عبدالحليم خدام، معاون سابق رئيس جمهورى سوريه، خواستار وحدت مخالفان و تلاش آنان براى سرنگونى حكومت اين كشور شده است.
آقاى خدام در مصاحبه اى با روزنامه عرب زبان الشرق الاوسط ضمن دعوت از رهبران مخالف دولت اين كشور براى مبارزه عليه بشار اسد، رئيس جمهورى، و بركنارى دولت وى در عين حال گفته است كه از انجام كودتاى نظامى براى بركنارى رهبران كنونى سوريه حمايت نمى كند.
عبدالحليم خدام در ماه ژوئن سال گذشته استعفاى خود از معاونت رياست جمهورى و عضويت در كادر رهبرى حزب حاكم بعث سوريه را به كنگره عمومى حزب تسليم كرد و اين استعفانامه مورد قبول قرار گرفت.
هفته گذشته، آقاى خدام كه پس از كناره گيرى از مقامات دولتى و حزبى سوريه در پاريس اقامت گزيده، بشار اسد را متهم كرد كه رفيق حريرى، نخست وزير پيشين لبنان را كه در ماه فوريه ترور شد، تهديد كرده بود.
اظهارات آقاى خدام خشم مقامات سورى را برانگيخت و سازمان هاى حكومتى اين كشور وى را به خيانت متهم كردند و خواستار محاكمه و مجازات وى شدند.
اتهامات آقاى خدام باعث شد تا هيأت تحقيق سازمان ملل متحد پيرامون قتل رفيق حريرى خواستار مصاحبه با بشار اسد، رئيس جمهورى، و فاروق الشرع، وزير خارجه سوريه شود.
اتهام ارتباط بشار اسد با ترور حريرى
سرپرست سابق هيأت تحقيق در گزارشى كه در ماه دسامبر سال گذشته انتشار داد از قول برخى از مقامات لبنانى نقل كرده بود كه بشار اسد در ملاقات با رفيق حريرى وى را مورد تهديد قرار داده بود.
هيأت تحقق پيشتر نيز امكان ارتباط چند مقام ارشد دولت و تشكيلات اطلاعاتى سوريه، از جمله برخى از نزديكان رئيس جمهورى اين كشور با ترور نخست وزير پيشين لبنان را مورد بررسى قرار داده بود.
در حاليكه دولت سوريه با قطعنامه شوراى امنيت و فشار بين المللى براى همكارى نزديك با هيأت تحقيق مواجه است و ايالات متحده نيز آن را به ارتباط با تروريسم متهم كرده، اتهامات عبدالحليم ضربه اى ديگر به موقعيت حكومت اين كشور وارد كرده است
آقاى خدام گفته است كه به دليل نوميدى از انجام اصلاحات سياسى و اقتصادى در سوريه از مقامات دولتى كناره گرفته و از كشور خارج شده است.
در عين حال، برخى از حاميان دولت سوريه گفته اند كه انتقاد آقاى خدام، كه چندين دهه سمت هاى مهم دولتى و حزبى سوريه را در دست داشت، از اختلافات شخصى وى با بشار اسد ناشى شده و بر خلاف آنچه كه گفته است، حاكى از حمايت قلبى وى از لزوم انجام اصلاحات در اين كشور نيست.
روز پنجشنبه، ۵ ژانويه، مقامات سورى با اعلام آغاز رسيدگى به اتهامات فساد مالى عليه آقاى خدام گفتند كه اموال اين سياستمدار قديمى و اعضاى خانواده وى را توقيف كرده اند.
سابقه طولانى همكارى با اسدها
عبدالحليم خدام در سال ۱۹۳۲ در خانواده اى سنى مذهب در شمال سوريه به دنيا آمد و هنگام تحصيل در رشته حقوق در دانشگاه با حافظ اسد، رئيس جمهورى فقيد اين كشور، آشنا شد.
با به قدرت رسيدن حزب بعث در سال ،۱۹۶۳ عبدالحليم خدام به سرعت در تشكيلات سياسى سوريه ترقى كرد و در سال ۱۹۶۷ به عنوان وزير اقتصاد و بازرگانى خارجى وارد كابينه شد.
پس از كودتاى داخلى در حزب بعث و آغاز زمامدارى حافظ اسد در سال ،۱۹۷۰ خدام به مقام وزارت خارجه و معاونت نخست وزير رسيد و در شوراى فرماندهى منطقه اى و ملى حزب بعث پذيرفته شد.
آقاى خدام از معدود مسلمانان سنى در تشكيلات عالى رهبرى حزب بعث بود كه تحت تسلط پيروان فرقه علويان شيعى قرار داشته است.
در سال ۱۹۸۴ وى به عنوان يكى از سه معاون رياست جمهورى منصوب شد و مسئوليت تدوين سياست خارجى، از جمله همكارى و هماهنگى نزديك با جمهورى اسلامى ايران را در طول جنگ با عراق و پس از آن برعهده گرفت.
در سال هاى حضور نظامى سوريه در لبنان، به خصوص پس از اقدام نيروهاى سورى به خاتمه دادن به جنگ داخلى لبنان در ،۱۹۹۰ عبدالحليم خدام با بهره بردارى از روابط خود با رهبران مسلمانان سنى در اين كشور به حمايت از انتصاب نخست وزيرانى پرداخت كه از سياست سوريه حمايت مى كردند.
اختلاف با بشار اسد
براساس قانون اساسى لبنان، در حاليكه رئيس جمهورى از ميان مسيحيان و رئيس مجلس از ميان شيعيان انتخاب مى شوند، نخست وزير بايد از مسلمانان سنى باشد و ارتباط آقاى خدام با رهبران سنى در تأثير گذارى بر روند تشكيل دولت هاى طرفدار سوريه در لبنان تاثيرى قابل توجه داشت.
در زمان زمامدارى حافظ اسد، گاه از آقاى خدام به عنوان جانشين احتمالى وى ياد مى شد اما رئيس جمهورى سابق سوريه سرانجام تصميم گرفت اين مقام را به فرزند خود منتقل كند.
با رسيدن بشار اسد به مقام رياست جمهورى در سال ،۲۰۰۰ به تدريج از نفوذ آقاى خدام كاسته شد و گاه به نظر مى رسيد كه وى صرفا در مقامى تشريفاتى خدمت مى كند و وظيفه شركت در مراسم رسمى خارجى را برعهده دارد.
ناظران امور سوريه روى كار آمدن سياستمدارانى با ديدگاهى نوين، سوء ظن بشار اسد نسبت به دامنه ارتباط هاى عبدالحليم خدام در لبنان و شايعات مربوط به فساد مالى گسترده خانواده وى را از جمله دلايل كاهش نفوذ اين سياستمدار قديمى سورى دانسته بودند.
به نظر مى رسد كه با تضعيف موقعيت بين المللى حكومت سوريه و خروج از لبنان پس از ترور ريق حريرى، معاون سابق رئيس جمهورى موقعيت را براى وارد كردن ضربات سياسى به بشار اسد، شايد به اميد بازگشت دوباره به صحنه سياسى، مناسب دانسته است.