با وجود اينكه منابع رسمى در ايران، از برقرارى آرامش در شهرهاى كردنشين سخن مى گويند، اما منابع مستقل و برخى از محافل كرد معتقدند فضاى اين مناطق هنوز ملتهب است.
در همين حال، سخنگوى وزارت خارجه ايران، ناآرامى مناطق كردنشين غرب ايران را به دخالت آمريكا نسبت داد.
درگيريهاى سه هفته اخير در مناطق غرب ايران به دنبال كشته شدن فردى به نام كمال اسفرم، مشهور به شوانه سيد قادرى در شهر كردنشين مهاباد به دست مأموران نيروى انتظامى ايران آغاز شد و اين مناطق را در نا آرامى اى فرو برد كه علاوه بر شمارى كشته و زخمى، حمله به ساختمانهاى دولتى و بانكها و برجاى ماندن خسارات گسترده مالى را نيز به دنبال داشت.
در حالى كه برخى منابع كرد كمال اسفرم را از فعالانى مى دانند كه در رويدادهاى سياسى و اجتماعى سالهاى اخير شركت داشته، دولت ايران او را شرور سابقه دار و متهم به تخلفات اخلاقى و مالى و فاقد سابقه سياسى معرفى كرده است.
رشيد جلالى جعفرى، عضو كميسيون امنيت ملى مجلس ايران كه رياست هيأت پارلمانى تحقيق درباره اين حوادث را برعهده داشته است، به كمال اسفرم با عنوان «يكى از اشرار منطقه» و «متهم به تجاوز به عنف و شرارتهاى مختلف» اشاره مى كند كه از ماهها پيش حكم بازداشت او صادر شده است.
اما در مقابل، گروهى از فعالان سياسى و فرهنگى از جمله برخى نمايندگان سابق و فعلى مجلس در بيانيه اى، مرگ اين جوان كرد را «قتلى هولناك» مى نامند و رفتار نيروهاى حكومتى را «نقض حقوق بشر، برخورد خشونت آميز و سركوب مردم» توصيف مى كنند.
جعفر آيين پرست، نماينده كنونى مهاباد، بهاالدين ادب، فاطمه حقيقت جو، محمد دادفر، حسين لقمانيان، على اكبر موسوى خويينى، از نمايندگان پيشين مجلس ايران و اعضاى تشكلهايى چون دفتر تحكيم وحدت، جبهه ملى ايران و دبيركل حزب ايران در كنار برخى از فعالان سياسى، روزنامه نگاران و هنرمندان از امضاكنندگان اين بيانيه هستند.
فعالان سياسى و اجتماعى خواستار آزادى تمامى بازداشت شدگان و رفع توقيف از نشريات تعطيل شده كردى شدند.
در اين بيانيه آمده كه حوادث مناطق كردنشين، «نمايش خشنى از دولت جديد» را آفريده است و براى جمهورى اسلامى در صحنه بين المللى، هزينه سنگينى به بار خواهد آورد.
پيشتر گروههاى مختلفى همچون نهضت آزادى ايران، دفتر سياسى جبهه مشاركت، انجمنهاى اسلامى برخى از دانشگاههاى سراسر كشور و گروههاى سياسى كرد در خارج از ايران به ابراز نظر درباره حوادث شهرهاى كردنشين پرداخته و رويدادهاى خشونت آميز در اين مناطق را محكوم كرده بودند.

احساسات محلى
ناظران مى گويند نحوه برخورد با جنازه كمال اسفرم، باعث جريحه دار شدن احساسات عمومى و برانگيخته شدن نارضايتى ديرينه اى شد كه به دليل انباشت مطالبات ديرينه ميان كردهاى ايران وجود دارد.
درگيرى ها از از مهاباد به شهرهاى سردشت، بانه، پيرانشهر، سنندج و سقز كشيده شد و به اعتصاب در بسيارى از شهرهاى كردنشين و بسته شدن مغازه ها انجاميد. گزارش مى شود كه شمار زيادى از اهالى شهرهاى كردنشين در جريان درگيرى ها بازداشت شدند.
آقاى جلالى جعفرى در گزارشى از يافته هاى هيأت تحقيق مجلس تأييد كرد كه در اوج ناآرامى ها شمار بازداشت شدگان به بيش از ۵۰۰ نفر رسيد اما گفت كه در حال حاضر تنها حدود ۳۰ نفر در زندان هستند و به گفته او مسئولان منطقه و اعضاى اين هيأت بر آزادى كسانى كه «سوابق خاصى ندارند و كم تقصير هستند» اصرار و تأكيد دارند.
اين فرستاده پارلمانى، همچنين گفت كه آسيبها و جراحتهايى كه در تصاوير بدن كمال اسفرم ديده مى شود، از جمله كنده شدن پوست بدن او، به دليل نگهدارى جسد در فضاى باز و خارج از سردخانه و همچنين استفاده از آب جوش براى غسل و شستن جنازه بوده است.
