياد خواهد بود؟ و آيا ازسوى او در ساخت يك بمب اتمى كمكى دريافت خواهد شد؟
ج: در حال حاضر هيچ شكى نداريم كه وى موجب پيشرفت برنامه اتمى ايران شده و دراين خصوص نقش بسيار مهمى نيز داشته است. ايران در دو مرحله از تزريق فنآورى اتمى پاكستان در پروژه هاى خود بهره برده، يكى در اواخر سال ۱۹۸۰ و ديگرى در اواسط سال ۱۹۹۰. تعدادى از مقامات اصلى دولت پاكستان نيز از اين همكارى ها خبر داشته اند، ولى نمى توان گفت كه كل دولت درجريان همكارى هاى آقاى خان بوده است. چيزى كه بسيار نگران كننده شده، اين است كه شايد آقاى خان براى چگونگى ساخت حساس ترين قسمت هاى سلاح اتمى به ايران رفته باشد. به هرحال، بايد خاطرنشان سازيم كه بى شك اين همكارى در گذشته ريشه دارد و فكر نمى كنم كه امروز روابط اتمى بين اين دو كشور وجود داشته باشد.
س: تجهيزات غنى سازى اورانيوم در ايران توسط چه منابعى تأمين شده است؟
ج: دو كشور در تأمين اين تجهيزات نقش داشته اند: چين و پاكستان. در مورد چين، آن طور كه به نظر مى رسد، ۱۰ سال قبل همكارى ها پايان يافته، ولى در مورد پاكستان اين همكارى ها بسيار جديدتر است. ازطرف ديگر، احتمال همكارى بين كره شمالى و ايران نيز وجود دارد. درهر صورت، حتى اگر كمك و همكارى هاى دولتى قطع شده باشند، امكان دارد كه دانشمندان يا متخصصين خارجى به صورت انفرادى و شخصى در اين پروژه ها شركت كنند. البته نبايد نقش روسيه را ناديده گرفت كه امروز با ايران منحصراً همكارى هاى صلح آميز هسته اى را دنبال مى كند، ولى در گذشته بعضى از روس ها به برنامه اتمى ايران به گونه اى كمك رسانده اند كه مسير بهره بردارى نظامى را كاملاً نمايان مى سازد.
س: نظرتان در مورد كتابى كه اخيراً در خصوص سازمان سيا چاپ شد، چيست؟
ج: من هنوز كتاب وضعيت جنگ (State of War) نوشته جيمز رايزن را نخوانده ام، ولى با نگاهى اجمالى كه به آن انداختم، فكر مى كنم بايد ادعاهاى او را با دقت و احتياط بيشترى بررسى كرد. منابع آن نامعلوم اند و تعداد شاهدين مستقيم آن كم است. اگر سازمان سيا واقعاً در اين عمليات، تقلب كرده يا نقشه هاى اشتباه به ايران رسانده، به نظر من كمى شك برانگيز است. و همچنين بسيار بعيد به نظر مى رسد كه طى يك عمليات غيرموفق ازسوى سازمان سيا، ايران توانسته باشد اطلاعات فنى مورد نياز در ساخت جنگ افزارهاى هسته اى را به دست آورده باشد.
س: در حال حاضر هيچ مدركى عليه ايران يافت نشده و تمامى اتهامات صرفاً جنبه پيش داورى و فرضيه دارند. قانون هميشه با موضوعات واقعى و عينى سر و كار دارد نه با حدس و گمان. حال با توجه به اين مسايل و با وجود ادعاى ايران مبنى بر صلح آميز بودن برنامه اتمى، آيا هنوز مى توان شك كرد كه ايران قصد تجهيز خود به سلاح هاى هسته اى را دارد؟
ج: برداشت ما از نظامى بودن برنامه اتمى ايران به دليل برخى شاخص هاى همسو بوده و به هيچ وجه پيش داورى و فرضيه نيست. مجموعه عناصر فنى بى نهايت دقيقى نيز، طى ۳ سال بازرسى سازمان ملل در ايران به دست آمده كه همگى گواه اين برداشت هستند. اين عمل موشكافانه، به ويژه كمك كرده است تا سه نكته آشكار شود: ايران تعداد زيادى از تأسيسات خود را به صورت مخفى ساخته و همچنين بسيارى از فعاليت هاى هسته اى آن هيچ توجيهى جز در قالب يك برنامه نظامى ندارند. من فقط به ذكر دو نمونه از اين فعاليت ها بسنده مى كنم: بسط يك برنامه غنى سازى با استفاده از اشعه ليزر و توليد پولونيوم ۲۱۰. گزارش هاى آژانس اتمى در اينترنت موجودند و هر كارشناس اتمى بيطرف كه آنها را خوانده باشد، مى تواند نتيجه گيرى كند كه برنامه اتمى ايران، برخلاف آنچه ادعا مى كند، منحصراً براى اهداف صلح آميز طراحى نشده است.
