قرآن عثمان، قديمى ترين قرآن در جهان است
قديمى ترين قرآن خطى دركتابخانه اى در يكى از گوشه هاى دور افتاده تاشكند، پايتخت ازبكستان قرار دارد.
اين قرآن يادآور نقشى است كه زمانى آسياى ميانه در تاريخ اسلام داشته است، حقيقتى كه پس از ۷دهه تحميل الحاد به اين منطقه در دوره شوروى سابق، غالبا ناديده گرفته شده است.
كتابخانه اى كه اين قرآن در آنجا نگهدارى مى شود در بخش قديمى تاشكند موسوم به «هست- امام» واقع است و با جاذبه هاى گردشگرى تاشكند بسيار فاصله دارد.
محل كار مفتى اعظم ازبكستان، بالاترين مقام مذهبى كشور، در اين منطقه و در حياط يك مدرسه واقع است.
درست در سوى ديگر جاده، مسجد و مدرسه گمنام ديگرى موسوم به «موى مبارك» را مى بينيم كه گفته مى شود يك تار موى حضرت محمد، پيامبر اسلام كه كمتر كسى آن را ديده و نيز يكى از مهمترين مجموعه هاى آثار تاريخى آسياى ميانه، در آنجا قرار دارد.
اكرم احمداف، دستيار جوانى كه در دفتر مفتى ازبكستان كار مى كند مى گويد كه در اين كتابخانه ۲۰ هزار جلد كتاب و سه هزار نسخه خطى وجود دارد.
اين كتاب ها درباره تاريخ، ستاره شناسى و طب دوره قرون وسطى است. علاوه براين كتاب هائى درباره تفسير قرآن و نيز قوانين را مى توان در اين كتابخانه ديد.
اكرم احمداف مى گويد كه قديمى ترين كتاب موجود در اين كتابخانه، قرآن عثمان است كه قدمتش به قرن هفتم ميلادى بازمى گردد.
آيات مقدس
نقل است كه قرآن عثمان به همت عثمان خليفه سوم مسلمانان در مدينه با جمع آورى آيه هاى قرآن تدوين شده است.
قبل از وى، مسلمانان آيات مقدسى را كه وحى خداوند به پيامبر اسلام بود، از حفظ مى كردند يا آن را بر روى چوب يا استخوان شتر مى نوشتند.
اين قرآن نفيس در صندوق مخصوصى نگهدارى مى شود كه در ديوار يك اطاق كوچك جا سازى شده و يك طرف آن شيشه اى است.
حدود يك سوم نسخه اصلى يعنى۲۵۰ صفحه قرآن منسوب به عثمان باقى مانده كه به خط برجسته عربى است.
اكرم احمداف مى گويد: «اين قرآن روى پوست آهو در حجاز درعربستان سعودى نوشته شده بنا براين نوشته ها به خط حجازى است كه به خط كوفى نزديك است.»
گفته مى شود كه خليفه عثمان پنج نسخه از نسخه اصلى قرآن را تهيه كرده بود. بخش هائى از يك قرآن كه اكنون در موزه توپ قاپى، در استانبول قراردارد نيز يكى ديگر از پنج نسخه اصلى است.
متن تاريخى
عثمان هنگامى كه سرگرم خواندن قرآن خودش بود كشته شد و تصور مى رود لكه تيره رنگى كه برروى صفحات اين قرآن ديده مى شود، خون عثمان است.
اين داستان كه چگونه قرآن عثمان به تاشكند رسيده شنيدنى است.
گفته مى شود كه پس ازمرگ عثمان، حضرت على، امام اول شيعيان، اين قرآن را به كوفه برد و ۷۰۰ سال بعد هنگامى كه تيمور لنگ با لشگر خود به اين منطقه رسيد قرآن عثمان را با خود به سمرقند پايتخت باشكوهش برد.
براى چهار قرن اين قرآن در آنجا بود تا اينكه روس ها در سال ۱۸۶۸ سمرقند را اشغال كردند. فرماندار روس سمرقند، قرآن عثمان را به سن پترزبورگ فرستاد تا در كتابخانه سلطنتى نگهدارى شود.
ولى پس از انقلاب بلشويكى، لنين كه علاقمند بود حمايت مسلمانان روسيه و آسياى مركزى را جلب كند قرآن عثمان را به «اوفا» در بشكورتستان فرستاد.
نهايتا به دليل تقاضاهاى مكرر مسلمانان تاشكند، قرآن عثمان در سال ۱۹۲۴ به اين شهر بازگردانده شد و از آنموقع تاكنون در تاشكند باقى مانده است.
از آنجا كه مقامات دولت ازبكستان بى اعتمادى رژيم كمونيستى شوروى به اسلام را به ارث برده اند و هنوز به تاريخ اسلامى خود با ترديد نگاه مى كند، مايل نيستند توجه زيادى به اين قرآن بشود و درنتيجه قديمى ترين گنجينه اسلامى هنوز در بخش قرون وسطايى و دورافتاده تاشكند نگهدارى مى شود.