او مدعى شد «احتمال ضعيفى» هم وجود دارد كه «روى جسد كار شده باشد تا عكس و فيلم براى تهييج عمومى تهيه گردد» .
پيشتر برخى ديگر از مقامات حكومتى نيز در ادعاهاى مشابهى گفته بودند كه ممكن است اعضاى خانواده كمال اسفرم براى تحريك احساسات مردم كرد به جسد او آسيب رسانده باشند.
اما بهاءالدين ادب، نماينده پيشين مردم سنندج در ششمين دوره مجلس ايران در گفتگو با بخش فارسى بى بى سى، اظهارات آقاى جلالى جعفرى را «فرافكنى» و «توهين به شعور مردم» دانست.
آقاى ادب پيشبينى كرد كه گزارش هيأت تحقيق مجلس كه قرار است متن كامل آن روز پنجشنبه انتشار يابد، با واكنش سرد و نامساعد مردم مناطق كردنشين روبرو شود. او گفت: «به نظر من به هيچوجه افكارعمومى اين (گزارش) را نمى پذيرد و در حقيقت نمك پاشيدن بر زخمى است كه مردم دارند و موجب التيام نمى شود.»

ريشه هاى ناآرامى
در هرحال، آگاهان عقيده دارند كه حتى اگر به گفته منابع دولتى شهرهاى كردنشين در روزهاى اخير به آرامش بازگشته باشند اما به نظر مى رسد كه عوامل و زمينه هاى ايجاد بحران در اين مناطق همچنان فراهم است.
رشيد جلالى جعفرى در گفتگوى خود با خبرگزارى دانشجويان ايران، ايسنا گفت كه شهرهاى كردنشين اكنون آرام هستند اما افزود اين مناطق از «عدم توسعه متوازن، عقب ماندگى هاى اقتصادى، معيشتى، مشكلات اشتغال، مسائل فرهنگى و اجتماعى» رنج مى برد و مردم آن در زمينه مبادله كالا در مرزها و تجارت با شهرهاى ديگر، دچار «مشكلات جدى» هستند.
اما در حالى كه اين مقام پارلمانى، بر مشكلات و نابه سامانى هاى اقتصادى و معيشتى تأكيد كرد، بهاالدين ادب گفت مردم مناطق كردنشين در ايران از حاكميت «ناراضى» هستند و اين نارضايتى ها ريشه سياسى دارد.
او به مشاركت اندك مردم مناطق كردنشين در نهمين دوره انتخابات رياست جمهورى در ايران اشاره كرد و گفت: «على رغم آنكه همه نامزدهاى رياست جمهورى قول بهبود معيشت مردم و مسائل اقتصادى را داده بودند، ولى على رغم اينكه مناطق كردنشين جزو مناطق توسعه نيافته از لحاظ اقتصادى هستند و مردم مشكلات معيشتى دارند، با وجود اين كمترين مشاركت را در انتخابات داشتند.»
به گفته او، چنين نكته اى نشان مى دهد كه «مناطق كردنشين وراى مسائل اقتصادى، مسائل ديگرى را هم در نظر دارند و آن مسائل، قطعا سياسى است. آقاى ادب گفت مردم مناطق كردنشين به دنبال «توسعه دموكراسى، آزادى بيان، آزادى انديشه و آزادى اجتماعات هستند و بايد مثل همه ايرانيان داراى حق برابرى باشند و تبعيض ناروا در مورد مردم كرد اعمال نشود.»
باوجود اين، حميدرضا آصفى، سخنگوى وزارت خارجه ايران، حوادث مناطق كردنشين را ناشى از نيروهاى خارجى و دخالت آمريكا دانست.
آقاى آصفى گفت: «متاسفانه اطلاعاتى وجود دارد كه آمريكايى ها در شمالغرب ايران دخالت مى كنند و اين به هيچوجه از نظر جمهورى اسلامى قابل قبول نيست.»
او تأكيد كرد كه ايران «به زودى» در اين زمينه به آمريكا اعتراض خواهد كرد.

درگيرى مسلحانه
همزمان مقامات استاندارى آذربايجان غربى، اعلام كردند كه هنوز از سرنوشت مأموران انتظامى كه چند روز پيش در درگيرى با نيروهاى پژاك، از گروههاى مسلح كرد مخالف حكومت ايران، در مرزهاى ايران و تركيه به اسارت گرفته شده اند، اطلاعى در دست نيست.
روز شنبه نيز رئيس مركز اطلاع رسانى فرماندهى نيروى انتظامى در همين استان، كه به همراه كردستان و كرمانشاه در هفته هاى اخير صحنه ناآرامى بوده است، خبر كشته شدن يك نفر و اسارت پنج مأمور نيروى انتظامى را به دست نيروهاى پژاك تأييد كرد.
آگاهان محلى در مناطق كردنشين دخالت گروه موسوم به حيات آزاد كردستان، معروف به پژاك را كه يك شبكه تلويزيونى ماهواره اى به نام «رژ» در اختيار دارد در بروز و گسترش نا آرامى مناطق كردنشين مؤثر مى دانند.