س: من مى خواستم بدانم كه چرا امروز قدرت هاى بزرگ اتمى نمى خواهند كشورهاى جهان سوم و درحال توسعه به فنآورى هسته اى دست پيدا كنند، در حالى كه همه مى دانيم در آينده اى نزديك، انرژى هسته اى جايگزينى براى ديگر انرژى ها خواهد بود؟
ج: بر عكس، كشورهاى غربى كاملاً مايلند فنآورى صلح آميز هسته اى در كشورهاى ديگرى چون ايران يا حتى كره شمالى رونق گيرد و به علاوه در اين زمينه پيشنهادهاى قابل اجراى بسيارى نيز ارائه كرده اند. درخصوص ايران، اين نكته كه روسيه به ساخت يك مركز اتمى براى توليد الكتريسيته اقدام كند [سايت اتمى بوشهر]، هيچ مشكلى پديد نياورده، ولى درمورد ظن موجهى كه به مقاصد بعضى از كشورها وارد است، به ويژه اين دو كشور [كره شمالى و ايران]، كنترل بى كم و كاست و بازرسى دقيق روى برنامه اتمى آنها به منظور اطمينان از اينكه منحصراً اهداف صلح آميز را دنبال مى كنند، امرى اجتناب ناپذير است.
س: آيا اين كه ايالات متحده و اروپا بيشتر به پرونده ايران توجه دارند تا به پرونده كره شمالى، به دليل ذخاير و منابع طبيعى آن نيست؟
ج: حساسيت ايالات متحده روى پرونده ايران دقيقاً به اندازه پرونده كره شمالى است. در واشنگتن، موضوع كره شمالى به اندازه بحران فعلى ايران اهميت دارد. ولى درمورد كره شمالى، روند مذاكرات تا حدودى پشت پرده است، در حالى كه پرونده ايران تيتر اول روزنامه هاى جهان و به ويژه اروپاست.
س: توماس فريدمان در مقاله اى در نيويورك تايمز به نام «محور نظم» [Axis of Order] نوشته است كه تنها چين، هندوستان و روسيه قادرند راه حلى ديپلماتيك براى اين مشكل پيدا كنند. نظر شما در اين باره چيست؟
ج: من فكر مى كنم كه درواقع اين سه كشور مى توانند با همكارى خود، به حل مسالمت آميز اين بحران كمك كنند. در مورد هندوستان، بايد بگويم كه طى آخرين نشست شوراى حكام آژانس اتمى، طرفدارى دهلى نو از موضع كشورهاى غربى بى نهايت حائزاهميت بود، زيرا ثابت مى كرد كه تمامى كشورهاى درحال توسعه خط مشى ايران را دنبال نمى كنند. و اما درمورد چين و روسيه: اهميت حضور آنها در اين مسأله، با توجه به اين كه اعضاى ثابت شوراى امنيت هستند، بسيار آشكار است و به علاوه اين دو كشور عضو شوراى حكام آژانس اتمى نيز هستند. من معتقدم كه بين اين سه كشور، مهم ترين روسيه است. از اين گذشته، به نظر مى آيد كه روسيه در روز پنج شنبه ۱۲ ژانويه موافقت نامه خود را درخصوص ارسال پرونده اتمى ايران به شوراى امنيت سازمان ملل امضاء كرده باشد.
س: همكارى ايران با آژانس اتمى در پايان چه اثراتى خواهد داشت؟ به نظر شما، آيا مى تواند سناريويى باشد شبيه به آخرين جنگ در عراق، ولى با اين تفاوت كه اين بار اجازه آن توسط سازمان ملل صادر شود و جنبه قانونى پيدا كند؟
ج: ايران تأكيد دارد كه درصورت ارسال پرونده اتمى به شوراى امنيت، كليه روابط و همكارى هاى خود را با آژانس اتمى، يعنى با سازمان ملل، قطع خواهد كرد. اين قطع روابط به اين معنى است كه ديگر هيچ بازرسى جديدى در خاك ايران انجام نخواهد شد. حال نكته اينجاست كه اگر ايران بخواهد سياست هاى خود را به شكلى زورگويانه پيش ببرد، آيا درگيرى خاصى رخ خواهد داد؟ البته نبايد فراموش كنيم كه در ايران، به مانند كره شمالى، بسيارند اشخاصى كه مايل به انزوا نيستند و نمى خواهند از جامعه بين الملل فاصله بگيرند. به هرحال، در شرايط فعلى فكر نمى كنم كه سازمان ملل در برابر ايران متوسل به برخورد نظامى شود.
س: آيا يك مداخله مسلحانه امكان پذير است؟
ج: در حال حاضر، هيچ كشورى حتى ايالات متحده و اسراييل قصد حمله به ايران را ندارند. ولى اگر وضعيت و روابط فعلى كدر شوند و اگر تهران بخواهد به روند برنامه اتمى خود سرعت بخشد، در آن صورت اين احتمال مى رود كه اسراييل يا ايالات متحده تأسيسات هسته اى ايران را بمباران كنند. البته گمان نمى كنم كه اين عمليات در اين روزها انجام شود، ولى اين را هم نمى گويم كه در آينده اى دور انجام خواهد شد.
س: در اين برنامه اتمى، استدلال ايران از «حق مشروع» چگونه تعريف مى شود؟
ج: پيمان منع گسترش به كليه امضاء كنندگان، اين امكان را مى دهد كه بتوانند فعاليت هاى صلح آميز هسته اى داشته باشند، به شرطى كه اين فعاليت ها در پايان، به اهداف نظامى منتهى نشوند. حال آنكه توسط بازرسان سازمان ملل مطلع شديم كه ايران همچنين مقاصد و اهدافى نظامى را دنبال مى كند. اين اولين مشكل در برابر استدلال ايران است كه مى گويد غربى ها مى خواهند اين حق مسلم ايران را بگيرند. مشكل دوم اين است كه پيمان منع گسترش صراحتاً هيچ گونه حقى را در زمينه غنى سازى اورانيوم جايز نمى داند و اين نكته اى كاملاً مغاير با ادعاهاى ايران است. با اين توضيحات مى توانم بگويم كه استدلال حقوقى ايران كاملاً اعتراض آميز بوده و به هيچ وجه وارد نيست.
س: چرا كشور فرانسه ماده ۶ پيمان منع گسترش را رعايت نمى كند؟
[ماده ۶: كليه كشورهايى كه سلاح اتمى دراختيار دارند، بايد متعهد شوند كه اين سلاح ها را به طور كامل منهدم خواهند كرد. ]
ج: ماده ۶ پيمان منع گسترش جنگ افزارهاى اتمى، امضاء كنندگان را نسبت به دو مسأله متعهد مى كند: توقف در مسابقه تسليحاتى با ديگر كشورها و داشتن حسن نيت در مذاكرات كه به خلع سلاح اتمى منجر شده و در پايان نيز به خلع سلاح جامع و كامل خواهد انجاميد. من فكر نمى كنم بتوان گفت فرانسه ماده ۶ اين پيمان را رعايت نكرده است، زيرا از پايان جنگ سرد تاكنون، به اندازه قابل توجهى از تعداد سلاح هاى اتمى خود كاسته و همچنين تأسيسات توليدى مواد شكافت پذير و مركز آزمايشات آن را به كل خراب كرده است. ازطرف ديگر، در مورد كشورهاى غيراتمى نيز، اقدام خاصى براى خلع سلاح جامع و كامل ديده نمى شود.