اين گروه مسلح كه تا به حال بارها با مأموران انتظامى ايران درگير شده و تلفاتى نيز به آنها وارد آورده به وابستگى به حزب كارگران كردستان تركيه شهرت دارد.
پيشتر نيز خبر كشته شدن دست كم چهار مأمور نيروى انتظامى در حمله نيروهاى پژاك به يك پاسگاه مرزى در استان آذربايجان غربى اعلام شده بود.
رشيد جلالى جعفرى نيز در پايان سفر هيأت تحقيق مجلس ايران به مناطق كردنشين خبرداد كه در درگيرهاى شهرى در اين منطقه بيش از صد مأمور نيروى انتظامى مجروح و يك نفر كشته شده است.
مقامهاى حكومتى ناآرامى ها را تأييد كردند

مقامهاى حكومتى ناآرامى ها در مناطق كردنشين غرب كشوررا تأييد مى كنند. روزنامه جمهورى اسلامى در شماره روز يكشنبه خبر داده است مأموران بسيج و پليس مانع ازآن شدند كه مردم شهر ماكو دست به تظاهرات بزنند. جمهورى اسلامى عاملان تظاهرات را موجب ناآرامى ها در كردستان قلمداد مى كند. بهرام رضائى فعال كرد از حزب كومله آخرين تحولات در مناطق كردنشين را در مصاحبه با راديو فردا در ميان مى گذارد و مى گويد: مردم مهاباد در ديدار با نمايندگان جمهورى اسلامى به صراحت به آنها گفتند كه ضرورت دارد كه شما با احزاب كردستان ايران مذاكره كنيد نه با ما.
دستگيرى فعالان سياسى اجتماعى هنوز در شهرهاى كردستان هنوز ادامه دارد. منتهى اينها بطور مشخص افرادى را كه فعال تر بودند مردم مى شناختند و از سازمانهاى مدافع حقوق كودكان يا سازمان زنان بودند بطور مشخص تا حال مرخص نشدند نه تنها مرخص نشدند بهشان گفتند كه شما مى توانيد با وثيقه گذاشتن ۴۰ ميليون تومان تا روز دادگاهى تان از زندان مرخص شويد. به تازگى دونفر را از سازمان دفاع حقوق بشر كردستان گرفتند از شهر مهاباد بعدش روزنامه آسو را بستند اينها و آقاى حسين احمدى نيا صاحب امتيازش را هم و جليل آزاديخواه و صديق مينايى به شعبه چهار دادگاه سنندج فراخواندند. نمى دانم تا چه حد اطلاع دشاته باشيد كه گفتم در ارتباط با اين فعالين بطور مشخص خانم رويا طلوعى هنوز مرخص نشده و هنوز توى زندان اند و كسانى كه هنوز در آن چارچوبهاى انجيو ها فعال بودند. ديروز جمعه شب جوانى را در سنندج هنگام رفت و آمد تيراندازى كردند و منجر به كشته شدن اين جوان شد. هيأتى كه مركب از كميسيون امنيتى مجلس شوراى اسلامى بود رفتند و نمايندگان چند وزارتخانه بودند كه با مردم مهاباد و بر سر اين مسأله مذاكره كنند. هيچ خواب مشخصى به مردم ندادند در اين رابطه. جلسه در فرماندارى بود. مردم شديدا رفتار نيروهاى انتظامى رژيم اعتراض كردند و رژيم را محكوم كردند در اين رابطه و بر خواستهاى واقعى مردم كردستان پافشارى كردند. حتى تا جايى كه به صراحت به نمايندگان جمهورى اسلامى گفتند كه ضرورت دارد كه شما با احزاب كردستان ايران مذاكره كنيد نه با ما. نمايندگان منتهى هيچ جوابى به مردم ندادند گفتند اين را با رهبرى در تهران مطرح مى كنيم و بعداً جواب مى دهيم.
بهرام رضائى: اوضاع كردستان هنوز آرام نيست. هنوز حكومت نظامى اعلام نشده پابرجاست. يعنى آمد و رفتهاى بيش از دو نفر مورد كنترل است. در تمام شهرهاى استان كردستان. ايست وبازرسى غيرمعمول در يك مسير ۵ كيلومترى ممكن است سه ايست بازرسى تويش باشد. اينها سالهاى اول انقلاب يا دوره اى كه خمينى دستور كشتار زندانيان سياسى را مى داد آنوقت را ياد آدم مى اندازد كه بطور مشخص شهرها را كنترل مى كردند و چندين بازديد و كنترل مى گذاشتند و نمى توانستى راحت شمال و جنوب شهر را طى كنى بدون اينكه از چند ايست بازرسى رد نشوى. حالا شهرهاى كردستان وضعيت اينطورى دارد. حدود ۹۰ نفر دستگير شده بودند كه بزندان ديزل آباد كرمانشاه منتقل مى كنند. سه نفر از اينها توانستند فرار كنند اما متاسفانه يكيشان در حين فرار از روى ديوار زندان افتاد و منجر به سقوط او و از دست دادن جانش شد.