س: در حال حاضر چه كشورهاى ديگرى هستند كه به طور مخفى برنامه هسته اى نظامى دارند؟
ج: طبق تعريف، اگر اين برنامه مخفى باشد، چيز زيادى درباره آن نمى توان گفت. ولى سوء ظن هايى، به ويژه درمورد فعاليت هاى چند كشور عربى وجود دارد كه آقاى خان نيز به آن كشورها سفر كرده است. همچنين چند كشور ديگر نيز در شمال شرقى آسيا مى توانند اهدافى مخفيانه در زمينه پروژه هاى اتمى نظامى داشته باشند. ولى فكر نمى كنم كه غيراز ۹ كشورى كه اكنون بمب اتم دراختيار دارند، كشور ديگرى مانند ايران تأسيساتى اين چنين توسعه يافته داشته باشد. اين ۹ كشور عبارتند از: فرانسه، انگلستان، ايالات متحده، روسيه، چين، هندوستان، اسراييل، پاكستان و البته كره شمالى. فقط اميدواريم كه كشور دهم به اين ليست اضافه نشود.

گفتگوهايى كه دو هفته نامه عمده چاپ لندن در مورد سياست خارجى آمريكا، با كالين پاول، وزير خارجه سابق آمريكا، انجام داده اند و گزارش تازه اى كه از وضعيت برنامه هسته اى ايران منتشر شده، از مطالب مهم هفته نامه هاى بريتانيا در خصوص ايران بود.
ساندى تايمز، در گفتگو با كالين پاول، وزير خارجه پيشين آمريكا در مراسم جمع آورى كمك هاى مالى براى نهاد صندوق ملى يهوديان در بريتانيا، مهمترين مسئله را مناقشه ايجاد شده بر سر برنامه هسته اى ايران ديده و از قول او در مورد شباهتها و تفاوتهاى ايران و عراق نوشته: «شباهت اين بود كه هر دو كشور درحال اجراى يك برنامه هسته اى بودند اما اختلاف آنجا است كه در مورد ايران، اختلاف نظر چندانى در جامعه بين المللى بر سر شواهد اين مسئله وجود ندارد.»
ساندى تايمز در گزارشى كه از اين گفتگو تهيه كرده مى نويسد: «مضحك نيست كه ايران تهديد بزرگترى محسوب مى شود اما پس از وقوع تحولات عراق، هيچ رغبتى براى حمله به اين كشور وجود ندارد؟»
در پاسخ، اين هفته نامه از قول كالين پاول مى نويسد: «حتى اگر جنگ عراق هم رخ نمى داد، فكر نمى كنم گزينه اقدام نظامى، بالاترين اولويت را مى داشت.»
وزير خارجه پيشين آمريكا ادامه مى دهد: «برخى رسانه ها معتقدند اگر ايران مواد و تجهيزات لازم براى ساخت بمب را در اختيار داشت مى توانست ظرف دو ماه به بمب دست يابد در حالى كه من اينطور فكر نمى كنم.»
ساندى تايمز همچنين از عدم تمايل كالين پاول به اعمال تحريم، به ويژه تحريمهاى غير اقتصادى نوشته و بعنوان مثال از آقاى پاول نقل كرده كه تحريمهاى ورزشى، به نا اميدى ورزشكاران منجر خواهد شد كه نقشى در برنامه هسته اى ندارند و بجاى آنكه عصبانيتشان متوجه حكومت خودشان شود، از ما عصبانى خواهند شد.
تأسيسات اتمى جديد
ساندى تلگراف، عكسهاى ماهواره اى جديدى از تأسيسات هسته اى ايران را چاپ كرده و با مقايسه آنها با تصاوير ماهواره اى تأسيسات هسته اى خوشاب پاكستان، مدعى شده كه ايران بطور مخفيانه مشغول گسترش تأسيسات هسته اى خود است.
ساندى تلگراف كه نوشته اين عكسها از طريق دستگاه هاى اطلاعاتى آمريكا بدست آمده است، در تصاوير چاپ شده، بر شباهت نيروگاه آب سنگين اراك، تأسيسات غنى سازى نطنز و تأسيسات آزمايش موشكهاى قاره پيماى ايران و تأسيسات متناظر در پاكستان تأكيد كرده وعكسهايى از تأسيسات تازه ساخته شده در نطنز را به چاپ رسانده است.
ساندى تلگراف نوشته اين شباهتها توجه آژانسهاى اطلاعاتى غربى را جلب كرده است و ادامه داده، دليل آن است كه ايران مدعى است برنامه هسته ايش مقاصد صلح آميز دارد و پاكستان از تجهيزاتش براى توليد مواد اوليه تسليحات اتمى استفاده مى كند.
اين هفته نامه ادعا كرده كه كار ساخت هفت ساختمان تازه در طى ۱۶ ماهى انجام شده كه تحقيقات و فعاليت در نطنز ممنوع و متوقف بوده و يادآورى كرده كه وجود تأسيسات نطنز هم تا سال ۲۰۰۲مخفى مانده بود.
ساندى تلگراف در ادامه بخشى از گزارش منبع اطلاعاتى عكسها را نقل كرده كه نوشته ابعاد تأسيسات ساخته شده در ايران، با ابعاد تاسيسات كشور ديگرى كه به منظور توليد مواد هسته اى تسليحاتى ساخته شده، تطابق دارد.
اين هفته نامه از قول جان پايك، مدير يك مؤسسه مستقل دفاعى در واشنگتن نوشته اين تصاوير نشان مى دهد كه ايران همان گامهايى را بر مى دارد كه پاكستان در برنامه تسليحاتى اتميش برداشت.
ساندى تلگراف در نهايت از برآوردهاى اطلاعاتى آمريكايى ها نقل مى كند كه ايران با استفاده از نيروگاه آب سبكش، كه امكان تبديل مستقيم اورانيوم به پلوتونيوم تسليحاتى را فراهم مى كند، مى تواند سالانه براى سه بمب اتمى، پلوتونيوم توليد كند.

نمايندگان پنج عضو شوراى امنيت سازمان ملل روز دوشنبه در لندن، پشت در هاى بسته به گفتگو نشستند تا درباره واكنش نسبت به ايران و عدم همكارى هاى لازم اين كشوردرمورد مسأله اتمى، تصميم بگيرند. اين اجلاس كوششى بود براى متمركز شدن روى اين سووال كه اگر همان طور كه انتظارش مى رود، درباره مسائل اتمى ايران سخت گيرى شود و ايران به بالاترين مرجع تصميم گيرنده در سازمان ملل ارجاع بشود، جه اتفاقى خواهد افتاد؟
تصميم ارجاع پرونده ايران به شوراى امنيت سازمان ملل، هفته گذشته توسط سه كشور فرانسه، آلمان و انگلستان گرفته شد، اما اين تصميم تا قبل از نشست شوراى حكام انرژى اتمى سازمان ملل در وين، كه چند هفته ديگر خواهد بود، به اجرا گذاشته نمى شود. مشكل واقعى ارجاع پرونده نيست، بلكه توانايى هاى شوراى امنيت در متوقف كردن چرخه اتمى ايران است. بعد از جديت اوليه كشورهاى اروپايى كه تا چندى پيش به مذاكره اصرار مى كردند، حالا به نظر مى رسد اروپايى ها بيشتربه تحريم اقتصادى ايران يا مشخصا به راه حل استفاده از زور واشنگتن، تمايل دارند.
آنچه در شوراى امنيت اتفاق خواهد افتاد تا حدودى بستگى به واكنش ايران دارد. دولت محمود احمدى نژاد مى تواند به محض شروع مذاكرات شوراى امنيت در مورد ايران، تصميم اخير مجلس را مبنى بر به تعليق در آوردن همكارى هايش با آژانس بين المللى انرژى اتمى، اجرا كند. ناگزير، چنين عملكردى بحران را افزايش مى دهد.
ممانعت ايران از همكارى با آژانس بين المللى انرژى اتمى و هر تصميمى كه منجر به جلوگيرى از ورود بازرسان و بازرسى سايت هاى اتمى شود، مى تواند شوراى امنيت را به طرف تصميماتى هل بدهد كه باعث دادن مجوز استفاده از زور عليه جمهورى اسلامى مى شود. خروج ايران از ان پى تى يا پيمان منع گسترش سلاح هاى اتمى، اين احتمال را بالا تر مى برد.
تهران به محض ارجاع به شوراى امنيت، مى تواند دست به استراتژى خطرناك جلورفتن تا مرز و تاكتيك هاى تاخيرى براى جلوگيرى از تثبيت عملكردها بزند كه اين بازى ها عواقب نامطلوب اقتصادى براى كشور بدنبال خواهد داشت؛ براى مثال اگر ايران بصورت متناوب به همكارى هايش با آژانس بين المللى انرژى اتمى ادامه بدهد. در اين مورد، شوراى امنيت مى تواند از جمهورى اسلامى بخواهد كه از غنى سازى اورانيوم در سايت هايش دست بردارد. اين حركت تعهدى را روى دوش ايران مى گذارد كه معناى آن دست كشيدن از قسمتى از برنامه هاى اتمى اش است و اين چيزيست كه ايران قبول نخواهد كرد.
دو سال است كه تهران از غنى سازى اورانيوم، يك مسأله حياتى و موضوعى براى افتخار كردن، درست كرده است و نمى تواند آن را رها كند. دست كشيدن از چرخه اتمى و غنى سازى به معناى از دست رفتن وجهه دولت تهران نه فقط در عرصه ملى بلكه در منطقه است.
اگرمداخله شوراى امنيت آن چيزى نباشد كه دولت ايران مى خواهد، ممكن است با نارضايتى بعضى از اعضا، به غير از آمريكا كه از سال ۱۹۷۹ هيچ رابطه سياسى با ايران ندارد، بشود. چين و روسيه منافع اقتصادى و سياسى زيادى در ايران دارند كه بخواهند تحت فشار جدى، به سود تحريم اقتصادى ايران رأى بدهند. چين اخيراً قرارداد ميليارد دلارى نفتى با ايران امضا كرده است. اما براى اروپا هم تقاضاى تحريم اقتصادى دردناك خواهد بود، بخصوص براى ايتاليا و آلمان كه بزرگتريت شركاى تجارى ايران هستند.
صحبت هائى درباره «تحريم هوشمندانه» گفته مى شود؛ راه حلى كه مى تواند تقريبا براى همه راضى كننده باشد. اين پيشنهاد شامل طرحى است كه ايران را در معرض تحريم چند بخشى قرار مى دهد، كه اين تحريم شامل غذا و مايحتاج اساسى و از همه مهم تر براى غربى ها، نفت و گاز نمى شود. تحريم نفت خام ايران، به معناى فرستادن شصت و پنج ميليون مردم ايران به كام سطح نگران كننده اى از فقر است. ايران تامين كننده بيش از پنج درصد نفت جهان است، پس حذف آن ممكن است تاثيرات فاجعه آميزى بر قيمت ها كه در حال حاضر هم رو به افزايش اند، بگذارد.
قطع مقطعى روابط تجارى، بنا به عقيده كسانى كه از اين پيشنهاد حمايت مى كنند، مى تواند بر طبقه مرفه تجاركه به بازارى ها معروفند وقدرت واقعى در ايران احمدى نژاد محسوب مى شوند، فشار وارد مى كند. سياست «تحريم هوشمندانه»، به عقيده كارشناسان ايرانى، مى تواند مشكلات جدى براى دولت فعلى كه با وعده ايجاد شغل و بالابردن سطح درآمد بر روى كار آمده بود، ايجاد كند. بيرون رفتن سرمايه ها از ايران كه بعد از انتخاب شدن احمدى نژاد صورت گرفت، ورشكستگى و بيكارى باعث مى شود راديكال ها تسليم شوند و قدرت را به دست رهبران سياسى عملگراتر بسپارد.
منبع: آكى، ۱۶ ژانويه

فرانك والتر اشتاين مه ير وزير امور خارجه آلمان، طرح مذاكره جديدى را از سوى ايران دريافته كرده است كه به موجب آن راه حل تازه اى براى پايان دادن به مناقشه اتمى ارائه شده است.
در اين طرح ايران تصميم گرفته تا چين هم در پروژه مشترك غنى سازى اورانيوم با روسيه، حضور داشته باشد.
اشپيگل نوشت: در حاليكه محمود احمدى نژاد، رئيس جمهور ايران، به دولت هاى اسلامى پيشنهاد داده تا در راستاى مبارزات سياسى، با استفاده از قدرت اقتصادى خود دست دشمنان را كوتاه كنند، «فرانك والتر اشتاين مه ير»، وزير امور خارجه آلمان، طرح مذاكره جديدى را از سوى ايران دريافته كرده است كه به موجب آن راه حل تازه اى براى پايان دادن به مناقشه اتمى ارائه شده است. در اين طرح ايران تصميم گرفته تا چين هم در پروژه مشترك غنى سازى اورانيوم با روسيه، حضور داشته باشد.
به گزارش ايرانيوز اين رسانه در ادامه گزارش امروز خود به نقل از رئيس جمهور آورده: اگر دولت هاى اسلامى از اقتصاد دولت هاى غربى حمايت كنند، بايد خودشان را مقصر و عامل تمام مشكلاتى كه براى آنها به وجود خواهد آمد، بدانند، چرا كه در چنين وضعيتى غرب امكان اين را بدست خواهد آورد تا در عرصه هائى كه مد نظرش است نسبت به كشورهاى اسلامى، اعمال فشار كند.
در ادامه اين گزارش مى خوانيم: پيش از اين، سياستمداران ايرانى در چارچوب مناقشه اتمى اين كشور و بروز بحران نفت هشدارهايى را داده و تهديد كرده اند كه تحريم اقتصادى ايران منجر به افزايش اساسى بهاى نفت در منطقه و بالطبع در جهان خواهد شد و همين موضوع صدمات زيادى را به كشورهاى ديگر وارد خواهد كرد.
در كنار تهديدهايى كه از سوى ايران به سمت غرب نشانه مى رود ايجاد استراتژى هاى خاص براى زمانى است كه اين كشور در تنگنا قرار بگيرد.
همچنين در حاليكه وزير دارايى ايران اخبار مرتبط با جابجابى ميلياردها دلار از دارايى هاى ايران به بانك هاى غربى را به دليل نگرانى از احتمال تحريم اقتصادى، تكذيب مى كند، مسئولان بانك مركزى ايران تأكيد كرده اند كه بخش هائى از موجودى هاى بانكى ايران از بانك هاى خارجى منتقل شده است.
درآمد سال جارى ايران از صدور نفت، دست كم ۴۰ ميليارد دلار تخمين زده مى شود و به نظر مى رسد كه قسمت اعظم اين پول در بانك هاى اروپايى نگهدارى شده، موجودى كنونى ايران در بانك هاى غربى حدود سى ميليارد دلار است.
اوج گرفتن درگيرى هاى اتمى ايران، باعث شده كه زمزمه هائى از سوى كشورهاى غربى مبنى بر بلوكه شدن دارايى هاى ايران در خارج به گوش برسد.
«اشپيگل» در بخش ديگرى از تحليل خود راجع به ايران مى نويسد: ايران طرح جديدى را بر اساس پيشنهاد روسيه به وزارت امور خارجه آلمان ارائه كرده است.
مسكو پيشنهاد داده بود كه اورانيوم ايران در خاك روسيه و بر اساس دانش مشترك دو كشور غنى شود تا هم منجر به تحقق مقاصد صلح آميز ايران از انرژى هسته اى و هم رفع نگرانى غرب از استفاده نظامى از اين فناورى گردد.
اما ايران كه تا كنون از قبول اين طرح طفره مى رفت، اينك پيشنهاد مى كند كه چين نيز در اين پروژه مشترك سهيم باشد!
درحاليكه مسئولان وزارت امور خارجه آلمان تمايلى براى اظهارنظر درباره اين طرح جديد نداشتند، اما «آنگلا مركل»، صدراعظم آلمان هفته گذشته در تماسى تلفنى با «جورج بوش» و «كوفى عنان»، پيگير راه حلى براى ادامه مذاكره با شركت طرف صبحت روس، بود.
«فرانس يوزف يونگ»، وزير دفاع آلمان هم ضمن منتفى ندانستن خطر برخورد نظامى، تأكيد كرد كه تلاش هاى ديپلماتيك مقدم بر هر گزينه ديگرى هستند.
وى در عين حال با توجه به تهديد غير مستقيم «ژاك شيراك»، رئيس جمهور فرانسه در مورد مقابله اتمى كشورش با دولت هاى عامل ترور در گفتگو با نشريه «بيلد ام زونتاك» گفت: ما نبايد بحث هاى موجود را به اين مسير هدايت كنيم.
در بخش پايانى گزارش اشپيگل آمده: در حال حاضر كارشناسان و ناظران، باحساسيت ويژه اى، تازه ترين اخبار و تغييرات در مورد پرونده اتمى ايران را تعقيب مى كنند. اكثر آنان در انتظار فرارسيدن دوم فوريه هستند تا با تشكيل جلسه اضطرارى شوراى حكام آژانس بين المللى انرژى اتمى، بر اساس گزارش وضعيت ايران، تصميم نهايى در مورد ارجاع يا عدم ارجاع پرونده اتمى ايران به شوراى امنيت گرفته شود.